ପୁରୁଷୋତ୍ତମଂ ପରଂ ତୀର୍ଥଂ ତ୍ଵଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପୁରାନଘ ଏତତ୍ତୁ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତ୍ଵତ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଵର
ହେ ପାପହୀନ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାମକ ପ୍ରାଚୀନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ ତୁମେ କହିଥିଲ, ମୁଁ ଏହା ବିଷୟରେ ତୁମ ପାଖରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି, ହେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଭୋ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥାଂ ପାପହରାଂ ପରାମ୍
ହେ ଦ୍ବିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥାଟିକି ଶୁଣ।
ଯସ୍ଯାଃ ଶ୍ରଵଣମାତ୍ରେଣ ମହାପାପକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍
ଏହି କଥା କେବଳ ଶୁଣିଲେ ବଡ଼ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ସମାସୀନୋ ରମାନାଥଃ ପାର୍ଷଦୈଃ ସନକାଦିଭିଃ
ରମାନାଥ ତାଙ୍କ ପାର୍ଷଦମାନେ, ସନକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ବସିଥିଲେ।
ଋଦିସିଦ୍ଧିଗୁଣୋପେତୈସ୍ତତ୍ତ୍ଵୈସ୍ତୈର୍ମହଦାଦିଭିଃ
ସେହି ସଙ୍ଗୀମାନେ ଋଷିଙ୍କ ଗୁଣ ଓ ସିଦ୍ଧି ସହିତ, ମହତ୍ତ୍ୱ ଆଦି ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲେ।
କିନ୍ନରୋଦ୍ଗାନସନ୍ମାନୈର୍ନୃତ୍ଯଦ୍ଭିରପ୍ସରୋଗଣୈଃ
କିନ୍ନରମାନେ ଗୀତ ଗାଇ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରି ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିଲେ।
କଲ୍ପଦ୍ରୁମକୃତଚ୍ଛାଯ ଆସୀନୋ ହି ମୁରୁଦ୍ଵିଷଃ
ମୁର ଶତ୍ରୁ ଏଇ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃକ୍ଷର ଛାୟା ତଳେ ବସିଥିଲେ।
ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ପରା ଭାଷା ହ୍ଯପୃଚ୍ଛତ୍କମଲାପତିମ୍
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସର୍ବୋତ୍ତମ କଥା କମଳାପତିଙ୍କୁ ପଚାରାଯାଇଥିଲା।
ସର୍ଵଜ୍ଞୋସି ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଵାଚ୍ଯତାଂ ଯଦି ରୋଚତେ
ତୁମେ ସବୁଜାଣି, ବଡ଼ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍; ଯଦି ଚାହଁ, ଏହା କହ।
ତଥାପି ଵିଧିନା ପ୍ରାପ୍ତଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଚାକ୍ଷଯଂ ଭଵେତ୍ ।। 5.1.60.
ତଥାପି ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ଲାଭ ହୁଏ, ସେସବୁ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
ଦେଶେ କାଲେ ପର୍ଵଣି ଚ ତୀର୍ଥେ ଚାଯତନେ ପଦେ
ଦେଶ, ସମୟ, ପର୍ବ, ତୀର୍ଥ, ମନ୍ଦିର କିମ୍ବା ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳୀରେ,
ପୂର୍ଣମାସ୍ଯାମମାଵାସ୍ଯାଂ ସଂକ୍ରାଂତୌ ଗ୍ରହଣେ ତଥା
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଅମାବାସ୍ୟା, ସଂକ୍ରାନ୍ତି କିମ୍ବା ଗ୍ରହଣ ବେଳେ,
ଗଂଗାଯାଂ ଭାସ୍କରକ୍ଷେତ୍ରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଚ ପୁଷ୍କରେ
ଗଙ୍ଗା, ସୂର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର କିମ୍ବା ପୁଷ୍କରରେ,
ଅଵଂତ୍ଯାଂ ଚ ହୁତଂ ଦତ୍ତଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଚାକ୍ଷଯଂ ଭଵେତ୍
ଏବଂ ଅବନ୍ତୀରେ ଯାହା କି ହୋମ କିମ୍ବା ଦାନ ହୁଏ, ସେସବୁ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
କୁଚୈଲୋ ଦୁର୍ଭଗୋ ମୂର୍ଖୋ ଜଡୋ ରୋଗସମନ୍ଵିତଃ
ଚିରା ଛିନ୍ଦି ପିନ୍ଧିଥିବା, ଅଭାଗା, ଅଜ୍ଞାନୀ, ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ଓ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ଥିବା—
କେ ଯୋଗାଃ ସୁକୃତାନାଂ ଚ କର୍ତଵ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ
ସୁକୃତି ଲୋକମାନେ କେଉଁ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ? ବିଶେଷ କରି କଣ କରିବା ଦରକାର?
ମଲମାସେ ସମାଯାତେ ଯେ ନରା ଵ୍ରତଵର୍ଜିତାଃ
ଅଶୁଭ ମାସ ଆସିଲେ, ଯେଉଁ ଲୋକେ ବ୍ରତ ଓ ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ—
କଦା କାଲେ ସମାଯାତି ଏତନ୍ନୋ ଵଦ ଵିସ୍ତରାତ୍
ସେଇ ସମୟ କେବେ ଆସେ? ଏହାକୁ ମୋତେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କୁହ।
ଦେଵତାପିତୃକାର୍ଯାଣି ଵିଧିନା ହି ମଲିମ୍ଲୁଚେ
ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅଶୁଭ ମାସରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରିବା ଉଚିତ।
କ୍ଷୌରଂ ମୌଂଜୀ ଵିଵାହଶ୍ଚ ଵ୍ରତୋପଵାସକଂ ତଥା 5.1.60.
ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇବା, ମଞ୍ଜି ଧାରଣ, ବିବାହ, ବ୍ରତ ଓ ଉପବାସ ଏହିମାନେ—
ସଂଵତ୍ସରତ୍ରଯାଂତେ ଚ ମାସୋଽଯମଧିଗଚ୍ଛତି
ତିନି ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଏହି ମାସ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ଅଧିମାସାଧିପତ୍ଯୋଽହଂ ସଦୈଵ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ମୁଁ ସଦା ଅଧିମାସର ନାୟକ, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ।
ପୁରୁଷୋତ୍ତମାଖ୍ଯଂ ମେ ଧାମ ସଦୈଵାତ୍ର ପ୍ରତି ଷ୍ଠତି .
ମୋର ଧାମ, ଯାହା ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେଠାରେ ସଦା ଅବସ୍ଥିତ।
ମହାକାଲଵନେ ତତ୍ର ଯତ୍ର ତୀର୍ଥଂ ମମାଭିଧମ୍
ବଡ଼ କାଳବନରେ, ସେଠି, ଯେଉଁଠାରେ ମୋର ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳୀ ନାମରେ ପରିଚିତ—
ତେଷାମିହ ମମାଦେଯଂ ନ କଦାପି ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ, କେବେ ମୋର କିଛି ଦିଆଯିବ ନାହିଁ।
ଅସଂକ୍ରାଂତେଽପି ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ମାମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଵ୍ରତଂ ଚରେତ୍
ଅଧିମାସ ଆସିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେତେବେଳେ ଆସେ, ମୋ ପାଇଁ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ନାନଂ ଦାନଂ ଜପୋ ହୋମଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଃ ପିତୃତର୍ପଣମ୍
ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ, ହୋମ, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ପିତୃତର୍ପଣ—
ଅକ୍ଷଯଂ ଚ ଭଵେତ୍ସର୍ଵଂ ତେଷାଂ ଵୈ କମଲେ ଧୁଵମ୍
ଏହି ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ, ହେ କମଳା।
ଦାରିଦ୍ର୍ଯଂ ଚ ସଦା ତେଷାଂ ଶୋକରୋଗଵିଵର୍ଧନମ୍
ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗକୁ ସଦା ବଢ଼ାଏ।
ତେଷାଂ ଦଦାମ୍ଯହଂ ପ୍ରୀତ୍ଯା ତ୍ଵାମେଵ ଚ ନ ସଂଶଯଃ ତତ୍ସର୍ଵଂ ମତ୍ପ୍ରସାଦେନ ହ୍ଯନଂତଂ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନେ ।। 5.1.60.
ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ତୁମକୁ ଦେଉଛି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ମୋର କୃପାରେ ଏହି ସବୁ ଅନନ୍ତ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।