ଦାନମିଜ୍ଯା ତପଃ ଶୌଚଂ ତୀର୍ଥସେଵା ଶ୍ରୁତିସ୍ତଥା
ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ତପସ୍ୟା, ପବିତ୍ରତା, ତୀର୍ଥସେବା ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ—
ନିଗୃହୀତେଂଦ୍ରିଯଗ୍ରାମୋ ଯତ୍ରୈଵ ଵସତେ ନରଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ରହେ—
ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ଵିପ୍ର ମାନସଂ ତୀର୍ଥଲକ୍ଷଣମ୍
ଏହିପରି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମନସିକ ତୀର୍ଥର ଲକ୍ଷଣ କହିଲି।
ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ମତିମାନ୍ସଂଗମେ ସ୍ନାନମାଚରେତ୍
ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକ ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଚକ୍ରତୀର୍ଥେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚକ୍ରହରିଂ ଵିଭୁମ୍
ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ଏହି ତୀର୍ଥରେ ଚକ୍ରଧାରୀ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ମିଳେ।
ଏକାଦଶ୍ଯାମେକାଦଶ୍ଯାମିଯଂ ଯାତ୍ରା ଶୁଭାଵହା 2.8.10.
ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ, ଏହି ଯାତ୍ରା ଶୁଭ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଵିଧାଯ ନିତ୍ଯଜଂ କର୍ମ ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ଚ ଵିଲୋକଯେତ୍
ନିତ୍ୟ କର୍ମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ।
ବଂଦୀଂ ଚ ଶୀତଲାଂ ଚୈଵ ଵଟୁକଂ ଚ ଵିଲୋକଯେତ୍
ବନ୍ଦୀ, ଶୀତଳା ଓ ବଟୁକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବା ଉଚିତ।
ପିଣ୍ଡାରକଂ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତୋ ଭୈରଵଦର୍ଶନମ୍
ପିଣ୍ଡାରକକୁ ଦେଖି, ପରେ ଭୈରବଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଂଗାରକଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ ତୁ ପୂର୍ଵୋକ୍ତା ଦେଵତା ଅପି
ଅଙ୍ଗାରକ ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନରେ, ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ମତିମାନ୍ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡଜଲେ ପ୍ଲୁତଃ
ସକାଳେ ଉଠି, ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡର ପାଣିରେ ନିମଜ୍ଜନ କରିବା ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କର କାମ।
ମଂତ୍ରେଶ୍ଵରଂ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାଵିଦ୍ଯାଂ ଵିଲୋକଯେତ୍
ମନ୍ତ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖି, ପରେ ମହାବିଦ୍ୟାଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ସଚୈଲୋ ଵିଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ ସଚୈଲସ୍ନାନତୋ ଯାଂତି ତସ୍ମାତ୍ସଚୈଲମାଚରେତ୍
ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାରରେ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ସ୍ନାନ କରିବା ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ। ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ସ୍ନାନ କଲେ ଉତ୍ତମ ଲାଭ ମିଳେ, ତେଣୁ ସବୁବେଳେ ଏହିପରି କରିବା ଉଚିତ।
ଏଷା ଵୈ ଗଦିତା ଯାତ୍ରା ସର୍ଵପାପହରା ଶୁଭା
ଏହି ଯାତ୍ରା ଶୁଭ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ଯ ଏଵଂ କୁରୁତେ ଯାତ୍ରାଂ ନିତ୍ଯଂ ଶୁଭଫଲପ୍ରଦାମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଯାତ୍ରାକୁ ନିୟମିତ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଫଳ ପାଏ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମପି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରଃ ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ଵ୍ରଜ ମା ଚିରମ୍ 2.8.10.
ସେଥିପାଇଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ବିଳମ୍ବ ନକରି ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଅ।
ଅଯୋଧ୍ଯା ପରମଂ ସ୍ଥାନମଯୋଧ୍ଯା ପରମଂ ମହତ୍
ଆୟୋଧ୍ୟା ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ, ଆୟୋଧ୍ୟା ସବୁଠୁ ବଡ଼।
ଅଯୋଧ୍ଯା ପରମଂ ସ୍ଥାନଂ ଵିଷ୍ଣୁଚକ୍ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ଆୟୋଧ୍ୟା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ରରେ ବିସ୍ଥାପିତ।
ଇତ୍ଯେତତ୍କଥିତଂ ଵିପ୍ର ମଯା ପୃଷ୍ଟଂ ହି ଯତ୍ତ୍ଵଯା
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସବୁ ମୁଁ କହିଦେଲି।
ଉଵାଚ ମଧୁରଂ ଵାକ୍ଯଂ ଵ୍ଯାସଃ ସ ତପସାଂ ନିଧିଃ
ତପସ୍ୟାର ଧନ ବ୍ୟାସ ମଧୁର କଥା କହିଲେ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଧନ୍ଯୋଽସ୍ମ୍ଯନୁଗୃହୀତୋଽସ୍ମି କୃତକୃତ୍ଯୋଽସ୍ମ୍ଯହଂ ମୁନେ ସର୍ଵଂ ଚ ନିଷ୍ଫଲଂ ତସ୍ଯ ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ନାଗତୋ ଯଦି
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୋତେ କୃପା ମିଳିଛି, ମୋ କାମ ସଫଳ। ଯେଉଁଠାରେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଇନାହାନ୍ତି, ସେଠି ସବୁ କାମ ନିଷ୍ଫଳ।
ଯସ୍ମିନ୍ମଯି ପ୍ରସନ୍ନେନ ତ୍ଵଯୋକ୍ତୋ ଧର୍ମନିର୍ଣଯଃ ତ୍ଵମପି ଵ୍ରଜ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ସ୍ଵମାଶ୍ରମପଦଂ ନିଜମ୍
ମୋ ପ୍ରତି ତୁମେ ଦୟାକରି ଧର୍ମ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କହିଦେଲ। ଏବେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଅ।
ଜଗାମ ତପସାଂ ରାଶିରଗସ୍ତ୍ଯଃ କୁଂଭସଂଭଵଃ
ତପସ୍ୟାର ଭଣ୍ଡାର ଅଗସ୍ତ୍ୟ, କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଚାଲିଗଲେ।
ସ୍ଵମାଶ୍ରମପଦଂ ଧୀରୋ ଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନଃ
ଅତି ଧୈର୍ୟଶୀଳ ମୁନି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟି ସହ, ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଲେ।
ଅଯୋଧ୍ଯାମାଗତୋ ଵିପ୍ରଃ ସର୍ଵକାମାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଆସିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାଶ୍ଚର୍ଯକରଂ କାରଣଂ ତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ 2.8.10.
ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଇଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥକୁ ଦେଖି,
ତତୋ ଜଗାମ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରଃ ସ୍ଵମାଶ୍ରମପଦଂ ମୁନିଃ
ତାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ମଯା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଯାତ୍ରାଂ କୃତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ
ମୋ ପାଖରୁ ଏହାର ମହିମା ଶୁଣି ଏବଂ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଯାତ୍ରା କରି,
ଇଦଂ ମାହାତ୍ମ୍ଯମତୁଲଂ ଯଃ ପଠେତ୍ପ୍ରଯତୋ ନରଃ
ଯେ କେହି ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ଅପୂର୍ବ ମହିମା ପଢ଼େ,
ତସ୍ମାଦେତତ୍ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ଚ ଜନୈଃ ସଦା
ସେଥିପାଇଁ, ଏହି କଥାକୁ ଲୋକେ ସଦା ଉତ୍ସାହ ସହିତ ଶୁଣିବା ଉଚିତ।