ମହାଲଯେଶ୍ଵରେ ପୁଣ୍ଯେ ପୂଜିତେ ପରମେଶ୍ଵରେ ଭଵଂତୀହ ମହାଭାଗେ ଯତସ୍ତୈରପି ପୂଜ୍ଯତେ
ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ମହାଉତ୍ସବ ମୂଳ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି—
ଯସ୍ଯ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ ମୁକ୍ତିର୍ଭଵତି ପାର୍ଵତି
ଯାହାଙ୍କୁ କେବଳ ଦର୍ଶନ କଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ହେ ପାର୍ବତୀ—
ପୁରା ରାଥଂତରେ କଲ୍ପେ ବଭୂଵ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ
ପୁରୁଣା କାଳରେ, ରାଥଂତର ଯୁଗରେ, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ—
ମହାକାଲସମୀପେ ତୁ ମୁକ୍ତିଲିଂଗମନୁତ୍ତମମ୍
ମହାକାଳଙ୍କ ନିକଟରେ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲିଙ୍ଗ ଥିଲା—
ତତସ୍ତେପେ ଜିତାହାରୋ ଵତ୍ସରାଣି ତ୍ରଯୋଦଶ
ସେ ତେର ବର୍ଷ ଧରି ଅଳ୍ପ ଖାଇ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ—
ଶିପ୍ରାଂ ଵିପ୍ରପ୍ରିଯାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ମହାପାତକନା ଶିନୀମ୍
ଶିପ୍ରା ନଦୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରିୟ କରନ୍ତି, ପବିତ୍ର ଓ ମହାପାପ ହରଣ କରେ—
ଵ୍ଯାଧଂ ମହାଧନୁଷ୍ପାଣିଂ ରକ୍ତନେତ୍ରଂ ସୁଭୀଷଣମ୍
ସେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶିକାରୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ହାତରେ ବଡ଼ ଧନୁଷ ଧରିଥିଲା, ଲାଲ ଆଖି ଓ ଭୟ ଜନକ ଚେହେରା ଥିଲା।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଷୁଭିତୋ ଵିପ୍ରୋ ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନସ୍ଯ ଭଯାଦିତି
ତାକୁ ଦେଖି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, କାରଣ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ଭାବି ଡରିଗଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଂତର୍ଗତହରିର୍ଵ୍ଯାଧୋ ଭୀତ ଇଵାଗ୍ରତଃ
ହରି ଭିତରେ ଲୁଚିଥିବା ଦେଖି, ଶିକାରୀ ସେଥିରେ ଭୟଭୀତ ଭାବେ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଇଦାନୀଂ ସ୍ଵଗତା ବୁଦ୍ଧିସ୍ତ୍ଵାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ମହାପ୍ରଭମ୍
ଏବେ ତୁମକୁ ଦେଖି, ମୋର ମନ ଭିତରକୁ ଆକର୍ଷିତ ହେଇଯାଇଛି, ତୁମ ତେଜ ଦେଖି।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ସ୍ତ୍ରୀଣାମଯୁତଶସ୍ତଥା 5.2.25.
ହଜାର ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ଦଶ ହଜାର ନାରୀମାନେ—
ନ ଚ ମେ ଵ୍ଯଥିତଂ ଚିତ୍ତଂ କଦାଚିଦପି ଜାଯତେ
ତଥାପି, ମୋର ମନ କେବେ ବି ଅସ୍ଥିର ହୋଇନାହିଁ।
ଉପଦେଶପ୍ରଦାନେନ ପ୍ରସାଦଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
ଅପଣ ମୋତେ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଦୟା କରିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରହ୍ମହା ପାପକର୍ମେତି ମତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣପୁଂଗଵଃ
‘ଏହିଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା, ଖରାପ କାମ କରିଥିବା’ ଭାବି, ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ—
ସ୍ନାତ୍ଵା ସଦ୍ଯଃ ସମାଯାତୋ ମୁକ୍ତି ଲିଂଗସମୀପତଃ
ସେ ଗୋଟେ ସ୍ନାନ କରି, ସିଧାସଳଖ ମୁକ୍ତି ଲିଙ୍ଗ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତତ୍କ୍ଷଣାଦ୍ଦିଵ୍ଯଦେହସ୍ତୁ ତସ୍ମିଁଲ୍ଲିଂଗେ ଲଯଂ ଗତଃ ଚିଂତଯାମାସ ସହସା ମୁକ୍ତିଃ ପ୍ରାପ୍ତା ଵରାନନେ
ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଲିଙ୍ଗରେ ଲୟ ହେଲା; ସେ ହଠାତ୍ ଭାବିଲେ, 'ମୁକ୍ତି ମିଳିଗଲା, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।'
ଵ୍ଯାଧେନ ପାପଯୁକ୍ତେନ ସମାଧିରହିତେନ ଚ
ଅପରାଧରେ ଲିପ୍ତ ଏହି ଶିକାରୀ, ଯିଏ ଧ୍ୟାନରେ ଅନ୍ନ, ସେ—
ନ ପ୍ରାପ୍ତା ପରମା ମୂର୍ତ୍ତିର୍ମୁକ୍ତିର୍ନୈଵ ଚ ଲଭ୍ଯତେ ଅନ୍ତର୍ଜଲଗତୋ ଭୂତ୍ଵା ଚଚାର ଵିପୁଲଂ ତପଃ
ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେହ ପାଇଲେ ନାହିଁ, ମୁକ୍ତି ମଧ୍ୟ ମିଳିଲା ନାହିଁ; ସେ ଜଳ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କଲେ।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ତାଂ ନଦୀମଗମତ୍କିଲ
କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେ ସେଇ ନଦୀକୁ ଆସିଲେ।
ଅଂତର୍ଜଲଚରଂ ଵିପ୍ରଂ ଯାଵଦ୍ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଜିଘୃକ୍ଷତି
ଯେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜଳ ଭିତରେ ଚାଲୁଥିଲେ, ବାଘ ତାଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା।
ଵ୍ଯାଘ୍ରେଣାପି ଶ୍ରୁତୋ ମଂତ୍ରୋଽଜହାତ୍ପ୍ରାଣାଂଶ୍ଚ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଦିଵ୍ଯାଲଂକାରଶୋଭାଢ୍ଯଃ ପୁରୁଷଶ୍ଚାଭଵଚ୍ଛୁଭଃ ।। 5.2.25.
ବାଘ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମନ୍ତ୍ର ସ୍ମରଣ ହେଲା; ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଚାଲିଗଲା, ଏବଂ ସେ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଶୁଭ ମଣିଷ ହେଲେ।
ସୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଯାମି ତଂ ଦେଶଂ ଯତ୍ର ଵିଷ୍ଣୁଃ ସନାତନଃ
ସେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯାଉଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସନାତନ ବିଷ୍ଣୁ ବସିଛନ୍ତି।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ପ୍ରାହ କୋଽସି ତ୍ଵଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେ କିଏ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ?'
ଦୀର୍ଘବାହୁରିତି ଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵଧର୍ମଵିଶାରଦଃ
'ମୋ ନାମ ଦୀର୍ଘବାହୁ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ' ବୋଲି ପରିଚୟ ଦେଲେ।
ଶୁଭାଶୁଭମହଂ ଵେଦ୍ମି ସର୍ଵଜ୍ଞୋଽହଂ ମହୀତଲେ
ମୁଁ ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ ସବୁ କଥା ଜାଣେଁ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ମୁଁ ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା ଜଣେ ଅଛି।
ତସ୍ଯୈକସ୍ମିନ୍ଦିନେ ଵିପ୍ରାଃ ସର୍ଵେ କ୍ରୋଧସମନ୍ଵିତାଃ
ଏକ ଦିନ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସମସ୍ତେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ଅପମାନେନ ଵିପ୍ରାଣାଂ ମାଂସାହାରୀ ଭଯାଵହଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅପମାନିତ ହେବାରୁ, ମୁଁ ମାଂସ ଖାଉଥିବା ଏବଂ ଭୟ ଦେଇଥିବା ଜଣେ ହୋଇପଡ଼ିଲି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋଽହଂ ପୁରା ତୈସ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମ ଣୈର୍ଵେଦପାରଗୈଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ପୁରୁଣା ଦିନରେ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋତେ କହିଥିଲେ।
ତତସ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମଯା ମୁନେ
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋ ପାଖରେ ଶିର ନମାଇ, ହେ ମୁନି, ଏଭଳି କହିଥିଲେ।
ଜାନାମି ତେଜୋ ଵିପ୍ରାଣାଂ ମହାଭାଗ୍ଯଂ ଚ ଧୀମତାମ୍
ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କର ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟ ଜାଣେଁ।