ଯସ୍ଯାସ୍ତୀରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ଵତ୍ର ସୁମନୋହରମ୍
ଏହି ତୀରରେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସବୁଠି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଅଛି ।
ଯସ୍ମାତ୍ସ୍ଥାନାତ୍ସମୁଦ୍ଭୂତା ତମସା ସୁତରଂଗିଣୀ
ଏହି ସ୍ଥାନରୁ ତମସା ନଦୀ ଅନେକ ଧାରା ସହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି ।
ଯସ୍ଯ ଦର୍ଶନତୋ ନୄଣାଂ ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍
ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ ମଣିଷମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ।
ପ୍ରଫୁଲ୍ଲନାନାଵିଧଗୁଲ୍ମଶୋଭିତଂ ଲତାପ୍ରତାନାଵନତଂ ମନୋହରମ୍
ଏହି ସ୍ଥାନ ଫୁଲିଥିବା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଝାଡ଼ି ଓ ଲତାରେ ଢାକି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦେଖାଯାଏ ।
ତମାଲଗୁଲ୍ମୈର୍ନିଚିତଂ ସୁଗଂଧିଭିଃ ସକର୍ଣିକାରୈର୍ବକୁଲୈଶ୍ଚ ସର୍ଵତଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତଦିଗରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ତମାଳ ଜାଡି, କର୍ଣ୍ଣିକାର ଓ ବକୁଳ ଗଛରେ ଢାକି ରହିଛି।
କ୍ଵଚିତ୍ପ୍ରଫୁଲ୍ଲାଂବୁଜରେଣୁଭୂଷିତୈର୍ଵିହଂଗମୈଶ୍ଚାରୁଫଲପ୍ରଚାରିଭିଃ
କେଉଁଠି କେଉଁଠି ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମର ରେଣୁରେ ଶୋଭିତ, ଓ ସୁନ୍ଦର ଫଳ ଖୋଜି ଘୁରୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ରହିଛନ୍ତି।
କ୍ଵଚିଚ୍ଚ ଚକ୍ରାହ୍ଵରଵୋପନାଦିତଂ କ୍ଵଚିଚ୍ଚ କାଦମ୍ବକଦମ୍ବକୈର୍ଯୁତମ୍
ଅନ୍ୟଏଠି କେଉଁଠି କେଉଁଠି ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଡାକରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଛି, ଏବଂ କାଦମ୍ବ ଗଛର ଝୁଣ୍ଡି ରହିଛି।
ମଦାକୁଲାଭିର୍ଭ୍ରମରୀଭିରାରାନ୍ନିଷେଵିତଂ ଚାରୁସୁଗଂଧିପୁଷ୍ପଵତ୍
ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲରେ ମନ ଲଗାଇ ଘୁରୁଛନ୍ତି।
ପ୍ରହୃଷ୍ଟନାନାଵିଧପକ୍ଷିସେଵିତଂ ପ୍ରମତ୍ତହାରୀତକୁଲୋପନାଦିତମ୍ 2.8.9.
ସେଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଆନନ୍ଦିତ ପକ୍ଷୀମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ଏବଂ ମତିହାରା ହରିତ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଡାକରେ ମଝିରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି ଉଠିଛି।
ନିବିଡନିଚୁଲନୀଲଂ ନୀଲକଣ୍ଠାଭିରାମଂ ମଦମୁଦିତଵିହଂଗୀଵୃନ୍ଦନାଦାଭିରାମମ୍
ଘନ ନୀଳ ନିଚୁଳ ଗଛରେ ଢାକି ରହିଛି, ମୟୂରମାନେ ଦେଖି ଆକର୍ଷଣୀୟ ହୋଇଯାଇଛି, ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଗୀତରେ ମନ ହରିଯାଉଛି।
ଇତ୍ଯାଦିବହୁଶୋଭାଢ୍ଯଂ ସର୍ଵଦିକ୍ଷୁ ମନୋହରମ୍ ଯତ୍ପ୍ରଭାଵାଦଭୂତ୍ତୀର୍ଥଂ ପାଵନଂ ତତ୍ସଦା ମହତ୍
ଏଭଳି ଅନେକ ଶୋଭାରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମନମୋହନା, ଯାହାର ପ୍ରଭାବରେ ସେଠି ତୀର୍ଥ ହୋଇଥିଲା ଓ ସଦା ପବିତ୍ର ରହିଛି।
ତତ୍ପୂର୍ଵଂ ଗୌତମସ୍ଯର୍ଷେରାଶ୍ରମଂ ପାଵନଂ ମହତ୍ ପ୍ରଥମଂ ତେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପିତୁଃ କିଲ ତପୋନିଧେଃ
ଏଠି ପୂର୍ବରୁ ଗୌତମ ଋଷିଙ୍କର ମହାନ ଓ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଥିଲା, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ପିତା ତପସ୍ଵୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ସେଠି ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।
ନାନାଵିଧାନି ତୀର୍ଥାନି ଚାଶ୍ରମାଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵଶଃ
ସେଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ତୀର୍ଥ ଓ ଆଶ୍ରମ ଅଛି।
ତମସାନାମ ସା ଜ୍ଞେଯା ଵର୍ତତେ ତଟିନୀ ଶୁଭା
ସେ ଶୁଭ୍ର ନଦୀକୁ ତମସା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ତତ୍ର ସ୍ନାନେନ ଦାନେନ ଶ୍ରାଦ୍ଧେନ ଚ ଵିଶେଷତଃ
ସେଠି ବିଶେଷ କରି ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ କଲେ,
ମାର୍ଗଶୀର୍ଷେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାଂ ଵିଶେଷତଃ
ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପଞ୍ଚଦଶୀ ତିଥିରେ ବିଶେଷ ଫଳ ମିଳେ।
ତସ୍ମାଦତ୍ର ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ସ୍ନାନଂ ନିର୍ମଲମାନସୈଃ
ତେଣୁ ଏଠି ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତମସାପରମଂ ଶୁଭମ୍
ଏବେ ମୁଁ ତମସା ନଦୀ ପରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ କହିବି।
ଭାଦ୍ରେ ଶୁକ୍ଲଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ ତୁ ତସ୍ଯ ଯାତ୍ରା ଶୁଭାଵହା ତସ୍ଯ ସ୍ମରଣମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵଵିଘ୍ନଵିନାଶନମ୍ ।। 2.8.9.
ଭାଦ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ ସେଠି ଯାତ୍ରା କଲେ ଶୁଭ ମିଳେ; କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ଦୂର ହୁଏ।
ତସ୍ମାଦ୍ଦକ୍ଷିଣଦିଗ୍ଭାଗେ ଭୈରଵୋ ନାମ ନାମତଃ
ତେଣୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଭୈରବ ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି।
ରକ୍ଷିତୋ ଵାସୁଦେଵେନ କ୍ଷେତ୍ରରକ୍ଷାର୍ଥମାଦରାତ୍ ମନୋଭୀଷ୍ଟଫଲପ୍ରାପ୍ତିର୍ଭୈରଵସ୍ଯ ସଦାଽଽଦରାତ୍
ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ବାସୁଦେବ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି, ଏଠି ଭୈରବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କଲେ ମନୋରଥ ପୂରଣ ହୁଏ।
ମାର୍ଗଶୀର୍ଷସ୍ଯ କୃଷ୍ଣାଯାମଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ତସ୍ଯ ନିର୍ମିତା
ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ଏହା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।
ପଶୂପହାରସଂଭୂତି କର୍ତଵ୍ଯଂ ପୂଜନଂ ଜନୈଃ
ଲୋକମାନେ ପଶୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ନିର୍ଵିଘ୍ନଂ ତୀର୍ଥଵସତିର୍ଭୈରଵସ୍ଯ ପ୍ରସାଦତଃ
ଭୈରବଙ୍କର କୃପାରେ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ରହିବାରେ କୌଣସି ବାଧା ହୁଏନା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନୁତ୍ତରେ ଭାଗେ ରମ୍ଯଂ ଭରତକୁଣ୍ଡକମ୍
ଏହି ଉତ୍ତର ଅଂଶରେ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଭରତକୁଣ୍ଡ ଅଛି।
ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ତଥା ଦାନଂ ସର୍ଵମକ୍ଷଯତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଦାନ କଲେ, ସମସ୍ତ ଫଳ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
ଯତ୍ନତୋ ଦେଵତାଃ ପୂଜ୍ଯା ଵସ୍ତ୍ରାଦିଭିରଲଂକୃତୈଃ
ଦେବତାମାନେକୁ ଯଥାଯଥ ଯତ୍ନରେ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧାଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ରାମଚନ୍ଦ୍ରଂ ହୃଦି ଧ୍ଯାଯନ୍ନିର୍ମଲାତ୍ମା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହ ହୃଦୟରେ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି,
ତତ୍ର ଚକ୍ରେ ମହତ୍କୁଣ୍ଡଂ ଭରତୋ ନାମ ଭୂପତିଃ 2.8.9.
ସେଠି ଭରତ ନାମକ ମହାନ ରାଜା ଏକ ବଡ଼ କୁଣ୍ଡ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ତତ୍କୁଂଡେ ସୁମହତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ନାନାପୁଣ୍ଯସମନ୍ଵିତମ୍
ସେଇ କୁଣ୍ଡ ବହୁତ ପୁଣ୍ୟମୟ, ବିଭିନ୍ନ ପୁଣ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।