ଯସ୍ଯ ପୂଜାଵଶାନ୍ନୄଣାଂ ସିଦ୍ଧଯଃ କରସଂଶ୍ରିତାଃ
ତାଙ୍କର ପୂଜା ଶକ୍ତିରେ, ମଣିଷଙ୍କର ସଫଳତା ତାଙ୍କର ହାତରେ ଥାଏ।
ସରଯୂସଲିଲେ ସ୍ନାତ୍ଵା ପିଂଡାରକଂ ଚ ପୂଜଯେତ୍
ସରୟୂ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ପିଣ୍ଡାରକଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତସ୍ଯ ଯାତ୍ରା ଵିଧାତଵ୍ଯା ସପୁଷ୍ଯା ନଵରାତ୍ରିଷୁ
ନବରାତ୍ରି ଉତ୍ସବରେ ଫୁଲ ସହିତ ତାଙ୍କର ଯାତ୍ରା କରିବା ଦରକାର।
ଯସ୍ଯ ଦର୍ଶନତୋ ନୄଣାଂ ଵିଘ୍ନଲେଶୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ମଣିଷଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ବିଘ୍ନ ରହେ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଥାନତ ଐଶାନେ ରାମଜନ୍ମ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ
ସେଇ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗର ସ୍ଥାନରୁ ରାମଙ୍କ ଜନ୍ମ ଉତ୍ସବ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ଵିଘ୍ନେଶ୍ଵରାତ୍ପୂର୍ଵଭାଗେ ଵାସିଷ୍ଠାଦୁତ୍ତରେ ତଥା
ବିଘ୍ନେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂର୍ବ ଓ ବାସିଷ୍ଠଙ୍କ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏହା ଅଛି।
ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ମନୁଷ୍ଯସ୍ଯ ଗର୍ଭଵାସଜଯୋ ଭଵେତ୍ 2.8.10.
ଯାହାକୁ ଦେଖିଲେ, ମଣିଷ ଗର୍ଭବାସର ଅବସ୍ଥାରେ ଜୟ ଲାଭ କରେ।
ନଵମୀଦିଵସେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଵ୍ରତଧାରୀ ହି ମାନଵଃ
ନବମୀ ଦିନ ଆସିଲେ, ଯିଏ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥାଏ ସେ ମଣିଷ—
କପିଲାଗୋସହସ୍ରାଣି ଯୋ ଦଦାତି ଦିନେଦିନେ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ମଣିଷ ପ୍ରତିଦିନ ହଜାର ହଳଦିଆ ଗାଈ ଦାନ କରନ୍ତି—
ଆଶ୍ରମେ ଵସତାଂ ପୁଂସାଂ ତାପସାନାଂ ଚ ଯତ୍ଫଲମ୍
ଯେଉଁ ଫଳ ଆଶ୍ରମରେ ରହୁଥିବା ପୁରୁଷମାନେ ଓ ତପସ୍ୱୀମାନେ ପାଆନ୍ତି—
ନିଯମସ୍ଥଂ ନରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜନ୍ମସ୍ଥାନେ ଵିଶେଷତଃ
ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ଏକ ମଣିଷକୁ, ବିଶେଷକରି ତାଙ୍କର ଜନ୍ମସ୍ଥାନରେ, ଦେଖିଲେ—
ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଜନ୍ମଭୂମେଃ ପ୍ରଦର୍ଶନାତ୍
ଜନ୍ମଭୂମିକୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଠି ମିଳୁଥିବା ସମସ୍ତ ଫଳ ପାଇଯାଏ।
ମନ୍ଵଂତରସହସ୍ରୈସ୍ତୁ କାଶୀଵାସେଷୁ ଯତ୍ଫଲମ୍ .
ହଜାର ହଜାର ମନ୍ବନ୍ତର କାଳ ଯାଏଁ କାଶୀରେ ବାସ କଲେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ—
ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଚ ଯେ କୃତ୍ଵା ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଦର୍ଶନମ୍
ଗୟାରେ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ କରି, ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିଲେ—
ମଥୁରାଯାଂ କଲ୍ପମେକଂ ଵସତେ ମାନଵୋ ଯଦି
ଏକ କଳ୍ପ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଥୁରାରେ ଯଦି ଜଣେ ମଣିଷ ବାସ କରନ୍ତି—
ପୁଷ୍କରେଷୁ ପ୍ରଯାଗେଷୁ ମାଘେ ଵା କାର୍ତ୍ତିକେ ତଥା 2.8.10.
ପୁଷ୍କର, ପ୍ରୟାଗ, ମାଘ ମାସ କିମ୍ବା କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ—
କଲ୍ପକୋଟିସହସ୍ରାଣି ହ୍ଯଵନ୍ତୀଵାସତୋ ହି ଯତ୍
ଅବନ୍ତୀରେ କୋଟି କୋଟି କଳ୍ପ ବାସ କଲେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ—
ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଭାଗୀରଥ୍ଯଵଗାହଜମ୍
ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ—
ନିମିଷଂ ନିମିଷାର୍ଦ୍ଧଂ ଵା ପ୍ରାଣିନାଂ ରାମଚିନ୍ତନମ୍
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ଅର୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମାତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କଲେ—
ଯତ୍ର କୁତ୍ର ସ୍ଥିତୋ ଯସ୍ତୁ ହ୍ଯଯୋଧ୍ଯାଂ ମନସା ସ୍ମରେତ୍
ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଥାଉଛନ୍ତି, ଯିଏ ମନରେ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି—
ଜଲରୂପେଣ ବ୍ରହ୍ମୈଵ ସରଯୂର୍ମୋକ୍ଷଦା ସଦା
ସରୟୂ ଜଳର ରୂପରେ ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମ ଓ ସଦା ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ।
ପଶୁପକ୍ଷିମୃଗାଶ୍ଚୈଵ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ପାପଯୋନଯଃ
ଗାଈ, ପକ୍ଷୀ, ବନ୍ୟପଶୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅପବିତ୍ର ଜନ୍ମର ପ୍ରାଣୀମାନେ—
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵିରତେ ତସ୍ମିନ୍ମୁନୌ କଲଶଜନ୍ମନି
ଏପରି କହି, କଳଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସେ ମୁନି ଶାନ୍ତ ହେଲେ—
ଦୁର୍ଲଭା ସର୍ଵଜନ୍ତୂନାଂ କଥା ଵିସ୍ତରତଃ କ୍ରମାତ୍
ଏହି କଥା ଏଭଳି ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଶୁଣିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ।
ଇଦାନୀଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଥାନଂ ଯଥାଵିଧି
ଏବେ ମୁଁ ଚାହେଁଉଛି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ।
ଫଲଂ ବ୍ରୂହି କ୍ରମେଣୈଵ ଵିସ୍ତରାତ୍ପୃଚ୍ଛତୋ ମମ 2.8.10.
ମୋ ପ୍ରଶ୍ନ ଅନୁଯାୟୀ, ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଏବଂ କ୍ରମକ୍ରମେ ତାହାର ଫଳ କହ।
ଯଥା ଶ୍ରୁତ୍ଵା କ୍ରମେଣୈଵ ଯାତ୍ରାଂ ଵିଶ୍ଵଵିଦାଂ ଵର
ଯେପରି, ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବେ ଶୁଣିଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ଜାଣିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ କେମିତି ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ—
ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ସପ୍ତତୀର୍ଥାନାଂ ଯଥାଵଦନୁପୂର୍ଵଶଃ
ଏହିପରି ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଏବଂ ସତରିଟି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ଠିକ୍ ଅନୁକ୍ରମରେ—
ମନୋଵାକ୍କାଯଶୁଦ୍ଧେନ ନିର୍ଦୋଷେଣାଂତରାତ୍ମନା ଯଃ କରୋତି ଵିଧିଂ ସମ୍ଯକ୍ସ ତୀର୍ଥଫଲମଶ୍ନୁତେ
ଯିଏ ମନ, କଥା ଓ ଶରୀରର ଶୁଦ୍ଧତା ସହିତ, ଦୋଷରହିତ ଆତ୍ମାରେ, ନିୟମ ମତେ ଉପଚାର କରେ, ସେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପାଏ।
ଯେଷୁ ସ୍ନାତଵତାଂ ନୄଣାଂ ଵିଶୁଦ୍ଧିର୍ମନସୋ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ମନ ପବିତ୍ର ହୁଏ—