ଦମନସ୍ଯ ଚ ନିର୍ମୁକ୍ତିଃ ଶିପ୍ରାମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ଦମନଙ୍କର ମୋକ୍ଷ ଓ ଶିପ୍ରାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ପଞ୍ଚମ ଆଵନ୍ତ୍ଯଖଣ୍ଡେଽଵନ୍ତୀକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଶିପ୍ରାମାହାତ୍ମ୍ଯେ ପଞ୍ଚାଶତ୍ତମୋ ଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଏକାଶୀ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ପଞ୍ଚମ ଅବନ୍ତୀଖଣ୍ଡରେ, ଅବନ୍ତୀ କ୍ଷେତ୍ର ମହିମା ଓ ଶିପ୍ରା ମହିମା ବିଷୟର ପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଯଥାଽମୃତଭଵା ଖ୍ଯାତା ପାତାଲେ ନାଗସଂମତେ
ଯେପରି ଅମୃତଭବା ପାତାଳରେ ନାଗମାନେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ,
ଏକଦା ରୁଦ୍ରୋ ଭିକ୍ଷାର୍ଥଂ ନାଗଲୋକେ ବୁଭୁକ୍ଷିତଃ
ଏକଥର ରୁଦ୍ର ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ ନାଗଲୋକରେ ଭୁକ୍ତିରେ ଥିଲେ।
ଭିକ୍ଷାଂ ଦେହି ଵଚୋ ଦୀନଂ ଵାଚଯିତ୍ଵା ଗୃହେଗୃହେ
‘ଭିକ୍ଷା ଦିଅ’ ବୋଲି ଦୟାଳୁ କଥା କହି, ଘରେ ଘରେ ଯାଇଥିଲେ।
ତଦା କ୍ରୋଧାଭିରକ୍ତାକ୍ଷଃ ଶୂଲପାଣିଃ କ୍ଷୁଧାର୍ଦିତଃ
ସେତେବେଳେ କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ୍ ଆଖି, ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରି, ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିଲେ।
ଏକଵିଂଶତିକୁଣ୍ଡାନି ପୀଯୂଷସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେଠାରେ ଏକୋଇଶଟି ଭାଣ୍ଡାରେ ଅମୃତ ଭରିଥିଲା।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ସ ଭଗଵାଞ୍ଛଂଭୁଃ ସର୍ଵାତ୍ମସଂଭଵଃ
ସେଠାକୁ ପହଁଚି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିକାରଣ ଭଗବାନ ଶମ୍ଭୁ ଆସିଲେ।
ରିକ୍ତାନି ପୀଯୂଷକୁଣ୍ଡାନି କୃତ୍ଵା ତତ୍ରୈଵ ସୋତ୍ଥିତଃ
ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଅମୃତ ଭାଣ୍ଡା ଖାଲି କରି, ସେଠାରୁ ଉଠି ଚାଲିଗଲେ।
କସ୍ଯେଦଂ କର୍ମ କିଂ ଜାତଂ ସୁଧା ଯସ୍ମାଦିତୋ ଗତା
ଏହି କାମ କିଏ କଲା? କଣ ଘଟିଗଲା, ଯେଉଁଥିରୁ ଏଠାରେ ଅମୃତ ହରାଇଗଲା?
ମହଦତିକ୍ରମଣେ ଶଂକାଃ ପୁରାତ୍ତେ ନିର୍ଯଯୁର୍ବହିଃ
ପୂର୍ବରୁ ତୁମମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଅପରାଧ ନେଇ ସନ୍ଦେହ କରିଥିଲେ।
ଯେନାସ୍ମାକଂ କୋପିତେନ ହୃତଂ ଚାମୃତମୁତ୍ତମମ୍ 5.1.51.
କିଏ ଆମ ଉପରେ କ୍ରୋଧ କରି, ଆମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅମୃତ ନେଇଗଲା?
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପନ୍ନଗାଃ ସର୍ଵେ ସସ୍ତ୍ରୀବାଲପରିଗ୍ରହାଃ
ଏଭଳି କହି, ସମସ୍ତ ସର୍ପମାନେ ତାଙ୍କର ଜଣାନୀ, ପିଲାମାନେ ସହିତ କଥା ହେଲେ।
ତେଷାମନୁଗ୍ରହାର୍ଥାଯ ଵାଗୁଵାଚାଶରୀରିଣୀ
ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ କୃପା ପାଇଁ, ଏକ ଦେହବିହୀନ ସ୍ୱର ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲା।
ଭିକ୍ଷାର୍ଥମାଗତଃ ଶମ୍ଭୁଃ କ୍ଷୁଧାର୍ତଶ୍ଚ ଗୃହେଗୃହେ
ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ ଭଗବାନ ଶମ୍ଭୁ ଭୂକ୍ତିରେ ଘରେ ଘରେ ଯାଇଥିଲେ।
ଦତ୍ତା ନ ଭିକ୍ଷା କେନାପି ଭୋଗଵତ୍ଯାଂ ପିନାକିନଃ
ଭୋଗବତୀ ନଗରରେ କେହି ମଧ୍ୟ ପିନାକଧାରୀଙ୍କୁ ଭିକ୍ଷା ଦେଲେ ନାହିଁ।
ତେନ ନଷ୍ଟା ସୁଧା ସର୍ଵା କୁଂଡାଂତେ ପନ୍ନଗୋତ୍ତମାଃ
ଏହିକାରଣରୁ, ହେ ସର୍ପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଅମୃତ ଭାଣ୍ଡାର ଶେଷରେ ହରାଇଗଲା।
ତତ୍ରୈକା ଵୈ ସରିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠା ଶିପ୍ରାନାମେତି ଵିଶ୍ରୁତା
ସେଠାରେ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନଦୀ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଶିପ୍ରା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଯସ୍ଯା ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍
ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ମାତ୍ର, ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଭଜନଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ତତଃ ପୂଜାଂ କରିଷ୍ଯଥ
ସେଠାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଭଜନ କର, ତାପରେ ପୂଜା କରିବ।
ଭଵିଷ୍ଯତି ତତଃ ସଦ୍ଯଃ ସୁଧା ଲୋକେ ପୁରେଵ ଵଃ
ତାପରେ, ତୁମମାନେ ପାଇଁ ପୂର୍ବବତ୍ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଅମୃତ ତୁରନ୍ତ ମିଳିଯିବ।
ଵାଣୀଂ ଵ୍ଯାସ ତଦା ଦିଵ୍ଯାଂ ସହସା ଲୋକସାକ୍ଷିଣୀମ୍ 5.1.51.
ସେ ସମୟରେ ବ୍ୟାସଦେବ ଦିବ୍ୟ ବାଣୀ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାହା ଦେଖିଲେ।
ସ୍ତ୍ରୀବାଲଵୃଦ୍ଧସହିତା ମହାକାଲଵନଂ ଯଯୁଃ
ସେମାନେ ଜଣାନୀ, ପିଲା ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେ ସହିତ ମହାକାଳବନକୁ ଗଲେ।
ସର୍ଵତ୍ର କୁସୁମାକୀର୍ଣାଂ ତରୁଚ୍ଛାଯାଭିରାଶ୍ରିତାମ୍
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଫୁଲରେ ଛାଡ଼ା ଥିଲା, ଗଛର ଛାୟାରେ ଆଶ୍ରୟ ମିଳୁଥିଲା।
ମଣିସୋପାନରଚିତାଂ ପଦ୍ମଖଂଡୈଶ୍ଚ ମଂଡିତାମ୍
ମଣିରେ ତିଆରି ହେଉଥିବା ସିଢ଼ି ଓ ପଦ୍ମର ଖଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ଋଷଯଶ୍ଚ ମହାଭାଗା ଭୃଗ୍ଵଂଗିରସମୁ ଖ୍ଯକାଃ
ଭୃଗୁ ଓ ଅଙ୍ଗିରସ ବଂଶର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଧନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଵସଵଶ୍ଚ ତଥାଦିତ୍ଯା ହ୍ଯଶ୍ଵିନୌ ମରୁତସ୍ତଥା
ବସୁମାନେ, ଏହିପରି ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଓ ମରୁତମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଉପାସତେ ଚ ଶିପ୍ରାଂ ଵୈ ସଂଧ୍ଯାଵେଲାଂ ସମାହିତାଃ
ସେମାନେ ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ଶିପ୍ରା ନଦୀକୁ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ପତିଵ୍ରତା ମହାଭାଗାସ୍ତତ୍ରୈଵ ପତିଭିଃ ସହ
ସେଠାରେ ଧନ୍ୟ ଓ ପତିବ୍ରତା ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କର ପତିମାନଙ୍କ ସହ ରହୁଥିଲେ।
ରାଜର୍ଷଯଃ ସମାସୀନା ନିର୍ଵାଣପଦଵୀଂ ଗତାଃ
ରାଜା ଋଷିମାନେ ମୁକ୍ତିର ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସେଠାରେ ବସିଥିଲେ।