ଦର୍ଦୁରେଶ୍ଵରସ୍ତତଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଦ୍ଵାରେ ଚୋତ୍ତରସଂଜ୍ଞିକେ
ଉତ୍ତର ନାମକ ଦ୍ୱାରରେ ଦର୍ଦୁରେଶ୍ୱର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ମହାକାଲଵନେ ରମ୍ଯେ ସମାଖ୍ଯାତା ହି ପାଵନାଃ
ମହାକାଳବନର ମଧୁର ପରିବେଶରେ ପବିତ୍ର ଲିଙ୍ଗମାନେ ବିଶେଷ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ମହାକାଲଵନେ ଵ୍ଯାସ ଲିଂଗସଂଖ୍ଯା ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ହେ ବ୍ୟାସ, ମହାକାଳବନରେ କେତେ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି ତାହା କେହି ଜାଣେନାହାନ୍ତି।
ଯସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଯତ୍ତୀର୍ଥଂ ତନ୍ନାମ୍ନା ପରିକୀର୍ତିତମ୍ 5.1.70.
ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କର ଯେଉଁ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଠି ସେହି ଦେବତାଙ୍କର ନାମରେ ତୀର୍ଥର ନାମ ରହିଛି।
ତଥା ନଵଗ୍ରହାଃ ପୁଣ୍ଯାଃ ସମାଖ୍ଯାତାଃ ପୁରାଽନଘ
ଏହିପରି ନବଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ହେ ନିଷ୍ପାପ।
ନରାଦିତ୍ଯ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ସୋମେଶ୍ଵରସ୍ତତଃ ପରଃ
ନରାଦିତ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପରେ ସୋମେଶ୍ୱର ଭାବେ ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ଜଣାଯାଏ।
ବୃହସ୍ପତୀଶ୍ଵରଃ ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ତଥା ଶୁକ୍ରେଶ୍ଵରଃ ଶିଵଃ
ବୃହସ୍ପତିଶ୍ୱର ଭାବେ ତାଙ୍କୁ କୁହାଯାଏ, ଏଭଳି ଶୁକ୍ରେଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ।
ଗ୍ରହା ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛଂତି ଗ୍ରହା ରାଜ୍ଯଂ ହରଂତି ଚ
ଗ୍ରହମାନେ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଗ୍ରହମାନେ ରାଜ୍ୟ ନେଇଯାନ୍ତି।
ଗ୍ରହତୀର୍ଥେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଗ୍ରହାଣାମର୍ଚନଂ ଚରେତ୍
ଗ୍ରହଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରି, ମଣିଷ ଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ଵ୍ଯାସ ସମାଖ୍ଯାତା ମଯା ଦେଵାଶ୍ଚ ତୀର୍ଥକାଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ବ୍ୟାସ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବତାମାନେ ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନେ ବିଷୟରେ କହିଛି।
ଗ୍ରହପୀଡାସୁ ଚୋଗ୍ରାସୁ ଦାରିଦ୍ର୍ଯେ ଘୋରସଂକଟେ
ଗ୍ରହଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ଭୟଙ୍କର କଷ୍ଟ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ଭୟାନକ ସମସ୍ୟାରେ—
କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯାଂତର୍ଗୃହୀଂ ନିତ୍ଯଂ ଯେ କୁର୍ଵଂତି ନରୋତ୍ତମାଃ
ଯେଉଁ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷମାନେ ସଦା କ୍ଷେତ୍ରର ଭିତରେ ପୂଜା କରନ୍ତି—
ଅପୁତ୍ରୋ ଲଭତେ ପୁତ୍ରଂ ନିର୍ଧନୋ ଧନମାପ୍ନୁଯାତ୍ 5.1.70.
ଯାହାଙ୍କ ପୁଅ ନାହିଁ, ସେ ପୁଅ ପାଉଥାଏ; ଯିଏ ଧନହୀନ, ସେ ଧନ ଲାଭ କରେ।
ଅକ୍ଷଯା ସଂତତିସ୍ତସ୍ଯ ଶିଵଲୋକେ ମହୀଯତେ
ତାଙ୍କର ବଂଶ ଅବିରତ ରହିଥାଏ, ଏବଂ ସେ ଶିବଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅଵଂତୀତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ପଵିତ୍ରଂ ଵେଦସଂମିତମ୍
ଅବନ୍ତୀ ତୀର୍ଥର ମହିମା ପବିତ୍ର ଓ ବେଦ ଅନୁସାରେ ଅଟୁଟ।
ଭୂଯସ୍ତୁ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତ୍ଵତ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଵର ତୀର୍ଥାନି କତିସଂଖ୍ଯାନି ଵିଦ୍ଯଂତେ ହ୍ଯତ୍ର ସୁଵ୍ରତ
ମୁଁ ପୁଣି ତୁମଠାରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏଠାରେ କେତେ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଓ ସଦ୍ବ୍ରତଧାରୀ?
ଉମାମହେଶ୍ଵରସଂଵାଦଂ ନାରଦସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ
ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସଂବାଦ, ଏବଂ ପ୍ରଜ୍ଞାନବାନ ନାରଦଙ୍କ କଥା—
ତୀର୍ଥାନି ଯାନି ଵର୍ତଂତେ ତାନି ନୋ ଵଦ ଵିସ୍ତରାତ୍
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ତୀର୍ଥମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ବିସ୍ତାରରେ ଆମକୁ କୁହ।
ଇତି ପୃଷ୍ଟସ୍ତଦା ଵିପ୍ର ନାରଦେନ ପୁରାଽନଘ
ଏଭଳି ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ ନାରଦ ଏ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ, ଓ ନିଷ୍ପାପ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ତୀର୍ଥାନି ଯାନି ତିଷ୍ଠଂତି ତାନି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସୁଵ୍ରତ
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ତୀର୍ଥମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଓ ସଦ୍ବ୍ରତଧାରୀ।
ପୁଷ୍କରାଦ୍ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ଯାନି କାନି ମହୀତଲେ
ପୁଷ୍କର ଆଦି ଯେଉଁ ତୀର୍ଥମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅଛି—
ଅସଂଖ୍ଯାତସହସ୍ରାଣି କୋଟିକୋଟୀନି ସତ୍ତମ
ସେଗୁଡ଼ିକ ଅସଂଖ୍ୟ ହଜାର ଓ କୋଟି କୋଟି ଅଛି, ଓ ଉତ୍ତମ।
ନୀହାରକଣିକାଵୃଷ୍ଟିଂ ଗିରୌ ଵର୍ଷଂତି କିନ୍ନରାଃ 5.1.71.
ପାହାଡ଼ ଉପରେ କିନ୍ନରମାନେ କୁହୁଡ଼ି ପରି ଛୋଟ ଛୋଟ ପାଣିକଣା ବର୍ଷା କରନ୍ତି।
ନ ହି ସଂଖ୍ଯାଂ ଵିଜାନାମି ତୀର୍ଥାନାଂ ଭୁଵି ସତ୍ତମ
ପୃଥିବୀରେ କେତେ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ତାହାର ସଂଖ୍ୟା ମୁଁ ଜାଣେନି, ଓ ଉତ୍ତମ।
ତଥାଽପି ଚ ପ୍ରାଧାନ୍ଯେନ କଥଯିଷ୍ଯାମି ସତ୍ତମ
ତଥାପି, ମୁଁ ମୁଖ୍ୟ କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମକୁ କହିବି, ହେ ଉତ୍ତମ।
ତାଵଂତି ପ୍ରାପଣୀଯାନି ପ୍ରସିଦ୍ଧାନି ପରଂତପ
ଏହିଗୁଡ଼ିକ ଚିରପରିଚିତ ନିୟମ, ଯାହା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ହେ ଶତ୍ରୁନାଶକ।
ଵିଧିଵତ୍କୁରୁତେ ଯସ୍ତୁ ସାକ୍ଷାଚ୍ଛଂଭୁର୍ଭଵେଚ୍ଚ ସଃ
ଯେଉଁଠି ଏହାକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରେ, ସେ ନିଜେ ଶିବଙ୍କ ପରି ହୋଇଯାଏ।
ତତ୍ଫଲଂ ଜାଯତେଽଵଂତ୍ଯାଂ ଵୈଶାଖେ ପଂଚଭିର୍ଦିନୈଃ
ଏହାର ଫଳ ବୈଶାଖ ମାସର ଶେଷ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ମିଳିଯାଏ।
ମାଧଵେଽପି ଵିଶେଷେଣ ହ୍ଯଵଂତୀସ୍ନାନମାଚରେତ୍
ମାଧବ ମାସରେ ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ କରି ଅବନ୍ତୀରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସଂଵତ୍ସରଵ୍ରତୀ ସ୍ନାତସ୍ତୀର୍ଥେତୀଂର୍ଥେ ଯଥାଵିଧି
ଯେଉଁଠି ବ୍ରତୀ ନିୟମିତ ଭାବେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ପବିତ୍ର ହୁଏ।