ଇତି ସ୍ମୃତ୍ଵା ତଦା ଵ୍ଯାସ ସ୍ଵଯଂଭୂଃ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ଏହାକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ୟାସ ତା'ପରେ କହିଲେ।
ନଦୀ ନ ଗୋମତୀତୁଲ୍ଯା କୃଷ୍ଣତୁଲ୍ଯା ନ ଦେଵତା
ଗୋମତୀ ନଦୀ ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନଦୀ ନାହିଁ, ଓ କୃଷ୍ଣା ସମାନ ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଇତି ତେ ନିଶ୍ଚଯଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଋଷଯଃ ଶୌନକାଦଯଃ
ଏହିପରି ନିଶ୍ଚିତ ଜାଣି, ଶୌନକ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ—
ତତ୍ରୈଵ ଗୋମତୀତୀରେ ଚକ୍ରୁସ୍ତେ ଲା ଧୃତଵ୍ରତାଃ 5.1.62.
ସେଠାରେ ଗୋମତୀ ନଦୀ କୂଳରେ, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେମାନେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଏଵଂ ବହୁତିଥେ କାଲେ ଚରତସ୍ତସ୍ଯ ଵୈ ଵ୍ରତମ୍
ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି, ସେମାନେ ନିଜ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ଚାଲିଥିଲେ।
ତସ୍ଯୈଵ କାମପୂର୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ଵିଦ୍ଯାର୍ଥିନୌ ରାମଜନାର୍ଦନୌ
ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ, ଜ୍ଞାନ ଲାଗି ଆଗ୍ରହୀ ଥିବା ରାମ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ନିଵାସଂ ଚକ୍ରତୁସ୍ତସ୍ଯ ଗୁରୋର୍ଗେହେ ପରଂତପ
ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଗୁରୁଙ୍କ ଘରେ ରହିବାକୁ ଚୟନ କଲେ, ହେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦାହ କରୁଥିବା।
ଉଷସ୍ଯୁଷସି ତତ୍ରୈଵ ଦୃଶ୍ଯତେ ନ ତଦା ଗୁରୁଃ
ପ୍ରଭାତବେଳେ, ସେଠାରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ଇତି ପୃଷ୍ଟେ ତଯୋରେଵଂ ଗୁରୁପତ୍ନୀ ହ୍ଯୁଵାଚ ହ
ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ଗୁରୁମାତା ସେମାନୋଁକୁ କହିଲେ।
ତତ୍ରୈଵ ଯାତି ଵୈ ନିତ୍ଯଂ ଗୁରୁସ୍ତେ ସ୍ନାନକାରଣାତ୍
ତୁମ ଗୁରୁ ପ୍ରତିଦିନ ସେଠାକୁ ସ୍ନାନ କରିବା ପାଇଁ ଯାଆନ୍ତି।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦା କୃଷ୍ଣୋ ରାମେଣ ସହ ସଂଯୁତଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ରାମଙ୍କ ସହିତ ଏକମନ ହେଲେ।
ଗୁରୋରାଗମନଂ କାଂକ୍ଷେ ଅତ୍ରୈଵ ସ୍ଥିତିକାଂକ୍ଷଯା
ସେମାନେ ଗୁରୁଙ୍କ ଆସିବା ଅପେକ୍ଷା କରି, ସେଠି ରହିବାକୁ ଚାହିଲେ।
ତତ ଉତ୍ଥାଯ ତୌ ଵୀରୌ ଗୁରୋରାଵଂଦନଂ ତତଃ
ତାପରେ, ସେ ଦୁଇ ଶୂରବୀର ଉଠି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଶ୍ରୂଯତାଂ ଭୋ ମହାଯୋଗିନ୍ନସ୍ମାକଂ ଵାସକାର ଣମ୍ 5.1.62.
ହେ ମହାଯୋଗୀ, ଦୟାକରି ଆମେ କାହିଁକି ଏଠାରେ ରହୁଛୁ, ଏହାର କାରଣ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ପ୍ରାତଃକାଲେ ଚ ତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ସମଯୋ ନାସ୍ତି ନୌ ପ୍ରଭୋ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପ୍ରଭାତବେଳେ ଆମ ପାଇଁ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ନାହିଁ, ହେ ପ୍ରଭୁ।
ଉଵାଚ ଭଗଵାନ୍ଵ୍ଯାସ ଆତ୍ମନୋ ଵ୍ରତକାରଣମ୍
ଭଗବାନ ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କର ବ୍ରତର କାରଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।
ଗୋମତୀସ୍ନାନଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରାତଃକାଲେ ସଦା ବୁଧୈଃ
ଗୋମତୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମାନେ ସଦା ପ୍ରଭାତବେଳେ କରିଥାନ୍ତି।
ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ଯଦ୍ଯୋଗ୍ଯଂ କ୍ରିଯତାଂ ତଥା
ଏହିପରି ଭାବି, ତୁମେ ଯାହା ଉଚିତ ଭାବ, ତାହା କର।
ଗୋମତ୍ଯାରାଧନଂ ଚକ୍ରେ କୁଶସ୍ଥଲ୍ଯାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ସେ କୁଶସ୍ଥଳୀରେ ଗୋମତୀ ନଦୀର ପୂଜା କଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
କଂଥଡେଶ୍ଵରସ୍ଯୋତ୍ତରେ ଭାଗେ ଗୋମତୀ ସା ସମାଗତା
କଂଠଡେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଗୋମତୀ ନଦୀ ମିଳିଲା।
ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ତେ ସର୍ଵେ ଗୋମତୀଂ ସରିତାଂ ଵରାମ୍
ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୋମତୀ ନଦୀକୁ ଗଲେ।
ସ୍ନାନଦାନାଦିକଂ ସର୍ଵମତ୍ରୈଵ ସମୁପାସଯ
ସେଠାରେ, ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କର।
ଗୋମତ୍ଯତ୍ର ସମାଲୀନା ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡେ ସରସ୍ଵତୀ
ସେଠି, ଗୋମତୀ ନଦୀରେ, ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡରେ ସରସ୍ୱତୀ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିଲେ।
ସର୍ଵେଷାମପି ଲୋକାନାଂ ମାର୍ଗୋଽ ତ୍ରୈଵ ଚ ଵିଦ୍ଯତେ 5.1.62.
ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ପଥ ମିଳିଥାଏ।
ଗୋମତୀକୁଣ୍ଡମାଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାନଶନମ୍
ଗୋମତୀକୁଣ୍ଡ ନାମକ ଏହି ପୋଖରୀ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ନିତ୍ଯଂ ରାତ୍ରୌ ଜାଗରଣଂ ଚରେତ୍
ସେଠାରେ ଏକ ମଣିଷ ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ରାତିରେ ଜାଗି ରହିବା ଦରକାର।
ଵୈଷ୍ଣଵାଂଶ୍ଚ ନରାଂଶ୍ଚୈଵ କୃଷ୍ଣଜନ୍ମୋତ୍ସୁକାନ୍ଵରାନ୍
ସେଠି ସେ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ଓ କୃଷ୍ଣଜନ୍ମ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଗୋବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ପୂଜାଶ୍ଚ କ୍ରିଯତେ ଯୈଃ ସମାହିତୈଃ
ଯେମାନେ ଏଠାରେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଗୋମାତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି—
ଗୋମତୀସ୍ନାନଜାତ୍ପୁଣ୍ଯାଦ୍ଵାସୁଦେଵସମାଗମାତ୍
ଗୋମତୀରେ ସ୍ନାନ କରି ଓ ବାସୁଦେବଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଯେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ,
ତଥା ଚୈତ୍ରସିତେ ପକ୍ଷେ ଯାଵଚ୍ଚୈକାଦଶୀ ଭଵେତ୍
ଏପରି ଭାବେ ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଏକାଦଶୀ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ,