ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ପଞ୍ଚମ ଆଵଂତ୍ଯଖଣ୍ଡେଽଵନ୍ତୀକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେଽଖଂଡେଶ୍ଵରମହିମଵର୍ଣନନାମାଷ୍ଟଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯା ଯଃ
ଏଭଳି ଅଠଷଷ୍ଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ, 'ଅଖଣ୍ଡେଶ୍ୱରଙ୍କର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା', ଅବନ୍ତୀ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅଂଶରେ, ପଞ୍ଚମ ଖଣ୍ଡରେ, ଅଷୀ ଆଠି ହଜାର ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ସମାପ୍ତ।
କୀର୍ତିତଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ପୂର୍ଵଂ ମାର୍କଂଡେଯସ୍ଯ ପୃଚ୍ଛତଃ
ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମା ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ।
ଶୃଣୁ ଵତ୍ସ ମହୀପୃଷ୍ଠେ ଶିପ୍ରା ଦିଵ୍ଯତରା ନଦୀ
ଶୁଣ, ପୁଅ, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଶିପ୍ରା ନଦୀ ବହୁଛି, ସମସ୍ତ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ।
ଯସ୍ଯ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ ମହାପାପକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍
ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ବଡ଼ ବଡ଼ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ।
ତସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ଗତୋ ଭାନୁର୍ଯାମ୍ଯାଯନକରଃ ପରଃ
ସେଠାରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ, ଯିଏ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେ ଆସିପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି ।
ତତ୍ର ମୃତାଃ ପ୍ରଵର୍ତଂତେ ଯୋଗିନୋଽପି ପରଂତପ
ସେଠାରେ, ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଆନ୍ତି ।
ନ ତେଷାଂ ସଦ୍ଗତିର୍ଵତ୍ସ ସତ୍ଯମେଵ ବ୍ରଵୀମି ତେ
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ଗତି ନାହିଁ, ପୁଅ, ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି ।
ତେଷାମୁଦ୍ଧରଣାର୍ଥାଯ ତୀର୍ଥମେତଦ୍ଵିନିର୍ମିତମ୍
ସେମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ।
ଚରାଚରମିଦଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ଜଗତ୍ପତେ
ଚଳାଚଳ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ, ଏହିଠାରେ ସମାବିଷ୍ଟ ଅଛି, ହେ ଜଗନ୍ନାଥ ।
ଚାତୁମାସ୍ଯେ ହରୌ ସୁପ୍ତେ ଧର୍ମାଽଽଚାରଵିଧିଃ ସ୍ମୃତଃ
ଚାରି ମାସ ଯେତେବେଳେ ହରି ଶୁଏ, ସେତେବେଳେ ଧର୍ମ ଆଚରଣ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି ।
ଯଚ୍ଛୁତ୍ଵା ଭାରତେ ଖଣ୍ଡେ ନୃଣାଂ ମୁକ୍ତିର୍ନ ଦୁର୍ଲଭା ।। 5.1.69.
ଏହି କଥା ଭାରତ ଭୂମିରେ ଶୁଣିଲେ, ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତି କଠିନ ନୁହେଁ ।
ମୁକ୍ତିପ୍ରଦୋଽଯଂ ଭଗଵାନ୍ସଂସାରୋତ୍ତାରକାରଣଃ
ଏହି ପ୍ରଭୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ସଂସାର ଦୁଃଖ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିବାର କାରଣ ।
ମାନୁଷ୍ଯଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ଲୋକେ ତତ୍ରାଽପି ଚ କୁଲୀନତା
ଏହି ଜଗତରେ ମଣିଷ ଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ, ତାହାଠାରୁ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ଆଉ ଦୁର୍ଲଭ ।
ସତ୍ସଂଗମୋ ନ ଯତ୍ରାଽସ୍ତି ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିର୍ଵ୍ରତାନି ନ
ଯେଉଁଠାରେ ସତ୍ସଙ୍ଗ ନାହିଁ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ନାହିଁ, ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ ନାହିଁ,
ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେ ଽଵ୍ରତୀ ଯସ୍ତୁ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ନିରର୍ଥକମ୍
ଚାରି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଯିଏ ବ୍ରତ ରଖେନି, ସେଠି ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ ।
ଵିଷ୍ଣୁମାଶ୍ରିତ୍ଯ ତିଷ୍ଠଂତି ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେ ସମାଗତେ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ଲୋକେ ଚାରି ମାସ ଆସିଲେ ଦୃଢ଼ ରହନ୍ତି ।
ସୁପୁଷ୍ଟେନ ଚ ଦେହେନ ଜୀଵିତଂ ତସ୍ଯ ଶୋଭନମ୍
ଭଲ ଭାବେ ପୋଷିତ ଦେହ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଶୁଭ ହୁଏ ।
କୃତାର୍ଥାସ୍ତସ୍ଯ ଵିବୁଧା ଯାଵଜ୍ଜୀଵଂ ଵରପ୍ରଦାଃ
ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ ହୁଏ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜୀବନ ଭରି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେନ୍ତି ।
ତସ୍ଯ ପାପଶତାନ୍ଯାହୁର୍ଦେହସ୍ଥାନି ନ ସଂଶଯଃ
ତାଙ୍କର ଦେହରେ ଥିବା ଶତଶଃ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।
ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେ ଵିଶେଷେଣ ସୁପ୍ତେ ଦେଵେ ଜନାର୍ଦନେ।। ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା କର୍କରାତ୍ରେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ଦେହଶୁଦ୍ଧିଂ ଵିଧାଯାଽଽଦୌ ମୁକ୍ତିମାର୍ଗମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ବିଶେଷ କରି ଚାରି ମାସ ମଧ୍ୟରେ, ଯେତେବେଳେ ଦେବ ଜନାର୍ଦନ ଶୁଏ, ସେତେବେଳେ ଯଦି କେହି କର୍କରା ରାତିରେ ସ୍ନାନ କରେ, ଦେହ ପବିତ୍ର କରି, ଆରମ୍ଭରୁ ମୁକ୍ତି ପଥ ଅନୁସରେ, ସେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ ।
ତତ୍ରାଽପି ନିର୍ଝରେ କୂପେ ତଡାଗେ ଵା ସରସ୍ଯପି 5.1.69.
ସେଠି ମଧ୍ୟ, ଝରଣା, କୁଆଁ, ପୋଖରୀ କିମ୍ବା ହ୍ରଦ ଭିତରେ ଯେଉଁଠି ପାଣି ଅଛି, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ଲାଗୁ ହୁଏ।
ତେଷୁ ଯଃ ସ୍ନାତି ଵୈ ନିତ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ପାପକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍
ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ନାନ କରେ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ୱର ହୁଏ।
ତସ୍ମାନ୍ନଦ୍ଯଧିକା ପୁଣ୍ଯା ସମାଖ୍ଯାତା ସୁରାସୁରୈଃ
ଏହି କାରଣରୁ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ନଦୀକୁ ଅଧିକ ପବିତ୍ର ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।
ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେ ତୁ ଯଃ ସ୍ନାତି ପୁଣ୍ଯସଂଖ୍ଯା ତତୋଽଧିକା ରେଵାଯାଂ ଭାସ୍କରେ କ୍ଷେତ୍ରେ ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ସାଗରସଂଗମେ
ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ ଯିଏ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ; ରେବା ନଦୀ ଓ ପୂର୍ବ ସାଗର ମିଳନସ୍ଥଳୀରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତୀର୍ଥରେ।
ଏକାହମପି ଯଃ ସ୍ନାତି ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେ ନ ଦୁଃଖଭାକ୍
ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ ଏକ ଦିନ ମାତ୍ର ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କେବେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼େ ନାହିଁ।
ସୁପ୍ତେ ଦେଵେ ଜଗନ୍ନାଥେ ପାପଂ ଯାତି ସହସ୍ରଧା
ଯେତେବେଳେ ଜଗନ୍ନାଥ ଦେବ ଶୟନ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ପାପ ହଜାରଗୁଣା ବଢ଼ିଯାଏ।
ସ ଭିତ୍ତ୍ଵା କର୍ମଜଂ ଦେହଂ ଯାତି ଵିଷ୍ଣୋଃ ସଲୋକତାମ୍ କ୍ଷଣମେକଂ କ୍ଷଣାର୍ଧଂ ଵା ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେ ଽତିଲଂଘଯେତ୍
ଯିଏ କର୍ମର ଫଳରୁ ହୋଇଥିବା ଦେହକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମାନ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ଅର୍ଦ୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଅବହେଳା କଲେ।
ତିଲୋଦକେନାମଲସଂଯୁତେନ ବିଲ୍ଵୋଦକେନାପି ଚ ମଜ୍ଜଯେଦ୍ଯଃ
ଯିଏ ତିଳ ମିଶା ପାଣି କିମ୍ବା ବିଲ୍ବ ଗଛର ପାଣିରେ ଡୁବି ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ବିଶେଷ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
ଗଂଗାଂ ସ୍ମରତି ଯୋ ନିତ୍ଯମୁଦପାନସମୀପତଃ
ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ଜଳସ୍ଥଳୀ ନିକଟରେ ଗଙ୍ଗାକୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେ ମହା ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
ଗଂଗାଽପି ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଚରଣାଂଽଗୁଷ୍ଠଵାହିନୀ 5.1.69.
ଗଙ୍ଗା ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଦଅଙ୍ଗୁଠିରୁ ବହିଯାଏ।