ଶ୍ରୀରୁଦ୍ରଉଵାଚ ଶୃଣୁ ଗୁହେଶ୍ଵରଂ ଲିଂଗଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ପାପନାଶନମ୍
ଶ୍ରୀ ରୁଦ୍ର କହିଲେ: ଏବେ ଗୁହେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗର ବିଷୟରେ ଶୁଣ, ଏହା ପାପ ନାଶ କରେ।
ପୁରା ରାଥଂତରେ କଲ୍ପେ ଦେଵଦାରୁଵନେ ଶୁଭେ ଯୋଗାଭ୍ଯାସରତୋ ନିତ୍ଯଂ ଶାଂତିଦାଂତିସମାସ୍ଥିତିଃ
ପୂର୍ବେ ରାଥଂତର କଳ୍ପରେ, ଶୁଭ ଦେବଦାରୁ ଜଙ୍ଗଲରେ, ଜଣେ ନିତ୍ୟ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସରେ ଲିନ ଥିଲେ, ଶାନ୍ତି ଓ ଦମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ।
ସିଦ୍ଧିକାମସ୍ତପସ୍ତେପେ କଥଂ ସିଦ୍ଧୋ ଭଵାମ୍ଯହମ୍
ସିଦ୍ଧି ଆଶାରେ, ସେ ତପସ୍ୟା କଲେ, 'କିପରି ମୁଁ ସିଦ୍ଧ ହେବି?' ଭାବିଲେ।
ଇତି ସଂଚିଂତ୍ଯ ହୃଦଯେ ପ୍ରାରବ୍ଧଂ ତପ ଉତ୍ତମମ୍
ଏଭଳି ହୃଦୟରେ ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
କସ୍ମିଂଶ୍ଚିଦଥ କାଲେ ତୁ ଵିଦ୍ଧସ୍ଯ ପର୍ଵତାତ୍ମଜେ
କିଛି ସମୟ ପରେ, ପାର୍ବତୀ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ସ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଗତଃ
ସେ ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଅତ୍ୟଧିକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲେ।
ଅହୋ ତପଃପ୍ରଭାଵୋଽଯଂ ପ୍ରାପ୍ତା ସିଦ୍ଧିର୍ମଯାଦ୍ଯ ଵୈ
ହାଁ, ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି କେତେ ବଡ଼! ଆଜି ମୁଁ ସଫଳତା ପାଇଛି।
ଶରୀରଂ କୁତ୍ସିତଂ ଚେଦଂ ମଲମୂତ୍ରେଣ ସଂଯୁତମ୍ ହର୍ଷେଣ ମହତା ଯୁକ୍ତଃ ସ ନନର୍ତ୍ତ ଦ୍ଵିଜସ୍ତଥା
ଏହି ଦେହଟି ଅପବିତ୍ର ଏବଂ ମଳ ମୂତ୍ରରେ ଭରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି ଦ୍ୱିଜ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନୃତ୍ଯତି ଵିପ୍ରେ ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵର ଜଂଗମମ୍
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୃତ୍ୟ କରିଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ—ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ—ସେହିପରି ନୃତ୍ୟ କରିଲା।
ନ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯୋ ଵଷଟ୍କାରଃ କର୍ମକାଂଡୋ ନ ଚ କ୍ଵଚିତ୍ ।। 5.2.2.
କେଉଁଠିଓ ବେଦ ପାଠ, 'ବଷଟ୍' ଉଚ୍ଚାରଣ କିମ୍ବା କୌଣସି କର୍ମ କାଣ୍ଡ ହେଲାନି।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଦେଵା ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁ ପୁରଃସରାଃ
ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବତାମାନେ
ଋଷୌ ମଂକଣକେ ଦେଵ ନୃତ୍ଯତି ନୃତ୍ଯତି ସର୍ଵତଃ
ମଙ୍କଣକ ଋଷିଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଚଲିତାଃ ପର୍ଵତାଃ ସ୍ଥାନାତ୍କ୍ଷୁଭିତା ମେଘପଂକ୍ତଯଃ
ପାହାଡ଼ମାନେ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରୁ ହେଉଁଡିଗଲେ, ମେଘମାନେ ବି ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲେ।
ସ୍ରୋତୋମାତ୍ରା ମହାନଦ୍ଯୋ ଗ୍ରହା ଉନ୍ମାର୍ଗତଃ ସ୍ଥିତାଃ
ବଡ଼ ନଦୀମାନେ ସାଧାରଣ ଧାରାରେ ବହିଲେ, ଗ୍ରହମାନେ ତାଙ୍କ ପଥରୁ ହଟିଗଲେ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଵ୍ଯାକୁଲୀଭୂତଂ ଯାଵନ୍ନାଯାତି ସଂକ୍ଷଯମ୍
ତିନି ଲୋକ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲା, ଏପରି ଲାଗିଲା ଯେ ଶେଷ ହେବାକୁ ଯାଉଛି।
ତେଷାଂ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତ୍ରିଦଶାନାଂ ଯଶସ୍ଵିନି
ତିନି ଦେବତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଯଶସ୍ବୀ
ଦ୍ଵିଜରୂପଂ ସମାସ୍ଥାଯ ମଯା ପୃଷ୍ଟୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ନେଇ, ମୁଁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲି।
ଵିରୁଦ୍ଧମୃଷିଧର୍ମାଣାଂ କାମରାଗେଣ ନର୍ତ୍ତନମ୍
ଅଭିଲାଷା ଓ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ନୃତ୍ୟ କରିବା ଋଷିମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ସହ ବିରୋଧ।
ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ତପୋ ଭ୍ରଂଶଃ ସଦାଚାରସ୍ଯ ସତ୍ତମ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ତପସ୍ୟାର ଅପସ୍ଥା, ଓ ସଦାଚାରର ଅବନତି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅତଏଵ ହି ମେ ନୃତ୍ଯଂ ସିଦ୍ଧୋଽହଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। 5.2.2.
ଏହିପରି ମୋର ନୃତ୍ୟ ଏହି ସଫଳତାର କାରଣ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହାସୋଽତୀଵ ମଯା କୃତଃ
ସେହି କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ବହୁତ ହସିଲି।
ତତୋ ଵିନିର୍ଗତଂ ଭସ୍ମ ତତ୍କ୍ଷଣାଦ୍ଧିମପାଂଡୁରମ୍
ତାହା ପରେ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ହିମ ପରି ସ୍ଫଟିକ ଭସ୍ମ ବାହାରିଲା।
ପଶ୍ଯ ମେଂଽଗୁଷ୍ଠତୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଭୂରି ଭସ୍ମ ଵିନିର୍ଗତମ୍
ଦେଖ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋ ଅଙ୍ଗୁଠିରୁ ବହୁତ ଭସ୍ମ ବାହାରିଛି।
ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଲଜ୍ଜିତୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ
ସେହି ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରାଂଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ଵିସ୍ମିତେନାଂତରାତ୍ମନା
ଯିଏ ହାତ ଜୋଡି ଭିତରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରି, କହିଲା ।
ନାନ୍ଯସ୍ଯ ଵିଦ୍ଯତେ ଶକ୍ତି ରୀଦୃଶୀ ଭୁଵନତ୍ରଯେ
ତିନି ଜଗତରେ ଏପରି ଶକ୍ତି ଅନ୍ୟ କାହାରି ପାଖରେ ନାହିଁ ।
ତପଃକ୍ଷଯକରଂ କର୍ମ ଵିରୁଦ୍ଧଂ ନର୍ତ୍ତନଂ ସତାମ୍ ତଦ୍ଗତଂ ସହସା ଦେଵ ମଦୀଯଂ ନର୍ତ୍ତନେନ ସୁ
ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତପସ୍ୟାକୁ କ୍ଷୟ କରୁଥିବା ନୃତ୍ୟ ଅନୁଚିତ । ତଥାପି, ଦେବତା, ମୋର ନୃତ୍ୟରେ ଏହି ଅପରାହ୍ନ ଆସିଗଲା ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମଯୋକ୍ତୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ
ସେ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ମୁଁ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠକୁ କହିଲି ।
ଜ୍ଞାନେନାନେନ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର କଂ ତେ କାମଂ କରୋମ୍ଯହମ୍
ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର କେଉଁ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି ?
ଋଷିରୁଵାଚ ଯଦି ଦେଵ ପ୍ରସନ୍ନସ୍ତ୍ଵଂ ଶରଣାଗତଵତ୍ସଲ 5.2.2.
ଋଷି କହିଲେ — ଦେବତା, ଯଦି ଆପଣ ଦୟାଳୁ ଓ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ମମତା କରନ୍ତି—