ତସ୍ମିନ୍ଯୁଗସହସ୍ରେ ତୁ ପୂର୍ଣେ ଵୈ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ 5.1.48.
ହେ ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେତେବେଳେ ସେ ହଜାର ବର୍ଷର ଏକ ଯୁଗ ସମାପ୍ତ ହେଉଛି,
ଯୁଗାନି ସପ୍ତତିଂ ତାନି ସାଗ୍ରାଣି କଥିତାନି ତେ
ସେ ସପ୍ତତି ଯୁଗ ଏବଂ ତାହାର ଅଂଶଗୁଡିକ ତୁମକୁ କହିଦିଆଯାଇଛି।
ଚତୁର୍ଦଶୈତେ ମନଵଃ କଥିତାଃ କୀର୍ତିଵର୍ଧନାଃ
ଏହି ଚଉଦ ମନୁ, ଯେମାନେ କୀର୍ତିକୁ ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି, ବିବରଣ କରାଯାଇଛି।
ପ୍ରଜାନାଂ ପତଯୋ ଵ୍ଯାସ ଧନ୍ଯମେଷାଂ ପ୍ରକୀର୍ତ ନମ୍
ହେ ବ୍ୟାସ, ସେମାନେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ଯେମାନଙ୍କର ଶୁଭତା ପ୍ରଶଂସିତ।
ମନ୍ଵଂତରେଷୁ ସଂହାରାଃ ସଂହାରାଂତେଷୁ ସଂଭଵାଃ । ନ ଶକ୍ଯମଂତସ୍ତେଷାଂ ଵୈ ଵକ୍ତୁଂ ଵର୍ଷଶତୈରପି
ମନୁମାନଙ୍କର ଅନ୍ତରାଳରେ ବିନାଶ ହୁଏ, ବିନାଶର ଶେଷରେ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ; ଏହା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଶତାଧିକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ କହିପାରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ଵିସର୍ଗଶ୍ଚ ପ୍ରଜାନାଂ ଵୈ ସଂହାରସ୍ଯ ଚ ଭାରତ
ହେ ଭାରତ, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ବିନାଶ ଦୁଇଟି ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଘଟେ।
ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠଂତି ଵୈ ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ସପ୍ତର୍ଷିଭିଃ ସହ
ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ସହିତ ବସିଥାନ୍ତି,
ପୂର୍ଣେ ଯୁଗସହସ୍ରେ ତୁ କଲ୍ପୋ ନିଃଶେଷ ଉଚ୍ଯତେ
ଯେତେବେଳେ ଏହି ହଜାର ଯୁଗ ସମାପ୍ତ ହେଉଛି, ତାହାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳ୍ପ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ବ୍ରହ୍ମାଣମଗ୍ରତଃ କୃତ୍ଵା ସହାଦିତ୍ଯୈର୍ଗଣୈର୍ଦ୍ଵିଜ
ହେ ଦ୍ବିଜ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ ଗଣମାନେ ଯୋଗ ଦେଇ,
ସ ସ୍ରଷ୍ଟା ସର୍ଵଭୂତାନାଂ କଲ୍ପାଂତେ ତୁ ପୁନଃପୁନଃ
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଏବଂ ପ୍ରତି କଳ୍ପର ଶେଷରେ ପୁନଃପୁନି ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
ସ ଏଵ ଵିଦ୍ଯତେ ଵ୍ଯାସ ମହେଶା ସହ ସଂଯୁତଃ 5.1.48.
ହେ ବ୍ୟାସ, ସେ ଏକା ମହାପ୍ରଭୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକତାରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ପ୍ରଲଯୋ ନ ବାଧତେ ଵ୍ଯାସ ମହାକାଲଵନୋତ୍ତମେ
ହେ ବ୍ୟାସ, ପ୍ରଳୟ ମହାକାଳର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବାମାନେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇନାହାନ୍ତି।
ନିରାମଯା ନିରାତଂକା ନିର୍ଵିକାରା ଯୁଗେଯୁଗେ
ସେମାନେ ରୋଗ ନଥିବା, ଭୟ ନଥିବା, ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ଅଛନ୍ତି।
ଅତ୍ରୈଵ ଚ ଵନେ ରମ୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ
ଏହି ରମ୍ୟ ଅରଣ୍ୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକମାନଙ୍କର ପିତାମହ ଅଛନ୍ତି।
ମରୀଚିଃ କଶ୍ଯପୋ ରୁଦ୍ରୋ ଯେଽନ୍ଯେ ଭୃଗ୍ଵାଦଯସ୍ତଥା
ମରୀଚି, କଶ୍ୟପ, ରୁଦ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଭୃଗୁ ଆଦି ମହାନ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଏଵମାଦୌ ପୁରା ଵ୍ଯାସ କଲ୍ପଂ କଲ୍ପାଯତେ ତଦା
ଏଭଳି ଆରମ୍ଭରେ, ହେ ବ୍ୟାସ, କଳ୍ପ ଏଭଳି ଭାବେ ନିର୍ମିତ ହୁଏ।
କଲ୍ପଭେଦାଃ ସମାଖ୍ଯାତା ମହାକାଲଵନେ ଶୁଭେ
ମହାକାଳର ଶୁଭ ଅରଣ୍ୟରେ କଳ୍ପର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବିବରଣ କରାଯାଇଛି।
ତାଵଂତି ଯୋଗଲିଂଗାନି ଵନେ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ସତ୍ତମ
ଏଠି ଅରଣ୍ୟରେ ଏତେ ଯୋଗର ଚିହ୍ନ ରହିଛି, ହେ ସତ୍ତମ।
ପୁନଃପୁନର୍ଭଵିଷ୍ଯଂତି ପୁରୀ ହ୍ଯେଷାଽଚଲା ସ୍ମୃତା
ଏହି ସହର ଆବାର ଆବାର ଉପସ୍ଥିତ ହେବ; ଏହାକୁ ଅଚଳ ଭାବରେ ଗଣାଯାଇଛି।
ପ୍ରତିକଲ୍ପେତି ଵିଖ୍ଯାତା ଭୁଵି ଵ୍ଯାସ ଭଵିଷ୍ଯତି
ହେ ବ୍ୟାସ, ପୃଥିବୀରେ ଏହା 'ପ୍ରତିକଳ୍ପ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।
ଜପଂ ହୋମଂ ତଥା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପିତୄନୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଦେଵତାଃ 5.1.48.
ଜପ, ହୋମ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ — ପିତୃପୁରୁଷ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକ—
ପ୍ରତିକଲ୍ପାମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ପ୍ରତିକଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ, ଏହି ସହରକୁ ପହଞ୍ଚି ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି—
ପ୍ରସଂଗତୋ ରଜଃ କ୍ଲାଂତଃ ଶିପ୍ରାଂଭସି ଚ ମାନଵାଃ
ସଂସାରର ଧୂଳିରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଶିପ୍ରା ନଦୀର ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ମନ୍ଵଂତରସହସ୍ରେଷୁ କାଶିଵାସେଷୁ ଯତ୍ଫଲମ୍
ହଜାର ମନ୍ବନ୍ତର ଧରି କାଶୀରେ ବସିଥିଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ—
ପ୍ରତିକଲ୍ପେ ଚ କଲ୍ପାଂତେ ସୈଵାସୀଚ୍ଚ ପୁରୀ ଶୁଭା
ପ୍ରତିକଳ୍ପ ଓ କଳ୍ପର ଶେଷରେ, ସେଇ ମଙ୍ଗଳମୟ ସହର ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ।
ଯେ ଚୈତସ୍ଯ ମହାଭାଗାଃ ପ୍ରୀତିଂ କୁର୍ଵଂତି ମାନଵାଃ
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପ୍ରେମ ଭାବ ରଖନ୍ତି—
ଯଃ ଶୃଣୋତି କଥାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ପ୍ରତିକଲ୍ପୋଦ୍ଭଵାଂ ଶୁଭାମ୍
ଯେଉଁଠି ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ପୁଣ୍ୟ କଥା ପ୍ରତିକଳ୍ପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହାକୁ ଶୁଣନ୍ତି—
ଯୁଗେଯୁଗେ ଯଥା ଜାତା ତଥା ଖ୍ଯାତା ମଯାଽନଘ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଯେପରି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା, ସେପରି ମୁଁ ଏହାକୁ ବର୍ଣ୍ନନା କରିଛି, ହେ ଅପରାଧହୀନ।
ଶିପ୍ରାଯାଶ୍ଚ କଥାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ପଵିତ୍ରାଂ ପାପହାରିଣୀମ୍
ଏବଂ ଶିପ୍ରା ନଦୀର ପବିତ୍ର, ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ନାଶକ କଥା—
ସୁନ୍ଦରଂ କୁଂଡମାଖ୍ଯାତଂ ପିଶାଚମୋଚନଂ ତଥା
ସୁନ୍ଦର କୁଣ୍ଡ ଓ ପିଶାଚମୁକ୍ତି ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ନନା ହୋଇଛି।