ପୁଷ୍କରାଦ୍ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ଯାନି କାନି ମହୀତଲେ
ପୁଷ୍କର ଆଦି ଯେଉଁ ତୀର୍ଥମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅଛି—
ଅସଂଖ୍ଯାତସହସ୍ରାଣି କୋଟିକୋଟୀନି ସତ୍ତମ
ସେଗୁଡ଼ିକ ଅସଂଖ୍ୟ ହଜାର ଓ କୋଟି କୋଟି ଅଛି, ଓ ଉତ୍ତମ।
ନୀହାରକଣିକାଵୃଷ୍ଟିଂ ଗିରୌ ଵର୍ଷଂତି କିନ୍ନରାଃ 5.1.71.
ପାହାଡ଼ ଉପରେ କିନ୍ନରମାନେ କୁହୁଡ଼ି ପରି ଛୋଟ ଛୋଟ ପାଣିକଣା ବର୍ଷା କରନ୍ତି।
ନ ହି ସଂଖ୍ଯାଂ ଵିଜାନାମି ତୀର୍ଥାନାଂ ଭୁଵି ସତ୍ତମ
ପୃଥିବୀରେ କେତେ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ତାହାର ସଂଖ୍ୟା ମୁଁ ଜାଣେନି, ଓ ଉତ୍ତମ।
ତଥାଽପି ଚ ପ୍ରାଧାନ୍ଯେନ କଥଯିଷ୍ଯାମି ସତ୍ତମ
ତଥାପି, ମୁଁ ମୁଖ୍ୟ କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମକୁ କହିବି, ହେ ଉତ୍ତମ।
ତାଵଂତି ପ୍ରାପଣୀଯାନି ପ୍ରସିଦ୍ଧାନି ପରଂତପ
ଏହିଗୁଡ଼ିକ ଚିରପରିଚିତ ନିୟମ, ଯାହା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ହେ ଶତ୍ରୁନାଶକ।
ଵିଧିଵତ୍କୁରୁତେ ଯସ୍ତୁ ସାକ୍ଷାଚ୍ଛଂଭୁର୍ଭଵେଚ୍ଚ ସଃ
ଯେଉଁଠି ଏହାକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରେ, ସେ ନିଜେ ଶିବଙ୍କ ପରି ହୋଇଯାଏ।
ତତ୍ଫଲଂ ଜାଯତେଽଵଂତ୍ଯାଂ ଵୈଶାଖେ ପଂଚଭିର୍ଦିନୈଃ
ଏହାର ଫଳ ବୈଶାଖ ମାସର ଶେଷ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ମିଳିଯାଏ।
ମାଧଵେଽପି ଵିଶେଷେଣ ହ୍ଯଵଂତୀସ୍ନାନମାଚରେତ୍
ମାଧବ ମାସରେ ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ କରି ଅବନ୍ତୀରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସଂଵତ୍ସରଵ୍ରତୀ ସ୍ନାତସ୍ତୀର୍ଥେତୀଂର୍ଥେ ଯଥାଵିଧି
ଯେଉଁଠି ବ୍ରତୀ ନିୟମିତ ଭାବେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଭୋଗାନ୍ସୁଵିପୁଲାଞ୍ଛିଵଲୋକେ ମହୀଯତେ
ସେ ଶିବଙ୍କ ଲୋକରେ ବହୁତ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ମାହାତ୍ମ୍ଯମେତଚ୍ଛିଵଭକ୍ତିଵର୍ଦ୍ଧନଂ ଯଶସ୍କରଂ ପୁଣ୍ଯଵିଵର୍ଦ୍ଧନଂ ଚ
ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱ ଶିବଭକ୍ତି ବଢ଼ାଏ, ମାନ୍ୟତା ଦିଏ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ ବଢ଼ାଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ପଂଚମ ଆଵଂତ୍ଯଖଂଡେଽଵନ୍ତୀକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଵ୍ଯାସସନତ୍କୁମାରସଂଵାଦେ ଽଵନ୍ତୀକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମୈକ ସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ପଞ୍ଚମ ଅବନ୍ତୀଖଣ୍ଡରେ, ଅବନ୍ତୀକ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ସପ୍ତତମ ଅଧ୍ୟାୟ, ବ୍ୟାସ ଓ ସନତ୍କୁମାରଙ୍କ ସଂବାଦରେ, ଏକାଶୀହଜାର ଶ୍ଲୋକର ସଂହିତାରେ ଶେଷ ହେଲା।
(୫-୨) ଶ୍ରୀଗଣେଶାଯ ନମଃ କଥ୍ଯତାଂ ତାନି ଯତ୍ନେନ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଯେଷୁ ପ୍ରଦୀଯତେ
ଶ୍ରୀଗଣେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଦୟାକରି ସାବଧାନ ଭାବେ ସେଉଁଠିଏଠି ସ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, ସେଠିଏଠି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ କହ।
ସେଵିତା ଦେଵଗଂଧର୍ଵୈର୍ମୁନିଭିଶ୍ଚ ନିଷେଵିତା
ସେଠି ଦେବତାମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଯାଇଥିଲେ।
ତପନସ୍ଯ ସୁତା ଦେଵୀ ଯମୁନା ଲୋକପାଵନୀ
ତାପନ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଝିଅ ଦେବୀ ଯମୁନା, ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।
ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ଵିତସ୍ତା ଚ ନର୍ମଦାଽମରକଂଟକେ
ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା, ବିତସ୍ତା ଓ ଅମରକଣ୍ଟକରେ ନର୍ମଦା ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର।
କେଦାରଂ ପୁଷ୍କରଂ ଚୈଵ ତଥା କାଯାଵରୋହଣମ୍
କେଦାର, ପୁଷ୍କର ଏବଂ କାୟାବରୋହଣ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।
ଯତ୍ରାସ୍ତେ ଶ୍ରୀମହାକାଲଃ ପାପେଂଧନହୁତାଶନଃ
ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀମହାକାଳ ବସନ୍ତି, ଯିଏ ପାପର ଧନକୁ ଦହନ କରନ୍ତି।
ଭୁକ୍ତିଦଂ ମୁକ୍ତିଦଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ କଲିକଲ୍ମଷନାଶନମ୍
ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଉଛି, କଳିଯୁଗର ପାପ ନାଶ କରେ।
ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ଵଂଦ୍ଯାନି ଯାନି ଲିଂଗାନି ସଂତି ଵୈ
ଯେଉଁଠି ପୂଜ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଲିଙ୍ଗ ଅଛି—
କ୍ଷେତ୍ରମାଦ୍ଯଂ ମହାଦେଵି ମମାତୀଵ ପ୍ରିଯଂ ସଦା ।। 5.2.1.
ମୋ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ଏହି ପ୍ରଥମ କ୍ଷେତ୍ର, ହେ ମହାଦେବୀ।
ଯତ୍ରାସ୍ତି ଚ ମହାପୁଣ୍ଯା ସର୍ଵପାପହରା ପରା
ଏଠାରେ ଏକ ଅତି ପୁଣ୍ୟମୟ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ।
ନୀଲଗଂଗା ଚତୁର୍ଥୀ ତୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନଦ୍ଯଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ନୀଳଗଙ୍ଗା ଚତୁର୍ଥ ଓ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଗଂଗାଯାସ୍ତ୍ରିଗୁଣଂ ଦେଵି ଚତୁର୍ଵର୍ଗଫଲପ୍ରଦମ୍
ହେ ଦେବୀ, ଏହି ନଦୀ ଗଙ୍ଗାଠାରୁ ତିନିଗୁଣା ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ଚାରି ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷ୍ୟର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ସିଦ୍ଧଲିଂଗାନି ତିଷ୍ଠଂତି ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିକରାଣି ଚ
ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଲିଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଏକାଦଶ ତଥା ରୁଦ୍ରା ଆଦିତ୍ଯା ଦ୍ଵାଦଶ ସ୍ମୃତାଃ
ଏଠାରେ ଏଗାରୋଟି ରୁଦ୍ର ଏବଂ ବାରୋଟି ଆଦିତ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଯଦାହଂ ଗତଵାଂସ୍ତତ୍ର ମହାକାଲଵନେ ଶୁଭେ
ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଶୁଭ ମହାକାଳବନକୁ ଗଲି, ସେ ସମୟର କଥା—
ଏଭିର୍ଵ୍ଯାପ୍ତଂ କ୍ଷେତ୍ରମିଦଂ ଦେଵି ଯୋଜନମାଯତମ୍
ହେ ଦେବୀ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ରଟି ଏକ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ତାନି ଵିସ୍ତରତୋ ବ୍ରୂହି ସର୍ଵପାପହରାଣି ତୁ
ଏହି ସମସ୍ତ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏବେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହ।