ଏଷ ତେ କଥିତୋ ଦେଵି ପ୍ରଭାଵଃ ପାପନାଶନଃ
ହେ ଦେବୀ, ପାପ ନାଶକ ଖଣ୍ଡେଶ୍ୱରଙ୍କର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ଵିଦ୍ଧି ସିଦ୍ଧିପ୍ରଦଂ ପୁଂସାଂ ପତ୍ତନେଶ୍ଵରମୀଶ୍ଵରମ୍
ପଟ୍ଟନେଶ୍ୱର, ନଗରର ନାଥ, ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣ।
ପୁରାଽହଂ ପର୍ଵତେ ଦେଵି ମଂଦରେ ଚାରୁକନ୍ଦର୍
ପୁରୁଣା କଥାରେ, ମୁଁ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ଏକ ସୁନ୍ଦର ଗୁହାରେ ଥିଲି, ହେ ଦେବୀ,
କିମର୍ଥଂ ପର୍ଵତଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କୈଲାସଂ ରମଣୀଯକମ୍
ମୋତେ ପଚାରାଯାଇଥିଲା, 'ତୁମେ କାହିଁକି ରମଣୀୟ କୈଳାସ ପାହାଡ଼କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲୁ?'
ସିଦ୍ଧଚାରଣଗନ୍ଧର୍ଵକିଂନରୋଦ୍ଗୀତନାଦିତମ୍
ଯେଉଁଠି ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତରେ ମନୋରଞ୍ଜନ କରୁଥିଲେ,
ଅଥ କୋକିଲଚକ୍ରାହ୍ଵଚକୋରକୁରରାକୁଲମ୍
ଏବଂ କୋଇଲି, ଚକୋର ଓ କୁରରପକ୍ଷୀମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ,
ମହାକାଲଵନେ ଶୂନ୍ଯେ ନାନାଗୁଲ୍ମଲତାଵୃତେ
ମହାକାଳ ଅରଣ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠି ନାନା ପ୍ରକାର ଝାଡ଼ ଓ ଲତା ଲଗିଛି, ସେଠି ଶୂନ୍ୟତା ଛାଇଥିଲା,
ଋକ୍ଷଵାନରଗୋମାଯୁଜନ୍ତୁକାଦିଵିରାଜିତେ
ଯେଉଁଠି ଭାଲୁ, ବାନର, ଗୋମାୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ରହୁଥିଲେ,
କଥଂ ଵାସଃ କୃତୋ ଦେଵ କୌତୂହଲମିଦଂ ମମ
ସେଠି ଭଗବାନ କିପରି ବାସ କରିବାକୁ ଆସିଲେ? ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମୋର ମନରେ ଉଠିଲା।
ଇତି ପୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଯା ଦେଵି ମଂଦରେ ଚାରୁକନ୍ଦରେ
ଏଭଳି ଭାବେ, ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ସୁନ୍ଦର ଗୁହାରେ, ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ମୋତେ ପଚାରିଥିଲା।
ମହାକାଲଵନଂ ରମ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ସୁଖକରଂ ପରମ୍ 5.2.32.
ମହାକାଳ ଅରଣ୍ୟ ଏତେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଯେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଠାରୁ ମଧୁର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅନୌପମ୍ଯଗୁଣଂ ଵିଦ୍ଧି ପତ୍ତନଂ ପର୍ଵତାତ୍ମଜେ ଗୀତଵାଦିତ୍ରଚାତୁର୍ଯୈଃ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧତେ ଯଃ ସୁରାଲଯମ୍
ହେ ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା, ପଟ୍ଟନ ଅପୂର୍ବ ଗୁଣରେ ଭରିଆ; ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ଏହା ଦେବତାମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନ ସହିତ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଦେଵି ଦେଵର୍ଷିର୍ନାରଦୋ ମୁନିଃ
ଏହି ସମୟରେ, ହେ ଦେବୀ, ଦେବ ଋଷି ନାରଦ ମୁନି ଆସିଥିଲେ।
ଵିନୋଦାର୍ଥଂ ମଯା ପୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵତ୍ପ୍ରିଯାର୍ଥଂ କୁତୂହଲାତ୍
ମୋର ମନୋରଞ୍ଜନ ପାଇଁ ଏବଂ ତୁମ ପ୍ରେମରେ ଉତ୍ସୁକତାରୁ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲି।
କସ୍ମିନ୍ନାଶ୍ରମସଂସ୍ଥାନେ ତପସଃ ସଂଚଯଃ କୃତଃ
କେଉଁ ଆଶ୍ରମରେ ଏହି ତପସ୍ୟା ସଞ୍ଚୟ ହୋଇଥିଲା?
କୌତୁକଂ ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵଂ ତୁ ଵଦ ମେ ମୁନିସତ୍ତମ କଥଯାମାସ ଵୃତ୍ତାଂତଂ ପତ୍ତନସ୍ଯ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ହେ ମହାମୁନି, ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଥିବା କୌତୁକ କିଛି ମୋତେ କୁହ। ସେ ଏହି ସହରର କଥା ବଡ଼ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ କହିଲେ।
ବହୂନି ସଂପରିକ୍ରମ୍ଯ ତୀର୍ଥାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ
ସେ ବହୁ ସ୍ନାନସ୍ଥଳ ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି ଦେଖିଲେ,
ଅଟନାର୍ଥଂ ମହାଦେଵ ଜଂବୂଦ୍ଵୀପେ ମନୋରମେ
ମହାଦେବ, ମନୋହର ଜମ୍ବୁଦ୍ବୀପରେ ଘୁରିବା ପାଇଁ,
ସ୍ଵେଚ୍ଛାକଲ୍ପିତଵିନ୍ଯାସଃ ପ୍ରାସାଦଶତକଲ୍ପିତଃ
ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ବିନ୍ୟାସ କରି, ଶତଶଃ ମହଲ ତିଆରି କରିଥିଲେ,
ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମାମୋଦସୁଖସ୍ପର୍ଶାନିଲାଵୃତଃ
ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲର ଗନ୍ଧ ଓ ସ୍ପର୍ଶର ସୁଖ ଆଣୁଥିବା ପବନ ଏହି ସହରକୁ ଘେରି ରହିଥିଲା,
ଵଜ୍ରେଂଦ୍ରନୀଲଵୈଡୂର୍ଯଚନ୍ଦ୍ରକାଂତାଦିଦୀ ପିତଃ 5.2.32.
ହୀରା, ନୀଳମଣି, ବୈଡୂର୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକାଁତ ମଣିର ଚମକରେ ଏହା ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଥିଲା,
ଶକ୍ରାଗ୍ନିଯମରକ୍ଷୋବ୍ଧିଵାଯୁସୋମେଶସେଵିତଃ
ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଯମ, ବରୁଣ, ବାୟୁ, ସୋମ ଓ ଈଶାନ ଏଠାରେ ସେବା କରୁଥିଲେ,
ସଦା ପ୍ରମୁଦିତା ଦେଵାସ୍ତେଽପି କାଂକ୍ଷଂତି ପତ୍ତନନ୍ନ୍
ସେଠାରେ ସବୁବେଳେ ଆନନ୍ଦିତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ସହରକୁ ଆଶା କରନ୍ତି।
ଵିଦ୍ଯୋତିତଦିଶୋ ଦାଂତାଃ ସୂର୍ଯ ଵୈଶ୍ଵାନରପ୍ରଭାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଦମିତ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିର ପ୍ରଭା ପରି।
ଵିପ୍ରା ମାହେଶ୍ଵରାଃ ପୁଣ୍ଯାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ହରତତ୍ପରାଃ
ପବିତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ହରିଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି,
ସ ଶୁଭ୍ରରୂପଃ ସ ଚ ଲୋହିତାକୃତିଃ ସ ଚାପି ପୀତଃ ସସିତେତରଃ କ୍ଵଚିତ୍
ସେ କେବେ ଧଳା ରୂପରେ, କେବେ ଲାଲ ଆକୃତିରେ, ଆଉ କେବେ କେବେ ହଳଦିଆ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ରଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି।
କ୍ଵଚିଦ୍ରଵିସହସ୍ରାକ୍ଷଃ କ୍ଵଚିଦେକରଵିପ୍ରଭଃ
କେବେ ସେ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ, କେବେ ମାତ୍ର ଗୋଟିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ପରି।
ଜନ୍ମ ମୃତ୍ଯୁଜରାରୋଗୈର୍ଦୁଃଖାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ରୋଗ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଏଠାରେ ଅଛି।
ଏଷ ତେ କଥିତୋ ଦେଵି ପ୍ରଭାଵଃ ପାପନାଶନଃ
ହେ ଦେବୀ, ଏହି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି, ଯାହା ପାପକୁ ନଶ୍ୱ କରେ, ତୁମକୁ କୁହିଦେଲି।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ପଂଚମ ଆଵଂତ୍ଯଖଂଡେ ଚତୁରଶୀତିଲିଂଗମାହାତ୍ମ୍ଯେ ପତ୍ତନେଶ୍ଵର ମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଅଠାଉଁତି ଲିଙ୍ଗର ମହିମା ବିବର୍ଣ୍ଣନ ସହିତ, ଅବନ୍ତୀ ଖଣ୍ଡରେ, ଏକାଶୀ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣର ପଞ୍ଚମ ଅଂଶରେ 'ପଟ୍ଟନେଶ୍ୱର ମହିମା' ନାମକ ବତିସ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।