ନାଗାନାଂ ପୂଜନଂ କାର୍ଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଦର୍ଶେ ଵିଧୀଯତେ
ଏଠାରେ ନାଗମାନଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଓ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ପଞ୍ଚମ ଆଵଂତ୍ଯଖଣ୍ଡେଽଵନ୍ତୀକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଯାଂ ନାଗତୀର୍ଥମହିମଵର୍ଣନଂନାମ ପଂଚଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି, ଏକାଶୀ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ଶ୍ରୀ ସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ପଞ୍ଚମ ଅବନ୍ତୀଖଣ୍ଡର ଅବନ୍ତୀକ୍ଷେତ୍ର ମାହାତ୍ମ୍ୟର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଅଂଶରେ 'ନାଗତୀର୍ଥ ମହିମା ବର୍ଣ୍ନନ' ନାମକ ପଞ୍ଚଷଷ୍ଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ସର୍ଵପାପଘ୍ନଂ ନୃସିଂହସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ; ଏହା ମହାତ୍ମା ନରସିଂହଙ୍କର।
ଯସ୍ଯ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵପାପଂ ସମୁତ୍ତରେତ୍
ସେଠାକୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ।
ତେନେଯଂ ଵସୁଧା ସର୍ଵା ସଂପ୍ରାପ୍ତା ଚ ଦୁରାତ୍ମନା
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକୃତ ହୋଇଥିଲା।
ଗୌର୍ଭୂତ୍ଵାଽଶ୍ରୁମୁଖୀ ଦେଵୈର୍ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଶରଣଂ ଯଯୌ
ଗାଉଁ ହୋଇ, ଅଶ୍ରୁମୁଖୀ ହୋଇ, ସେ ଦେବମାନେ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲା।
ଉଵାଚ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଵାଚା ତସ୍ଯାଃ ଶ୍ରମଂ ଵ୍ଯପୋହିତୁମ୍
ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ସେ ମୃଦୁ ଭାଷାରେ କଥା କହିଲେ।
ଵଚୋ ଵଦାମି ତେ ତଥ୍ଯଂ ଦେଶକାଲୋଚିତଂ ତଥା
ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ସତ୍ୟ କଥା କହୁଛି, ଯାହା ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ।
ଗାଯତ୍ର୍ଯୁପାସନା ତେନ କୃତା ସୁନିଯତାତ୍ମନା
ସେ ନିୟମିତ ମନ ଦ୍ୱାରା ଗାୟତ୍ରୀ ଉପାସନା କରିଥିଲେ।
ନ ଦିଵା ନ ତଥା ରାତ୍ରୌ ନାଂତରିକ୍ଷେ ନ ଭୂତଲେ
ନ ଦିନ ନ ରାତି, ନ ଆକାଶ ନ ପୃଥିବୀରେ—
ନ ଦେଵାସୁର ଗଂଧର୍ଵୈର୍ନ ଯକ୍ଷୋରଗକିନ୍ନରୈଃ
ନ ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନ ଯକ୍ଷ, ନାଗ, କିନ୍ନରମାନେ—
ମାନଵୈଃ ପକ୍ଷିଜାତୈଶ୍ଚ ନ ମେ ମୃତ୍ଯୁର୍ଭଵେଦିତି 5.1.66.୧
ନ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ—ମୋ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିପାରିବ।
ମାରଯିଷ୍ଯତି ମାଂ ଵୀରଃ ସ ମେ ମୃତ୍ଯୁର୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ଶୂର ମୋତେ ମାରିଦେବ; ସେ ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ।
ଆଗମଂ ଚୈଵ ଲୋକଂ ସ୍ଵଂ ସ ଦୈତ୍ଯୋ ଘୋରଶାସନଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଦେମନ୍ ମୋର ପରମ୍ପରା ଓ ତାଙ୍କର ଜଗତକୁ ଦଖଳ କରିବ।
ତସ୍ଯୈଵାଽଧିକୃତା ଲୋକେ ବଭୂଵୁର୍ଵିଗତଜ୍ଵରାଃ
ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ଅଧିନରେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
ତସ୍ମାଦ୍ଯୂଯଂ ଵନଂ ଯାତ ମହାକାଲଂ ମହେଶିତୁଃ
ତେଣୁ ତମେ ସମସ୍ତେ ମହାକାଳଙ୍କର ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠି ମହାଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି।
ସଂଗମେଶ୍ଵରସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣେ କର୍କରାଜୋତ୍ତରେ ତଥା
ସଂଗମେଶ୍ୱରଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଓ କର୍କରାଜର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ,
ନୃସିଂହାଖ୍ଯଂ ପରଂ ଧାମ ତସ୍ଯ ତୀର୍ଥଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ସେଠି ନୃସିଂହ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧାମ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ରହିଛି।
କୁରୁତ ସତ୍ଵରଂ ସର୍ଵେ ପୁନର୍ଲୋକାନଵାପ୍ସ୍ଯଥ
ତମେ ସମସ୍ତେ ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କର; ପୁନି ତମେ ଜଗତକୁ ଫେରିପାରିବ।
ମହାକାଲଵନଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଯତ୍ର ଶିପ୍ରା ପଯସ୍ଵିନୀ
ମହାକାଳ ଅରଣ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠି ଶିପ୍ରା ନଦୀ ଶୁଧ୍ଧ ଜଳରେ ବହେ,
ସ୍ନାନଦାନାଦିକଂ କୃତ୍ଵା ନୃସିଂହସ୍ଯାଽର୍ଚନଂ ତଥା
ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରି, ନୃସିଂହଙ୍କର ପୂଜା କରି,
ନୃସିଂହସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପେଣ ହତୋ ଦାନଵପୁଂଗଵଃ 5.1.66.
ନୃସିଂହ ନିଜ ରୂପରେ ଦାନବମାନ୍ୟଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ।
କରେଣୈକପ୍ରହାରେଣ ହିର ଣ୍ଯକଶିପୁର୍ହତଃ
ନୃସିଂହଙ୍କର ହାତର ଏକ ଘାଏରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ।
ତଦାରଭ୍ଯ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ମଧ୍ଯାହ୍ନୋହ୍ନୋପାସନଂ ସଦା
ସେଥିଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ଦେବତା ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ସଦା ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଏଵଂ ତୀର୍ଥଂ ପରଂ ଵ୍ଯାସ ଅଵଂତ୍ଯାଂ ଵିଦ୍ଯତେ ଭୁଵି
ଏଭଳି ଉଚ୍ଚତମ ତୀର୍ଥ ଭୂମିରେ ଅବନ୍ତୀରେ ଅଛି, ବ୍ୟାସ।
ଯେ କୁର୍ଵଂତି ନରାଃ ପୁଣ୍ଯାସ୍ତେ ଯାଂତି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ଯେଉଁ ଲୋକେ ଏଠାରେ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି ପାଆନ୍ତି।
କଦାଚିନ୍ନୃସିଂହତିଥିଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚୈଵ ଚତୁର୍ଦଶୀମ୍
ଯେତେବେଳେ ନୃସିଂହ ତିଥି, ଅର୍ଥାତ୍ ଚତୁର୍ଦଶୀ ଦିନ ପାଇଯାଏ,
ନୃସିଂହେଶ୍ଵରଦେଵେଶଂ ପୂଜଯେଦ୍ଯଃ ସମାହିତଃ
ଯେଉଁଠି ନୃସିଂହ ଦେବଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ରତାରେ ପୂଜା କରେ,
ତତୋଽଗସ୍ତ୍ଯେଶ୍ଵରଂ ଦେଵଂ ଯଃ ପଶ୍ଯେତ୍ଯୁସମାହିତଃ
ତାପରେ ଯେଉଁ ଭକ୍ତିରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖେ,
ଯତ୍ର ସିଦ୍ଧିଂ ପରାଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ହନୁମାନ୍ପଵନାତ୍ମଜଃ
ସେଠି ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ।