ଯସ୍ଯ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ ମୁକ୍ତୋ ଭଵତି ମାନଵଃ ।।.
ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ମାନବ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ପୁରା ରାଥଂତରେ କଲ୍ପେ ଵୀରଧନ୍ଵା ମହୀପତିଃ
ପୁରୁଣା ରଥଂତର କଳ୍ପରେ ବୀରଧନ୍ବନ୍ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ।
ସ କଦାଚିଦ୍ଵନଂ ଗତ୍ଵା ମୃଗହେତୋର୍ଵରାନନେ
ଏକଦିନ ସେ ମୃଗ ଶିକାର ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ।
ଜଗାମ ତତ୍ର ଯତ୍ରାସନ୍ଭ୍ରାତରଃ ପଂଚ ସୁଵ୍ରତାଃ
ସେ ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚଟି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାଇ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତେ କଦାଚିଦ୍ଵନେ ପଂଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିଣପୋତକାନ୍
ଏକଦିନ ସେ ପାଞ୍ଚ ଭାଇ ଜଙ୍ଗଲରେ କିଛି ମୃଗଶାବକୁ ଦେଖିଲେ—
ଏକୈକଂ ଜଗୃହୁସ୍ତତ୍ର ମୃତାସ୍ତେ ତ୍ଵତିଦୁଃଖିତାଃ
ସେଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଗୋଟିଏ ଧରିଲେ; ସେମାନେ ମରିଗଲେ, ଭାଇମାନେ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ସମୀହଂତଃ ସଂଵର୍ତ୍ତଂ ସାଂସଦୈର୍ଵୃତମ୍
ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ ସଂବର୍ତ୍ତଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଜାତମାତ୍ରା ମୃଗାଃ ପଂଚ ଅସ୍ମାଭିର୍ନିହତାଃ ପ୍ରଭୋ
"ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ପାଞ୍ଚଟି ନବଜାତ ମୃଗକୁ ମାରିଦେଇଛୁ।"
ଊଚେ ସ ଶୁଦ୍ଧିମାପ୍ନୋତି ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତେ କୃତେ ସତି ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତୀ ଭଵେତ୍ପୂତଃ କିଲ୍ଵିଷଂ ଦାତରି ଵ୍ରଜେତ୍
ସେ କହିଲେ: "ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କଲେ ଶୁଦ୍ଧି ମିଳେ; ଯେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରେ ସେ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ଏବଂ ପାପ ଦାତାଙ୍କୁ ଯାଏ।"
ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ରସମାରୂଢା ଵେଦଖଡ୍ଗଧରା ଦ୍ଵିଜାଃ 5.2.28.
ଯେମାନେ ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ ଓ ବେଦ ତଳୱାର ଧାରଣ କରିଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନେ—
ବ୍ରହ୍ମଚ୍ଛିଦ୍ରଂ ଜପଚ୍ଛିଦ୍ରଂ ଯଚ୍ଛିଦ୍ରଂ ଯଜ୍ଞକର୍ମଣି
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟରେ ଦୋଷ, ଜପରେ ଦୋଷ, କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଦୋଷ ହୁଏ—
ଅଚ୍ଛିଦ୍ରମିତି ଯଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଵଦଂତି କ୍ଷିତିଦେଵତାଃ
ପୃଥିବୀର ଦେବତାମାନେ ଯେତେବେଳେ କହନ୍ତି, 'ଏଥିରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ,'
ଇତ୍ଯେଵଂ ଵଦତି ଶ୍ରେଷ୍ଠେ ସଂଵର୍ତେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମେ
ଏଭଳି ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିଲେ,
ତେଷାମର୍ଥେ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ କଥଯାମାସୁରେଵ ତେ
ତେବେ ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ସେଥିରେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ସେଉଁଠି କଥା କହିଦେଲେ।
ତେଽପ୍ଯୂଚୁର୍ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଵିହିତାନି ଯଥାର୍ଥତଃ
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ ଯେପରି ନିୟମ ଦିଆଯାଇଛି, ସେଉଁପରି କଥା କହିଲେ।
ଅଶୀତିର୍ଯସ୍ଯ ଵର୍ଷାଣି ବାଲୋ ଵାପ୍ଯୂନଷୋଡଶଃ
ଯାହାର ବୟସ୍ ଅସୀ ପୂରା ହୋଇଛି, କିମ୍ବା ଯେଉଁ ଶିଶୁର ବୟସ୍ ଛଅଟି ଦଶା ତଳେ—
ଦେଶଂ କାଲଂ ଵଯଃ ଶକ୍ତିଂ ପାପଂ ଚାଵେକ୍ଷ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ
ଦେଶ, ସମୟ, ବୟସ୍, ଶକ୍ତି ଓ ପାପକୁ ଭଲଭାବେ ଭାବିବା ଦରକାର,
ଇଦାନୀଂ ମୃଗଚର୍ମାଣି ପରିଧାଯ ଧୃତଵ୍ରତାଃ
ଏବେ ସେମାନେ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି ଓ ବ୍ରତ ଧରିଛନ୍ତି,
ତତୋ ଵର୍ଷେ ହ୍ଯତିକ୍ରାଂତେ ଵୀରଧନ୍ଵା ମହୀପତିଃ 5.2.28.
ତାପରେ ଏକ ବର୍ଷ କଟିଗଲାପରେ, ରାଜା ବୀରଧନ୍ୱନ—
ତେ ଚାପ୍ଯେକତରୋର୍ମୂଲେ ମୃଗଧର୍ମୋପଜୀଵିନଃ
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଛର ତଳେ ରହି, ମୃଗମାନଙ୍କ ପରି ଜୀବିକା ଚାଲାଇଲେ।
ତତ୍ରାପୃଚ୍ଛଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵଧ୍ଯା ମମ ଜାତା ମହାମୁନେ
ସେଠାରେ ସେ ପଚାରିଲେ, 'ହେ ମହାମୁନି, ମୋ ଉପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଆସିଛି।'
ଭୃଶଂ ଶୋକପରୀତାତ୍ମା ରୁରୋଦ ଭୃଶଦୁଃଖିତଃ
ତୀବ୍ର ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଭରିଗଲା, ସେ ବହୁତ କଷ୍ଟରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ଉଵାଚ ମା ଭୈର୍ନୃପତେ ଅପନେଷ୍ଯାମି ପାତକମ୍
ସେ କହିଲେ, 'ହେ ରାଜା, ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ପାପ ଦୂର କରିଦେବି।'
ଉଦ୍ଧୃତା ଦେଵଦେଵେନ ଵିଷ୍ଣୁନା କ୍ରୋଡମୂର୍ତ୍ତିନା ଉଦ୍ଧରିଷ୍ଯତି ଦେଵୋଽସୌ ସ୍ଵଯମେଵ ଜନାର୍ଦନଃ
ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ବିଷ୍ଣୁ ତାହାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଛନ୍ତି, ସେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦେବ ନିଜେ ଆପଣଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବେ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ରାଜା ଦୁରିତୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଥା କହିଲେ।
କିମନେନ ଦ୍ଵିଜେନୈଵ ନିଷ୍ପ୍ରଭେଣ ଦୁରାତ୍ମନା
'ଏହି ଦୁର୍ବଳ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଜର କଣ ଉପକାର?'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା '? ଖଙ୍ଗେନୈଵ ଜଘାନ ତମ୍
ଏଭଳି କହି, ସେ ତାଙ୍କୁ ତଳୱାରରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ଵନେ ଦେଵି ପାପସଂଘେନ ମୋହିତଃ 5.2.28.
ସେଇ ଅରଣ୍ୟରେ, ହେ ଦେବୀ, ଅନେକ ପାପରେ ମୁହଁ ଦେଇ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ।
କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତଶ୍ଚ ତୃଷାର୍ତ୍ତଶ୍ଚ ବାଲ୍ଯାନ୍ମୋହାଚ୍ଚ ସାହସାତ୍
ଭୋକରେ କ୍ଷୁଦାନ୍ବିତ, ପିଆସରେ ତରସିଥିବା, ଶିଶୁସ୍ବଭାବ, ମୂଢତା ଓ ଅବିବେକରେ ପଡି, ସେ ଦୁଃଖିତ ହେଲା।
ଜଟୀଭୂତେନ ପାପେନ ବଭ୍ରାମ ଗହନେ ଵନେ
ପାପ ଜମି ଯାଇଥିବା ଦେହରେ ବୋଝା ହୋଇ, ସେ ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲା।