ଇତ୍ଯାଦିବହୁଶୋଭାଢ୍ଯଂ ସର୍ଵଦିକ୍ଷୁ ମନୋହରମ୍ ଯତ୍ପ୍ରଭାଵାଦଭୂତ୍ତୀର୍ଥଂ ପାଵନଂ ତତ୍ସଦା ମହତ୍
ଏଭଳି ଅନେକ ଶୋଭାରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମନମୋହନା, ଯାହାର ପ୍ରଭାବରେ ସେଠି ତୀର୍ଥ ହୋଇଥିଲା ଓ ସଦା ପବିତ୍ର ରହିଛି।
ତତ୍ପୂର୍ଵଂ ଗୌତମସ୍ଯର୍ଷେରାଶ୍ରମଂ ପାଵନଂ ମହତ୍ ପ୍ରଥମଂ ତେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପିତୁଃ କିଲ ତପୋନିଧେଃ
ଏଠି ପୂର୍ବରୁ ଗୌତମ ଋଷିଙ୍କର ମହାନ ଓ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଥିଲା, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ପିତା ତପସ୍ଵୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ସେଠି ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।
ନାନାଵିଧାନି ତୀର୍ଥାନି ଚାଶ୍ରମାଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵଶଃ
ସେଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ତୀର୍ଥ ଓ ଆଶ୍ରମ ଅଛି।
ତମସାନାମ ସା ଜ୍ଞେଯା ଵର୍ତତେ ତଟିନୀ ଶୁଭା
ସେ ଶୁଭ୍ର ନଦୀକୁ ତମସା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ତତ୍ର ସ୍ନାନେନ ଦାନେନ ଶ୍ରାଦ୍ଧେନ ଚ ଵିଶେଷତଃ
ସେଠି ବିଶେଷ କରି ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ କଲେ,
ମାର୍ଗଶୀର୍ଷେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାଂ ଵିଶେଷତଃ
ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପଞ୍ଚଦଶୀ ତିଥିରେ ବିଶେଷ ଫଳ ମିଳେ।
ତସ୍ମାଦତ୍ର ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ସ୍ନାନଂ ନିର୍ମଲମାନସୈଃ
ତେଣୁ ଏଠି ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତମସାପରମଂ ଶୁଭମ୍
ଏବେ ମୁଁ ତମସା ନଦୀ ପରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ କହିବି।
ଭାଦ୍ରେ ଶୁକ୍ଲଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ ତୁ ତସ୍ଯ ଯାତ୍ରା ଶୁଭାଵହା ତସ୍ଯ ସ୍ମରଣମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵଵିଘ୍ନଵିନାଶନମ୍ ।। 2.8.9.
ଭାଦ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ ସେଠି ଯାତ୍ରା କଲେ ଶୁଭ ମିଳେ; କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ଦୂର ହୁଏ।
ତସ୍ମାଦ୍ଦକ୍ଷିଣଦିଗ୍ଭାଗେ ଭୈରଵୋ ନାମ ନାମତଃ
ତେଣୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଭୈରବ ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି।
ରକ୍ଷିତୋ ଵାସୁଦେଵେନ କ୍ଷେତ୍ରରକ୍ଷାର୍ଥମାଦରାତ୍ ମନୋଭୀଷ୍ଟଫଲପ୍ରାପ୍ତିର୍ଭୈରଵସ୍ଯ ସଦାଽଽଦରାତ୍
ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ବାସୁଦେବ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି, ଏଠି ଭୈରବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କଲେ ମନୋରଥ ପୂରଣ ହୁଏ।
ମାର୍ଗଶୀର୍ଷସ୍ଯ କୃଷ୍ଣାଯାମଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ତସ୍ଯ ନିର୍ମିତା
ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ଏହା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।
ପଶୂପହାରସଂଭୂତି କର୍ତଵ୍ଯଂ ପୂଜନଂ ଜନୈଃ
ଲୋକମାନେ ପଶୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ନିର୍ଵିଘ୍ନଂ ତୀର୍ଥଵସତିର୍ଭୈରଵସ୍ଯ ପ୍ରସାଦତଃ
ଭୈରବଙ୍କର କୃପାରେ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ରହିବାରେ କୌଣସି ବାଧା ହୁଏନା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନୁତ୍ତରେ ଭାଗେ ରମ୍ଯଂ ଭରତକୁଣ୍ଡକମ୍
ଏହି ଉତ୍ତର ଅଂଶରେ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଭରତକୁଣ୍ଡ ଅଛି।
ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ତଥା ଦାନଂ ସର୍ଵମକ୍ଷଯତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଦାନ କଲେ, ସମସ୍ତ ଫଳ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
ଯତ୍ନତୋ ଦେଵତାଃ ପୂଜ୍ଯା ଵସ୍ତ୍ରାଦିଭିରଲଂକୃତୈଃ
ଦେବତାମାନେକୁ ଯଥାଯଥ ଯତ୍ନରେ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧାଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ରାମଚନ୍ଦ୍ରଂ ହୃଦି ଧ୍ଯାଯନ୍ନିର୍ମଲାତ୍ମା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହ ହୃଦୟରେ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି,
ତତ୍ର ଚକ୍ରେ ମହତ୍କୁଣ୍ଡଂ ଭରତୋ ନାମ ଭୂପତିଃ 2.8.9.
ସେଠି ଭରତ ନାମକ ମହାନ ରାଜା ଏକ ବଡ଼ କୁଣ୍ଡ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ତତ୍କୁଂଡେ ସୁମହତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ନାନାପୁଣ୍ଯସମନ୍ଵିତମ୍
ସେଇ କୁଣ୍ଡ ବହୁତ ପୁଣ୍ୟମୟ, ବିଭିନ୍ନ ପୁଣ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ହଂସସାରସଚକ୍ରାହ୍ଵ ଵିହଂଗମଵିରାଜିତମ୍
ସେଠି ହଂସ, ସାରସ, ଚକ୍ରବାକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁନ୍ଦର ପକ୍ଷୀମାନେ ରହନ୍ତି।
ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରମୋଦାନନ୍ଦନିର୍ମଲମ୍ ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ତୁଷ୍ଯଂତି ତୁଷ୍ଟାଃ ସ୍ଯୁଃ ସର୍ଵଦେଵତାଃ
ସେଠି ସ୍ନାନ କଲେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଆନନ୍ଦ ଓ ପ୍ରମୋଦ ଲାଗେ; ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।
ସ୍ଵର୍ଣଂ ଚାନ୍ନଂ ଵିଧାନେନ ଦାତଵ୍ଯଂ ଚ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନେ
ସଠିକ୍ ଭାବରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଓ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ତତ୍ପଶ୍ଚିମଦିଶାଭାଗେ ଜଟାକୁଣ୍ଡମନୁତ୍ତମମ୍
ସେଠାରୁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜଟାକୁଣ୍ଡ ଅଛି।
ଜଟାକୁଣ୍ଡମିତି ଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥୋତ୍ତମୋତ୍ତମମ୍
ଜଟାକୁଣ୍ଡ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର କୁଣ୍ଡମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ପୂର୍ଵକୁଣ୍ଡେଷୁ ସଂପୂଜ୍ଯୋ ଭରତଃ ଶ୍ରୀସମନ୍ଵିତଃ ଚୈତ୍ରକୃଷ୍ଣଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଯାତ୍ରା ସାଂଵତ୍ସରୀ ଭଵେତ୍
ପୂର୍ବ ଥିବା କୁଣ୍ଡମାନେ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଭରତଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଚୈତ୍ର ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଯାତ୍ରା ହୁଏ।
ଇତି ପରମଵିଧାନୈଃ ପୂଜଯେଦ୍ରାମସୀତେ ତଦନୁ ଭରତକୁଣ୍ଡେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚ ପ୍ରପୂଜ୍ଯ
ଏପରି ଉଚ୍ଚତମ ବିଧିରେ, ପ୍ରଥମେ ରାମ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ, ତାପରେ ଭରତକୁଣ୍ଡରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଅଜିତଂ ପୂଜଯେଦ୍ଵିପ୍ର ତସ୍ଯ ସିଦ୍ଧିଃ କରେ ସ୍ଥିତା
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଜିତଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ତାହାର ସଫଳତା ନିଶ୍ଚିତ।
ମହୋତ୍ସଵସ୍ତୁ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଗୀତଵାଦିତ୍ରସଂଯୁତଃ
ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟ ସହିତ କରିବା ଉଚିତ।
ଏତସ୍ମାଦୁତ୍ତରେ ଵିଦ୍ଵନ୍ଵୀରସ୍ଯ ଶୁଭସୂଚକମ୍
ଏଠାରୁ ଉତ୍ତରେ, ହେ ପଣ୍ଡିତ, ବୀରଙ୍କ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଅଛି।