ନ ତସ୍ଯ ଜାଯତେ ଵ୍ଯାସ ଯାତନା ଭୈରଵୀ କଦା
ହେ ବ୍ୟାସ, ଯେଉଁଠାରେ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେଠି କେବେ ଭୈରବୀ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ ମାସେ ସିତେ ପକ୍ଷେ ଦଶମ୍ଯାଂ ବୁଧ ହସ୍ତଯୋଃ ଦଶାଲା ଜାଯତେ ଵତ୍ସ ଗଂଗାଜନ୍ମ ପରଂ ଶୁଚି
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ, ଦଶମୀ ତିଥିରେ ବୁଧବାର ଓ ହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର ଯେତେବେଳେ ଏକାତ୍ରିତ ହୁଏ, ହେ ପ୍ରିୟ, ସେଦିନ ଗଙ୍ଗା ଜନ୍ମ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭାବେ ଘଟିଥାଏ।
ତଦ୍ଦିନେ ଚ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ସର୍ଵତୀର୍ଥଫଲଂ ଲଭେତ୍
ସେହି ଦିନ ଯେଉଁଠାରେ ନର ନହାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳର ଫଳ ପାଏ।
ଯସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣମାତ୍ରେଣ ଵ୍ରତଭଂଗୋ ନ ଜାଯତେ
ଏହାକୁ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ ନାହିଁ।
ବହୁଵ୍ରତଧରୋ ଦାଂତୋ ଵେଦଵେଦାଂଗପାରଗଃ।। 5.1.68.
ସେ ବହୁ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ଏବଂ ବେଦ ଓ ତାହାର ଅଂଶରେ ପାରଙ୍ଗତ।
କିଂଚିଦ୍ଦୋଷପ୍ରସଂଗେନ ଵ୍ରତପୂର୍ତିର୍ନ ଚାଭଵତ୍
ତଥାପି, କିଛି ଛୋଟ ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ବ୍ରତ ପୂରଣ ହେବା ସମ୍ଭବ ହେଲା ନାହିଁ।
ତସ୍ଯ ଗେହାଗତୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନାତିଥ୍ଯାର୍ଥଂ ମହାତପାଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଏକ ମହାତପସ୍ବୀ ଅତିଥି ଭାବେ ଆସିଥିଲେ।
ସତ୍କୃତ୍ଯ ନାରଦଂ ଭୂମନ୍ଵିଧିଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା
ସେ ନାରଦଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଯଥାଯଥ ଆଦର କରିଥିଲେ।
ଭଗଵନ୍ଭଵତା ସର୍ଵଂ ଵିଦିତଂ ଜ୍ଞାନଚକ୍ଷୁଷା
ହେ ଭଗବନ୍, ଆପଣ ଜ୍ଞାନ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କିଛି ଜାଣିଛନ୍ତି।
ଯେନ ପାପପ୍ରସଂଗେନ ଵ୍ରତଭଂଗୋଽଭଵଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
କେଉଁ ପାପ ସଂସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହେଲା?
ମହାରାଷ୍ଟ୍ରେ ସୁଵିଖ୍ଯାତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଧନସଂଚକଃ
ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଧନସଞ୍ଚକ ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତେତ୍ଯସୌ ଵିପ୍ରୋ ଵେଦବ୍ରାହ୍ମଣନିଂଦକଃ
ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେ ବେଦ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରୁଥିଲେ।
ନାସ୍ତିକୋ ଦେଵତୀର୍ଥେଷୁ ପରଦ୍ରଵ୍ଯାପହାରକଃ
ସେ ଦେବତା ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳରେ ଅନାସ୍ଥାବାନ ଥିଲେ, ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଧନ ଚୋରି କରୁଥିଲେ।
ଏଵମାଯୁଃପରିକ୍ଷୀଣୋ ଧନହୀନୋଽଭଵତ୍ତଦା
ଏଭଳି ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଆୟୁ ହ୍ରାସ ପାଇଲା ଓ ସେ ଧନହୀନ ହେଲେ।
ଗତଶ୍ଚୌର୍ଯପ୍ରସଂଗେନ ଯାତ୍ରିକୈଃ ସହ ସଂଗତଃ 5.1.68.
ଚୋରି ଛାଡ଼ି ଶେଷରେ ସେ ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ମିଶିଗଲା।
ନୀତଃ ସଂଯମିନୀଂ ଵିପ୍ରସ୍ତତ୍କାଲଂ ଯମକିଂକରୈଃ
ସେ ସମୟରେ ଯମର ଦୂତମାନେ ତାକୁ ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯିବା ସ୍ଥାନକୁ ନେଇଗଲେ।
ଦୃଷ୍ଟୋଽସୌ ଧର୍ମରାଜେନ ତଦା ପତ୍ଯପରାଯଣଃ
ସେତିବେଳେ ଧର୍ମରାଜ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରତି ଅତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍।
ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ କିଂକରାଃ ସର୍ଵେ ଯୂଯମେକାଗ୍ରମାନସାଃ
ସମସ୍ତ କିଙ୍କରମାନେ, ମନ ଏକାଗ୍ର କରି, ଏହି କଥା ଶୁଣ।
ଗୋଦାତୀରେ ମୃତଃ ପାପୀ ତତ୍ର ନଃ କାରଣଂ ନ ହି
ଏହି ପାପୀ ଗୋଦା ନଦୀ କୂଳରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି; ଏଠାରେ ଆମ ପାଇଁ କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ।
ଆଯାଂତି ଗୌତମୀତୀରେ ସିଂହସ୍ଥେଽପି ବୃହସ୍ପତୌ
ସିଂହ ରାଶିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରହୁଥିଲେ ବା ବୃହସ୍ପତିରେ ଗୁରୁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଲୋକେ ଗୌତମୀ ତୀରକୁ ଆସନ୍ତି।
ତେନ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେନ ନୋଽସ୍ମାକଂ କାରଣଂ କ୍ଵଚିତ୍
ସେହି ପୁଣ୍ୟର ପ୍ରଭାବରୁ, ଆମ ପାଇଁ କେବେ କୌଣସି କାରଣ ହୁଏନାହିଁ।
ଏଵଂ ତୈର୍ମୋଚିତୋ ଵିପ୍ରଃ ପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମଗତିଂ ଗତଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ପାଇ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁନି ବ୍ରହ୍ମପଥକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
କିଂ ତପଃ କିଂ ଚ ଦାନଂ ଚ କିଂ ତୀର୍ଥଵ୍ରତସେଵନମ୍
ତପସ୍ୟା କଣ? ଦାନ କଣ? ତୀର୍ଥ ଓ ବ୍ରତ ପାଳନ କଣ?
ଯେନ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେନ ଵ୍ରତଭଂଗୋ ନ ଜାଯତେ
କେଉଁ ପୁଣ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହୁଏନାହିଁ?
ଯତ୍ର ରୁଦ୍ରସରଃ ପ୍ରୋକ୍ତମୃଷିଣା ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶିନା ।। 5.1.68.
ଯେଉଁଠି ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ ଋଷି ରୁଦ୍ରସରସ୍ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ।
କୋଟିକୋଟିସୁତୀର୍ଥାନି ଵର୍ତଂତେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ, ସେଠି କୋଟି କୋଟି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି।
ତତ୍ତୀର୍ଥସ୍ଯୋତ୍ତରେ ଭାଗେ ସୁତୀର୍ଥଂ ସର୍ଵକାମଦମ୍
ସେ ତୀର୍ଥର ଉତ୍ତର ଭାଗରେ ସୁତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ଯସ୍ଯ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵଯଜ୍ଞଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଏହାକୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳିଯାଏ।
ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ଦ୍ଵିଜୋଽଗାତ୍କୁମୁଦ୍ଵତୀମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କୁମୁଦ୍ବତୀ ନଦୀକୁ ଗଲେ।
ସଦ୍ଯଃ ପୁଣ୍ଯଵତାଂଲୋକାନ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵୈ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ
ସେଠାରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସତ୍ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଲୋକରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଲେ।