ସର୍ପଶ୍ଚ କଂବଲୋନାମ ଲୋକଂ ପୈତାମହଂ ଗତଃ
କମ୍ବଳ ନାମକ ସାପ ପୂର୍ବଜମାନେର ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଯମୁନାଂଭସି ସଂଲୀନଃ କାଲିଯୋ ଭଯଵିହ୍ଵଲଃ
ଭୟରେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ କାଳିୟ ସାପ ଯମୁନା ନଦୀର ଜଳରେ ଲୁଚିଯାଇଥିଲେ।
ଏଵଂ ତେ ସର୍ପରା ଜାନୋ ନାଗାଃ ସୁସ୍ମିତଶୋଭନେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ତଥା ନାଗଃ ପ୍ରଯାଗମଗମତ୍ପ୍ରିଯେ
ଏଭଳି, ସୁନ୍ଦର ହସ ଥିବା ମହିଳେ, ସମସ୍ତ ସାପରାଜା ଓ ନାଗମାନେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ସହିତ, ପ୍ରୟାଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ତମଥୋଵାଚ ମାତୁରୁତ୍ସଂଗସଂସ୍ଥିତାଃ
ତା’ପରେ, ସେ ମାଆଁଙ୍କ ଆଂକୋରେ ବସି, ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ କହିଲେ।
ମାତ୍ରା ଶପ୍ତା ଵଯଂ ଦେଵ କ୍ରୁଦ୍ଧଯା ତଵ ସଂନିଧୌ
ହେ ଦେବ, ଆମେ ତୁମ ସମ୍ନିଧାନରେ ରୁଷ୍ଟ ମାଆଁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ ହୋଇଛୁ।
ସର୍ପସତ୍ରୋ ହି ଭଵିତା ରାଜ୍ଞୋ ଜନ୍ମେଜଯସ୍ଯ ଚ ।। 5.2.10.
ରାଜା ଜନମେଜୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାପଯଜ୍ଞ ହେବ।
ତ୍ଵଂ ଚ ଵତ୍ସ ମମାଦେଶାନ୍ମହାକାଲଵନଂ ଵ୍ରଜ
ମୋ ଆଦେଶରେ, ମୋ ପୁଅ, ତୁମେ ବଡ କାଳବନକୁ ଯାଅ।
ସମାରାଧଯ ଦେଵେଶଂ ମହାମାଯାସମୀପତଃ
ବଡ ମାୟାଙ୍କ ନିକଟରେ ଦେବତାଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କର।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵାଥ କର୍କୋଟଃ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵି ସମାହିତଃ ତସ୍ଯ ତୁଷ୍ଟୋଥ ଦେଵେଶୋ ଵରଂ ପ୍ରାଦାଦ୍ଯ ଶସ୍ଵିନି
ତା’ପରେ, ଦେବୀ, କର୍କଟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନୋଯୋଗରେ ସେଠାକୁ ଗଲେ; ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ଯେ ଦଂଦଶୂକାଃ କ୍ରୂରାଶ୍ଚ ପାପାଚାରା ଵିଷୋଲ୍ବଣାଃ
ଯେଉଁ ଦଣ୍ଡଶୂକ ସାପମାନେ କ୍ରୁର, ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଓ ବିଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ—
ଭକ୍ତ୍ଯା ତଵାଦ୍ଯ ତୁଷ୍ଟୋସ୍ମି ତ୍ଵଂ ମେ ସାଯୁଜ୍ଯତାଂ ଵ୍ରଜ
ତୁମର ଭକ୍ତିରେ ଆଜି ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଏକତା ପାଇବ।
କର୍କୋଟକେଶ୍ଵରଃ ଖ୍ଯାତସ୍ତତୋ ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ
ସେଠାରୁ ଦେବ ମହେଶ୍ୱର କର୍କଟକେଶ୍ୱର ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ଯସ୍ତଂ ପୂଜଯତେ ଦେଵଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଯୁକ୍ତୋ ହି ମାନଵଃ
ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ—
ଵ୍ଯାଧିତୋ ଵ୍ଯାଧିତୋ ମୁକ୍ତୋ ଦୁଃଖୀ ଦୁଃଖାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ରୋଗୀ ମାନେ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି, ଦୁଃଖୀମାନେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଲଭନ୍ତି।
ନିଯମେନ ପ୍ରପଶ୍ଯଂତି ଯେ ଚ କର୍କୋଟକେଶ୍ଵରମ୍
ଯେମାନେ ନିୟମିତ ଭାବେ କର୍କଟକେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି,
ପଂଚମ୍ଯାଂ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଯେ ପଶ୍ଯଂତି ରଵେର୍ଦିନେ 5.2.10.
ପଞ୍ଚମୀ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତଥା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିନରେ ଯେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି,
ଯା ନାରୀ ଦୁର୍ଭଗା ସାପି ସୌଭାଗ୍ଯଂ ଲଭତେ ସଦା ଶିଶୁଗ୍ରହାଶ୍ଚ ନଶ୍ଯଂତି ନାପମୃତ୍ଯୁଭଯଂ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁ ଜଣେ ଅଭାଗିନୀ ନାରୀ ମଧ୍ୟ ତିନି, ସେ ସଦା ଭାଗ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି; ଶିଶୁମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ ଏବଂ ଅକାଳମୃତ୍ୟୁର ଭୟ ରହେ ନାହିଁ।
ଯଂଯଂ କାମମଭିଧ୍ଯାଯେନ୍ମନ ସା ଭକ୍ତିମାନ୍ନରଃ
ଯେ ଭକ୍ତିଶୀଳ ପୁରୁଷ ମନରେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି,
ଏଷ ତେ କଥିତୋ ଦେଵି ପ୍ରଭାଵଃ ପାପନାଶନଃ
ହେ ଦେବୀ, ତାଙ୍କର ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ପାପ ନାଶ କରେ, ସେଥିରେ ତୁମକୁ କହିଲି।
ଶ୍ରୀମହାଦେଵ ଉଵାଚ ଲିଂଗମେକାଦଶଂ ଵିଦ୍ଧି ଦେଵି ସିଦ୍ଧେଶ୍ଵରଂ ଶୁଭମ୍
ଶ୍ରୀମହାଦେବ କହିଲେ: ହେ ଦେବୀ, ଏକାଦଶମ ଲିଙ୍ଗକୁ ଶୁଭ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ବୋଲି ଜାଣ।
ଦେଵ ଦାରୁଵନେ ପୂର୍ଵଂ ଵିପ୍ରା ଯୋଗସମନ୍ଵିତାଃ
ପୂର୍ବେ ଦାରୁବନରେ ଯୋଗସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଥିଲେ।
ଶାକାହାରା ନିରାହାରାଃ ପର୍ଣାହାରାସ୍ତଥାପରେ
କେହି ଶାକ ଖାଇଥିଲେ, କେହି କିଛି ଖାଉନଥିଲେ, ଆଉ କେହି ପତ୍ର ଖାଇଥିଲେ।
କେଚିଦ୍ଵୀରାସନରତା ଧୂମ୍ରପାନରତାଃ ପରେ
କେହି ବୀରାସନରେ ରତ ଥିଲେ, ଆଉ କେହି ଧୂମପାନରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିଲେ।
କୃଚ୍ଛ୍ରଚାଂଦ୍ରାଯଣାଦୀନି କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯନ୍ଯେ ସମାହିତାଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହୋଇ କୃଚ୍ଛ୍ର, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଭଳି କଠିନ ବ୍ରତ କରୁଥିଲେ।
ଦୁଃଖାର୍ତ୍ତାଶ୍ଚିଂତଯାମାସୁଃ କଥଂ ସିଦ୍ଧିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ସେମାନେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ, 'କିପରି ସିଦ୍ଧି ମିଳିବ?'
ଵ୍ଯର୍ଥା ଶ୍ରୁତିସ୍ତଥା ଜାତା ଯା ଗୀତା ମୁନିଭିଃ ପୁରା
ଏଭଳି ଭାବେ ମୁନିମାନେ ପୂର୍ବେ ଗାଇଥିବା ଶାସ୍ତ୍ର ଅଫଳ ହେଇଗଲା।
ଅଂଜନଂ ଗୁଟିକା ଚୈଵ ପାଦୁକାଗମନଂ ତଥା
ଅଞ୍ଜନ, ଗୁଟିକା ଏବଂ ଚପ୍ପଲ ପିନ୍ଧି ଚଲିବା,
ଏଵଂ ତେଽଚିଂତଯସିଦ୍ଧାଃ ପରମାମର୍ଷପୂରିତାଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ସେମାନେ ଚିନ୍ତାରେ ସିଦ୍ଧ ହୋଇ, ଅତି ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଵାଗୁଵାଚାଶରୀରିଣୀ 5.2.11.
ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଦେହହୀନ କଣ୍ଠସ୍ୱର ବକ୍ତବ୍ୟ କଲା।
ମାଽଵମନ୍ଯଧ୍ଵମାର୍ଯା ହି ଶ୍ରୁତିର୍ଵ୍ଯର୍ଥା ମହୀତଲେ
ହେ ଆର୍ଯ୍ୟମାନେ, ଏହି ଭୂମିରେ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଫଳ ଭାବେ ଅବହେଳିତ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।