ଯଥା ମୋକ୍ଷମିହାଯାଂତି ନାନ୍ଯତ୍ର ହି ତଥା କ୍ଵଚିତ୍ ମହାକ୍ଷେତ୍ରମିଦଂ ଯସ୍ମାଦଯୋଧ୍ଯାଭିଧମୁତ୍ତମମ୍
ଏଠାରେ ଯେପରି ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ସେପରି ଅନ୍ୟ କେଉଁଠିଓ ମିଳେନାହିଁ; କାରଣ, ଏହି ଅଯୋଧ୍ୟା ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳୀ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ନୈମିଷେ ଚ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଗଂଗାଦ୍ଵାରେ ଚ ପୁଷ୍କରେ
ନୈମିଷ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାର ଏବଂ ପୁଷ୍କର ମଧ୍ୟରେ—
ଇହ ସଂପ୍ରାପ୍ଯତେ ଯଦ୍ଵତ୍ତତ ଏଵ ଵିଶିଷ୍ଯତେ ସର୍ଵସ୍ମାଦପି ତୀର୍ଥାଗ୍ର୍ଯାଦିଦମେଵ ମହତ୍କୃତମ୍ ।। 2.8.8.
—ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ସେଠି ମିଳେନାହିଁ; ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳୀ ମଧ୍ୟରୁ ଏହିଠାରେ ମିଳୁଥିବା ଫଳ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।
ଅଵ୍ଯକ୍ତଲିଂଗୈର୍ମୁନିଭିଃ ସର୍ଵୈଃ ସିଦ୍ଧୈର୍ମହର୍ଷିଭିଃ
ସମସ୍ତ ମୁନି, ସିଦ୍ଧ ଏବଂ ମହାର୍ଷିମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଅଲକ୍ଷଣୀ ରୂପେ ଅଛନ୍ତି—
ତେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ହରିର୍ଯୋଗମୈଶ୍ଵର୍ଯ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
—ସେମାନଙ୍କୁ ହରି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଯୋଗ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଆଧିପତ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମା ଦେଵର୍ଷିଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଶ୍ରୀଶ୍ଚ ଵାଯୁର୍ଦିଵାକରଃ
ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବ ଋଷିମାନେ, ଶ୍ରୀ, ବାୟୁ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ—
ଉପାସତେ ମହାତ୍ମାନଃ ସର୍ଵତ୍ର ହରିମାଦରାତ୍ ଅନନ୍ଯମନସୋ ଭୂତ୍ଵା ସର୍ଵଦୋପାସତେ ହରିମ୍
—ଏହି ମହାନ୍ ଆତ୍ମାମାନେ ସବୁଠି ଭକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି; ଏକାଗ୍ର ହୃଦୟରେ ସେମାନେ ସଦା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଵିଷଯାସକ୍ତଚିତ୍ତୋଽପି ତ୍ଯକ୍ତଧର୍ମରତିର୍ନରଃ
ଯେଉଁ ଲୋକର ମନ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରେ ଆସକ୍ତ ଏବଂ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି—
ଯେ ପୁନର୍ନିଗମାଧୀନାଃ ସତ୍ରସ୍ଥା ଵିଜିତେଂଦ୍ରିଯାଃ
—କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ପାଠରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଯଜ୍ଞ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଅଛନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଛନ୍ତି—
ଦେହଭଂଗଂ ସମାପଦ୍ଯ ଧୀମଂତଃ ସଂଗଵର୍ଜିତାଃ
—ସେଉଁ ଧୀର ଏବଂ ଆସକ୍ତିହୀନ ଲୋକମାନେ ଯେତେବେଳେ ଦେହ ଛାଡ଼ନ୍ତି—
ଜନ୍ମାନ୍ତରସହସ୍ରେଷୁ ଯୁଞ୍ଜନ୍ଯୋଗୀ ନ ଚାପ୍ନୁଯାତ୍
—ସେମାନେ ଯେଉଁ ଫଳ ପାଆନ୍ତି, ହଜାର ଜନ୍ମ ଧରି ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରୁଥିବା ଯୋଗୀ ମଧ୍ୟ ତାହା ପାଇପାରେନାହିଁ।
ଏତତ୍ସଂକ୍ଷେପତୋ ଵଚ୍ମି କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ ମହିମାଦ୍ଭୁତମ୍ ଏତାଦୃଙ୍ନାପରଂ ସ୍ଥାନଂ ପୁନରନ୍ଯତ୍ର ଦୃଶ୍ଯତେ
ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ଅଦ୍ଭୁତ ମହିମା କହୁଁଛି; ଏପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନ ଆଉ କେଉଁଠି ମିଳେନାହିଁ।
ଅତ୍ର ଗତ୍ଵା ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଯାତ୍ରା ପୁଣ୍ଯାଭିକାଂକ୍ଷିଭିଃ ।। 2.8.8.
ଯେଉଁମାନେ ପୁଣ୍ୟ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ଏଠାକୁ ଆସି ଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରଥମେଽହନି କର୍ତ୍ତଵ୍ଯ ଉପଵାସୋ ଯତାତ୍ମଭିଃ
ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ଆତ୍ମ-ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।
ଉପାଵୃତ୍ତସ୍ତୁ ପାପେଭ୍ଯୋ ଯସ୍ଯ ଵାସୋ ଗୁଣୈଃ ସହ
ଯେଉଁ ଲୋକ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଛାଡ଼ି ଗୁଣ ସହିତ ଏଠାରେ ରହନ୍ତି—
ଉପଵାସଂ ଵିଧାଯାସୌ ଚକ୍ରତୀର୍ଥେ ନରଃ କୃତୀ
—ସେଉଁ ଉପବାସ କରି, ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଲୋକ—
ଵିପ୍ରଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ପଶ୍ଯେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁହରିଂ ଵିଭୁମ୍
—ଯଥାବିଧି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ବିଶ୍ନୁ ହରିଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ।
କ୍ଷୌରଂ ଚ କାରଯେତ୍ତତ୍ର ଵ୍ରତୀ ଧର୍ମାଭିଧେ ତତଃ
ସେଠାରେ ବ୍ରତୀ ଲୋକ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ମୁଣ୍ଡନ କରାଇବା ଉଚିତ।
ସ୍ନାତ୍ଵା ସହସ୍ରଧାରାଯାଂ ଶେଷଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ
ସହସ୍ରଧାରା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ଏବଂ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଶେଷଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତତଶ୍ଚକ୍ରହରିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚୈଵ ସ୍ଵଶକ୍ତିତଃ ମହାଵିଦ୍ଯାସମୀପେ ତୁ ରାତ୍ରୌ ଜାଗରଣଂ ଚରେତ୍
ତାପରେ ଚକ୍ରଧାରୀ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ରାତିରେ ମହାବିଦ୍ୟାଙ୍କ ନିକଟରେ ଜାଗି ରହିବା ଉଚିତ।
ତତଃ ପ୍ରଭାତେ ଵିମଲେ ପୁନରୁତ୍ଥାଯ ସଦ୍ଵ୍ରତୀ
ତାପରେ ପ୍ରଭାତରେ ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ଦେଖି, ନିୟମିତ ଉପବାସୀ ପୁନିଥରେ ଉଠିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଚ ଵିଧିଵତ୍କୃତ୍ଵା ଦତ୍ତ୍ଵା ଚୈଵ ସ୍ଵଶକ୍ତିତଃ
ବିଧିମତ ଭାବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦଂପତୀ ଚ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ପୂଜ୍ଯୌ ଵସ୍ତ୍ରାଦିଭିସ୍ତଥା 2.8.8.
ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଵିପ୍ରାନ୍ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ଭୁଂଜୀତ ପ୍ରଯତୋ ନରଃ
ବିଧିମତ ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୂଜିତ ହେଲେ, ଭକ୍ତି ସହିତ ଲୋକେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅନ୍ଯେଦ୍ଯୁରପି ଚୋତ୍ଥାଯ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ପରଯା ଯୁତଃ
ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ ମଧ୍ୟ, ଉଠି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ତତ୍ରତତ୍ର ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦତ୍ତ୍ଵା ଚୈଵ ସ୍ଵଶକ୍ତିତଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରି, ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଯାତ୍ରାଂ ସମାପଯେତ୍ସମ୍ଯଙ୍ନିଯତାତ୍ମା ଶୁଚିଵ୍ରତଃ
ନିୟମ ଓ ପବିତ୍ରତା ସହିତ ଯାତ୍ରା ସଠିକ୍ ଭାବେ ସମାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ଵିଭୀଷଣପୁରୋଗାସ୍ତେ ବଭୂଵୁର୍ନିର୍ମଲାସ୍ତଦା
ତାପରେ ବିଭୀଷଣ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ପବିତ୍ର ହେଲେ।
ଇତି ବହୁଲଵିଧାନୈସ୍ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଂ ଵିଧାଯ ପ୍ରଚୁରସୁକୃତପୂର୍ଣାସ୍ତେ ଚ ସୁଗ୍ରୀଵମୁଖ୍ଯାଃ
ଏପରି ଅନେକ ପ୍ରକାର ନିୟମ ମାନି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରି, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ବହୁ ପୁଣ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ଗଯାକୂପମିତି ଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵାଭୀଷ୍ଟଫଲପ୍ରଦମ୍
ଗୟାକୂପ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।