ଋଷଯୋଽପି ମହାଭାଗାଃ ସଦା ପର୍ଵଣିପର୍ଵଣି
ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଋଷିମାନେ ପ୍ରତି ପର୍ବ ଦିନରେ ସଦା ଏଠି ଆସନ୍ତି ।
ଅସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥେ ସଦାଚାରାଃ ସ୍ନାନଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ଯେ ନରାଃ
ଯେ ନରମାନେ ନିତିଶିଳ୍ପି ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ।
ମହାବାଧାସୁ ଘୋରାସୁ ମହାମାରୀଷୁ ତତ୍ପରୈଃ
ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ଓ ଭୟାନକ ରୋଗରେ ମଧ୍ୟ, ଯେମାନେ ଏଠି ଭକ୍ତିରେ ଲଗିଥାନ୍ତି,
ପାଯସୈ ର୍ଵିଵିଧୈର୍ଭୋଗୈସ୍ତେଷାଂ ଦୋଷୋ ନ ଜାଯତେ
ବିଭିନ୍ନ ପକାଳା ଓ ଭୋଗ ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କୁ କେହି ଦୋଷ ହୁଏ ନାହିଁ ।
ପୂଜଯେତ୍କ୍ଷେତ୍ତ୍ରପାଲଂ ଚ ସର୍ଵାଽଽପଦି ସମାହିତଃ
ସମସ୍ତ ବିପଦରେ ଏକାଗ୍ର ମନରେ କ୍ଷେତ୍ରର ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।
ସ୍ନାତ୍ଵା କୁଟୁଂବକେ ତୀର୍ଥେ ପୂଜଯିତ୍ଵା ମହେଶ୍ଵରମ୍
ପରିବାର ସହିତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।
ସୌଵର୍ଣମଣି ମୁକ୍ତାଭିର୍ଵାସୋଽଲଂକାରସଂଯୁତମ୍
ସୁନା, ମଣି, ମୁକ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବା ।
ଫାଲ୍ଗୁନେ ଚ ସିତେ ପକ୍ଷେ ଯା ଵୈ ଚତୁର୍ଦଶୀ ଭଵେତ୍
ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ,
ତଦ୍ଦିନେ ଚ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ରାତ୍ରୌ ଜାଗରଣଂ ଚରେତ୍ 5.1.67.
ସେ ଦିନ ସ୍ନାନ କରି, ରାତିରେ ଜାଗି ରହିବା ଉଚିତ ।
ଧୂପୈର୍ଦୀପୈଶ୍ଚ ନୈଵେଦ୍ଯୈର୍ଵାସୋଽଲଂକାରକାଦିଭିଃ
ଧୂପ, ଦୀପ, ନୈବେଦ୍ୟ, ପୋଷାକ, ଭୂଷଣ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା,
ତସ୍ଯ ପାପଂ କ୍ଷଯଂ ଯାତି ଶିଵଲୋକେ ମହୀଯତେ
ତାଙ୍କର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ଶିବଲୋକରେ ସେ ଆଦର ପାଉଥିବେ ।
ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ତସ୍ଯ ଜାଗରେ ଚ କ୍ଷଣେକ୍ଷଣେ
ପ୍ରତି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଜାଗି ରହିଲେ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳିଥାଏ ।
କୃତ୍ଵା ତୁ ଵିଧିଵଦ୍ଵ୍ଯାସ ଶିଵପୂଜାଽର୍ଚନଂ ତଥା
ବ୍ୟାସ, ଶିବଙ୍କୁ ବିଧିବତ୍ ପୂଜା ଓ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି,
କପିଲାନାଂ ସଵତ୍ସାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଚତୁର୍ଦଶ
ଚଉଦ ହଜାର ଦୁହା ଥିବା କପିଳ ଗାଁ ଦେବା ଉଚିତ ।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ପଞ୍ଚମ ଆଵନ୍ତ୍ଯଖଣ୍ଡେଽଵନ୍ତୀକ୍ଷେତ୍ର ମାହାତ୍ମ୍ଯେ କୁଟୁଂବେଶ୍ଵରମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ସପ୍ତଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିଭଳି, ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ପଞ୍ଚମ ଅବନ୍ତ୍ୟ ଖଣ୍ଡରେ, ଅବନ୍ତୀ କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ବିଷୟରେ, କୁଟୁମ୍ବେଶ୍ୱର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ସତସଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା ।
ଦେଵପ୍ରଯାଗମାଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍
ଦେବପ୍ରୟାଗ ବିବରଣ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ ।
ଦେଵାନାଂ ଚ ପରଂ ସ୍ଥାନଂ ଯତ୍ର ତୀର୍ଥଂ ପରଂତପ
ଶତ୍ରୁମାନେଠାରେ ଭୟ ଦେଇଥିବା, ସେଠାରେ ଯେଉଁ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳ ଅଛି, ସେଠି ଦେବତାମାନଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିବାସସ୍ଥାନ ଅଟୁଟ ଅଛି।
କ୍ଷିପ୍ରାଯାଃ ପୂର୍ଵଭାଗେ ଚ ତତ୍ର ତୀର୍ଥଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
କ୍ଷିପ୍ରା ନଦୀର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ।
ଦେଵଂ ମାଧଵମିତ୍ଯାଖ୍ଯଂ ଭୁଵି ସର୍ଵଫଲପ୍ରଦମ୍
ସେଠି ମାଧବ ନାମକ ଦେବତା ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥିବା ବୋଲି ପରିଚିତ।
ଆନଂଦଭୈରଵସ୍ତତ୍ର ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତଃ
ସେଠି ଆନନ୍ଦଭୈରବ ଅଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ପୂଜା କରନ୍ତି।
ନ ତସ୍ଯ ଜାଯତେ ଵ୍ଯାସ ଯାତନା ଭୈରଵୀ କଦା
ହେ ବ୍ୟାସ, ଯେଉଁଠାରେ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେଠି କେବେ ଭୈରବୀ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ ମାସେ ସିତେ ପକ୍ଷେ ଦଶମ୍ଯାଂ ବୁଧ ହସ୍ତଯୋଃ ଦଶାଲା ଜାଯତେ ଵତ୍ସ ଗଂଗାଜନ୍ମ ପରଂ ଶୁଚି
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ, ଦଶମୀ ତିଥିରେ ବୁଧବାର ଓ ହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର ଯେତେବେଳେ ଏକାତ୍ରିତ ହୁଏ, ହେ ପ୍ରିୟ, ସେଦିନ ଗଙ୍ଗା ଜନ୍ମ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭାବେ ଘଟିଥାଏ।
ତଦ୍ଦିନେ ଚ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ସର୍ଵତୀର୍ଥଫଲଂ ଲଭେତ୍
ସେହି ଦିନ ଯେଉଁଠାରେ ନର ନହାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳର ଫଳ ପାଏ।
ଯସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣମାତ୍ରେଣ ଵ୍ରତଭଂଗୋ ନ ଜାଯତେ
ଏହାକୁ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ ନାହିଁ।
ବହୁଵ୍ରତଧରୋ ଦାଂତୋ ଵେଦଵେଦାଂଗପାରଗଃ।। 5.1.68.
ସେ ବହୁ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ଏବଂ ବେଦ ଓ ତାହାର ଅଂଶରେ ପାରଙ୍ଗତ।
କିଂଚିଦ୍ଦୋଷପ୍ରସଂଗେନ ଵ୍ରତପୂର୍ତିର୍ନ ଚାଭଵତ୍
ତଥାପି, କିଛି ଛୋଟ ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ବ୍ରତ ପୂରଣ ହେବା ସମ୍ଭବ ହେଲା ନାହିଁ।
ତସ୍ଯ ଗେହାଗତୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନାତିଥ୍ଯାର୍ଥଂ ମହାତପାଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଏକ ମହାତପସ୍ବୀ ଅତିଥି ଭାବେ ଆସିଥିଲେ।
ସତ୍କୃତ୍ଯ ନାରଦଂ ଭୂମନ୍ଵିଧିଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା
ସେ ନାରଦଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଯଥାଯଥ ଆଦର କରିଥିଲେ।
ଭଗଵନ୍ଭଵତା ସର୍ଵଂ ଵିଦିତଂ ଜ୍ଞାନଚକ୍ଷୁଷା
ହେ ଭଗବନ୍, ଆପଣ ଜ୍ଞାନ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କିଛି ଜାଣିଛନ୍ତି।
ଯେନ ପାପପ୍ରସଂଗେନ ଵ୍ରତଭଂଗୋଽଭଵଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
କେଉଁ ପାପ ସଂସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହେଲା?