ନିବୋଧ ତ୍ଵଂ ମତଂ ସର୍ଵଂ ଯଦୁକ୍ତଂ ତତ୍ସମାହିତଃ
ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ସେସବୁ କଥା ଏକାଗ୍ର ମନେ ଭଲଭାବେ ବୁଝ।
ଚତ୍ଵାରୋ ମୂର୍ତିମଂତୋ ଵୈ ତ୍ରଯସ୍ତେଷାଂ ଚ ମୂର୍ତଯଃ
ଚାରିଜଣ ଦେହଧାରୀ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତିନିଜଣଙ୍କ ଅନେକ ରୂପ ଅଛି।
ତେଷାଂ ଲୋକଂ ଵିସର୍ଗଂ ଚ କୀର୍ତଯିଷ୍ଯାମି ତଚ୍ଛଣୁ
ମୁଁ ତାଙ୍କର ଲୋକ ଓ ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ କହିବି, ଏହା ଧ୍ୟାନଦେଇ ଶୁଣ।
ଧର୍ମମୂର୍ତିଧରାସ୍ତେଷାଂ ତପୋ ଯେ ପରମଂ ଗତାଃ
ଯେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତପସ୍ୟାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଧର୍ମର ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ଲୋକାଃ ସନାତନା ନାମ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠଂତି ଭାସ୍ଵରାଃ
ଯେଉଁ ଲୋକକୁ 'ସନାତନ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେଠି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପ୍ରଭାମୟ ଜନମାନେ ବସିଥାନ୍ତି।
ଵିରାଜସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵୈରାଜା ଇତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ବିରାଜଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ 'ବୈରାଜ' ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଏତେ ଵୈ ଯୋଗଵିଭ୍ରଷ୍ଟା ଲୋକାନ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ସନାତନାନ୍
ଏମାନେ ଯୋଗରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇ, ସେଇ ସନାତନ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ତେ ପ୍ରାପ୍ଯ ତାଂ ସ୍ମୃତିଂ ଭୂଯଃ ସାଂଖ୍ଯଯୋଗମନୁତ୍ତମମ୍
ସେଇ ସ୍ମୃତିକୁ ପୁନି ପାଇ, ସେମାନେ ପୁନର୍ବାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଂଖ୍ୟ ଯୋଗରେ ଲାଗିପଡନ୍ତି।
ଏତେ ସ୍ଯୁଃ ପିତରସ୍ତାତ ଯୋଗିନାଂ ଯୋଗଵର୍ଧନାଃ 5.1.58.
ହେ ପ୍ରିୟ, ଏମାନେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ଯୋଗକୁ ବୃଦ୍ଧି କରୁଥିବା ପିତୃମାନେ।
ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧାନି ଦେଯାନି ଯୋଗିନାଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ତେଣୁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ଏତେଷାଂ ମାନସୀ କନ୍ଯା ମେନା ନାମ ମହାଗିରେଃ
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମନରେ ଜନ୍ମିଥିବା କନ୍ୟା ହେଉଛନ୍ତି ମେନା, ମହାପର୍ବତର ଝିଅ।
ମୈନାକସ୍ଯ ସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍କ୍ରୌଂଚୋ ନାମ ମହାଗିରିଃ
ମେନାକଙ୍କ ପୁଅ ଶ୍ରୀମାନ୍ କ୍ରଉଞ୍ଚ, ସେ ମହାପର୍ବତ।
ଯାମ୍ଯାଂ ବର୍ହିଷଦଶ୍ଚାସନ୍ଯମାଶ୍ଚ ପଶ୍ଚିମାଂ ଦିଶମ୍
ବର୍ହିଷଦମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଓ ଅମାଶମାନେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ଅମୂର୍ତିମଂତାଵାକାଶେ କଵ୍ଯଵାଡନଲୌ କ୍ଷିତୌ
ଯେମାନେ ଦେହହୀନ, ସେମାନେ ଆକାଶରେ ଅଛନ୍ତି; କାବ୍ୟବାଡ଼ ଓ ଅନଳ ପୃଥିବୀରେ ଅଛନ୍ତି।
ଯକ୍ଷରକ୍ଷଃପିଶାଚାଶ୍ଚ ଯଜଂତେ ଭାଵିତାତ୍ମନଃ
ଯେଉଁମାନେ ମନକୁ ପବିତ୍ର କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ପିଶାଚମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ମାନଵାଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵଂ ଚ ଋଷଯୋ ବ୍ରହ୍ମ ସନାତନମ୍
ମଣିଷମାନେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଦେଵକାର୍ଯାତ୍ପରଂ କାର୍ଯଂ ପିତୃକାର୍ଯଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ
ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯେତେ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ସେଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରେ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଜାତିସ୍ମରତ୍ଵମାପନ୍ନା ନିର୍ଵାଣପଦଵୀଂ ଗତାଃ
ଯେମାନେ ଜନ୍ମ ସ୍ମୃତିକୁ ପାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋକ୍ଷର ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ପିତୄନୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ତେ ସର୍ଵେ ଭକ୍ଷଯଂତଃ କ୍ଷୁଧା ର୍ଦିତାଃ 5.1.58.
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ, ଖାଲି ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଉପହାର ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୋଗକୁ ଭୁଞ୍ଜନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ଭୋକରେ ପୀଡିତ।
ସପ୍ତ ଜାତିସ୍ମରାସ୍ତେ ଵୈ ଯୋଗଯୁକ୍ତା ବଭୂଵିରେ
ସେ ସାତଜଣ ଯୋଗରେ ଲିନ ଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଜନ୍ମ ସ୍ମୃତିର ଅଧିକାରୀ ହେଲେ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ଲୋକାଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଯୋଗଃ ପରଂତପ
ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରହିଛି, ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଅଛି, ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ।
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯରତୋ ଦାଂତୋ ନ କ୍ରୋଧୀ ନ ଚ ମତ୍ସରୀ
ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟରେ ରତ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, କ୍ରୋଧ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ନାହିଁ—
ଏଵଂ ଯଃ କୁରୁତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତୀର୍ଥେ ଚୈଵ ଵିଶେଷତଃ
ଏପରି ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ,
ଵୃଦ୍ଧିଶ୍ରାଦ୍ଧେ ତଥା ପ୍ରୋକ୍ତା ମହାଲଯେ ଶତାଧିକା
ଏହିପରି ଉପକାର ବୃଦ୍ଧି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ମହାଳୟରେ ହୁଏ, ଏଠାରେ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ ଫଳ ମିଳେ।
ପ୍ରଯାଗାଦ୍ଦଶଗୁଣା ତୃପ୍ତିଃ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଚ ସତ୍ତମ
ପ୍ରୟାଗରେ ଦଶଗୁଣ ଅଧିକ ତୃପ୍ତି ମିଳେ; କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ହୁଏ, ହେ ଉତ୍ତମ।
ତତୋ ଦଶାଧିକା ଵ୍ଯାସ ମହାକାଲଵନେ ଶୁଭେ
ତାପରେ, ହେ ବ୍ୟାସ, ଶୁଭ ମହାକାଳବନରେ ଏହା ଆଉ ଦଶଗୁଣ ଅଧିକ ହୁଏ।
ଯେଷାଂ ନିରଯମାପନ୍ନାଃ ପିତରୋ ଜନ୍ମଜନ୍ମନି
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ପିତୃମାନେ ପ୍ରତିଜନ୍ମରେ ନରକକୁ ଗଲେ,
ସକୃତ୍ସ୍ମରଣମାତ୍ରେଣ ପିତୄଣା ଦତ୍ତମକ୍ଷଯମ୍
କେବଳ ଏକଥର ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
ଗର୍ଭପାତେ ମୃତା ଯେ ଚ ନାମଗୋତ୍ରଚ୍ଯୁତାସ୍ତଥା 5.1.58.
ଯେଉଁମାନେ ଗର୍ଭପାତରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ହରାଇଛନ୍ତି,
ତେଷାମୁଦ୍ଧରଣାର୍ଥାଯ ତତ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵିଧୀଯତାମ୍
ସେମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ, ସେଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।