ଗିରିଗହ୍ଵରକୁଂଜେଷୁ ଗୁହାଧ୍ଵାଂତାଂତରେଷୁ ଚ
ପାହାଡ଼ର ଗୁହା ଏବଂ ଅନ୍ଧକାର ଗଭୀର ଗୁହାମାନେ।
ଗୃହଦୀର୍ଘିକାସୁ ରମ୍ଯାସୁ ଶାଲାମାଲାସୁ ସର୍ଵତଃ
ମନୋହର ଘର ତାଳାବ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶାଳାମାଳା ମଧ୍ୟରେ।
କୁମୁଦ୍ଵତୀପ୍ରଫୁଲ୍ଲାନି ଵିରାଜଂତେ ସରାଂସି ଚ
ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫୁଲିଥିବା କୁମୁଦ୍ବତୀ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିବା ସରୋବରଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ ଦେଖାଯାଉଛି।
ନଦ୍ଯଃ ସରାଂସି ସର୍ଵାଣି ଵାପୀକୂପସୁପଲ୍ଵଲାଃ
ନଦୀ, ସମସ୍ତ ସରୋବର, ପୋଖରୀ, କୂଆଁ ଏବଂ ଜଳାଭୂମିଗୁଡ଼ିକ—
ଯସ୍ମାତ୍ସର୍ଵେଷୁ କାଲେଷୁ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲା ଚ କୁମୁଦ୍ଵତୀ 5.1.45.
ଯେହেতୁ ସମସ୍ତ ଋତୁରେ କୁମୁଦ୍ବତୀ ସଦା ଫୁଲିଥାଏ,
କୁମୁଦ୍ଵତ୍ଯାଂ ନରା ଯେ ତୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଯୁଃ ସମାହିତାଃ
ଯେମାନେ ଏହି କୁମୁଦ୍ବତୀ ଉପରେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି,
ଅକ୍ଷଯଂ ଲଭତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପିତୄଣାଂ ଦତ୍ତମକ୍ଷଯମ୍
ସେମାନଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ; ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ କେବେ ଶେଷ ହୁଏନି।
ଯତ୍କିଂଚିତ୍କ୍ରିଯତେ କର୍ମ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଚାକ୍ଷଯଂ ଭଵେତ୍
ସେଠାରେ କରାଯାଉଥିବା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅଶେଷ ରହିଥାଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ପଞ୍ଚମ ଆଵନ୍ତ୍ଯଖଣ୍ଡେଽଵନ୍ତୀକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ କୁମୁଦ୍ଵତୀପ୍ରଭାଵକଥନଂନାମ ପଞ୍ଚଚତ୍ଵାରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଅବନ୍ତୀ କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ବିଷୟରେ, ଏକାଶୀହଜାର ପଦ୍ୟ ଥିବା ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ପୁରାଣର ପଞ୍ଚମ ଅବନ୍ତ୍ୟ ଖଣ୍ଡରେ, 'କୁମୁଦ୍ବତୀର ମହିମା' ନାମକ ପଞ୍ଚଚାଳିଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଏଠି ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଶୃଣୁ ଵ୍ଯାସ ମହାଭାଗ ଯଥା ବ୍ରହ୍ମାବ୍ରଵୀତ୍ସୁରାନ୍
ହେ ବ୍ୟାସ, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, କିପରି ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ତାହା ଶୁଣ।
ତଥାହଂ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵିସ୍ତରେଣ ତପୋଧନ
ହେ ତପସ୍ଵୀ, ମୁଁ ଏହାକୁ ତୁମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିବି।
ମାରୀଚଃ କଶ୍ଯପସ୍ତେପେ ତପଃ ପରମଦୁଷ୍କରମ୍
ମାରୀଚ କଶ୍ୟପ ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଶୀର୍ଣପତ୍ରାନିଲାହାରୋ ଵାଯୁଭକ୍ଷୀ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ପତିତ ପତ୍ର ଓ ପବନ ଖାଇ, ବାୟୁ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଜୟ କରିଥିଲେ।
ଶ୍ରୂଯତାଂ ଭୋ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ମମ ଵାକ୍ଯମନୁତ୍ତମମ୍
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଥା ଶୁଣ।
ତସ୍ମାତ୍ତେ ସଂତତିସ୍ତାତ ଯାଵଚ୍ଚଂଦ୍ରଦିଵାକରୌ
ହେ ପ୍ରିୟ, ତୁମଠାରୁ ଏମିତି ଏକ ବଂଶ ହେବ, ଯାହା ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବିରତ ରହିବ।
ଅଦିତିସ୍ତେ ସତୀ ଭାର୍ଯା ତ୍ଵଯା ସହାଚରତ୍ତପଃ
ତୁମର ସତୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅଦିତି ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଭଵିଷ୍ଯଂତି ସୁତାଃ ସର୍ଵେ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚେଂଦ୍ରପୁରୋଗମାଃ
ତୁମର ସମସ୍ତ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବେ, ଯାହାର ମୁଣ୍ଡରେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ରହିବେ।
ତ୍ଵଂ ଚାପି ଚ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପ୍ରଜାପତିରକଲ୍ମଷଃ
ଏବଂ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ପାପରହିତ ପ୍ରଜାପତି ହେବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ପୁନ ର୍ଦେଵୀ ତତ୍ରୈଵାଂତରଧୀଯତ 5.1.46.
ଏପରି କହି, ସେ ଦେବୀ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।
କଶ୍ଯପଃ ସହ ଦାକ୍ଷିଣ୍ଯା ସାଗ୍ନିକଃ ସମୁପାଶ୍ରିତଃ
କଶ୍ୟପ, ଦକ୍ଷର କନ୍ୟା ଓ ଅଗ୍ନି ସହିତ ସେଠାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।
ମରୀଚେଃ କଶ୍ଯପୋ ଜଜ୍ଞେ ତତଃ ସର୍ଵଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ମରୀଚିଙ୍କୁଠାରୁ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା, ଏବଂ ସେଠାରୁ ସମସ୍ତ କିଛିର ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ନଂଦନଂ ଚାପି ତତ୍ରୈଵ ମହାକାଲଵନୋତ୍ତମେ
ସେଠି, ମହାକାଳବନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନରେ ନନ୍ଦନ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ସା ସିଷେଵେ ସଦା ତତ୍ର ମହାକାଲଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ସେ ସେଠି ସଦା ମହାକାଳ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ବିଂଦୁସରଃ ସମାଖ୍ଯାତଂ ମାନସଂ ସର ଉତ୍ତମମ୍
ବିନ୍ଦୁସର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏହାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନସ ସର ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
ମୁକ୍ତାମଣିଗଣାକୀର୍ଣଂ ରତ୍ନଶୋଭନଶୋଭିତମ୍
ଏହି ସର ମୁକ୍ତାମଣି ଓ ରତ୍ନର ଚମକରେ ଶୋଭିତ।
ଯାନି ଯାନି ଚ ଦିଵ୍ଯାନି ସଂତି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଗୋଲକେ
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଅଛି,
ତେନତେନାତ୍ମଯୋଗେନ ମାନଵାଶ୍ଚାତ୍ର ସଂସ୍ଥିତାଃ
ସେହି ଆତ୍ମସଂଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମାନବମାନେ ଏଠାରେ ବସିବାକୁ ପାରିଛନ୍ତି।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଚ ସମାକୀର୍ଣା ସର୍ଵେ ଚାମରସଂନିଭାଃ
ସମସ୍ତେ ପରସ୍ପରରେ ମିଶିଯାଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଅମରମାନେ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ଅମରାଂଗନାସମା ନାର୍ଯଃ ସଦୈଵ ସ୍ଥିରଯୌଵନାଃ 5.1.46.
ଏଠାର ନାରୀମାନେ ଅମରାଙ୍ଗନାମାନେ ପରି, ସଦା ଯୁବତୀ ଓ ତରୁଣୀ ଅଛନ୍ତି।
ଦେଵଦାନଵଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ କିନ୍ନରୋରଗରାକ୍ଷସୈଃ
ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ,