ଆତପେ ଚାଗ୍ନିସେଵାଂ ଵୈ ପ୍ରାଵୃଷି ମେଘଡଂବରମ୍
ତାପରେ ସେ ତାପରେ ଅଗ୍ନିକୁ ସେବା କଲେ; ବର୍ଷାକାଳରେ ମେଘର ଗୁଞ୍ଜନ ସହିଲେ।
ଶୀର୍ଣପତ୍ର ଜଲାହାରୋ ଵାଯୁଭକ୍ଷୀ ନିରାଶ୍ରଯଃ
ସେ ଝରିପଡ଼ିଥିବା ପତ୍ର ଖାଇଲେ, ପାଣି ପିଲେ, ବାତାସ ଖାଇଲେ ଓ ଅଶ୍ରୟ ବିନା ରହିଲେ।
ଏଵଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ତୁ ତପସ୍ତପ୍ତଂ ସୁଦୁଶ୍ଚରମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ, ସେ ହଜାର ବର୍ଷ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଵ୍ରିଯତାଂ ଭୋଽସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵରଂ ମତ୍ତୋଭିଵାଂଛିତମ୍
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବ, ତୁମେ ମୋଠାରୁ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛ, ଚୟନ କର।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଵିଧିନା ଦୈତ୍ଯସ୍ତ୍ରିପୁରସଂଜ୍ଞିତଃ ତ୍ରିପୁର ଉଵାଚ ଦେଵଦାନଗଂଧର୍ଵପିଶାଚୋରଗରାକ୍ଷସୈଃ
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଏପରି କହିବା ପରେ, ତ୍ରିପୁର ନାମକ ଦାନବ କହିଲେ: 'ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ...'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସହସା ବ୍ରହ୍ମା ତତ୍ରୈଵାଂତରଧୀଯତ
ଏପରି କହି, ବ୍ରହ୍ମା ହଠାତ୍ ସେଠାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ତଦାରଭ୍ଯ ମହାଦୈତ୍ଯୋ ଦେଵାନାଂ କଦନଂ ମହତ୍ 5.1.43.
ସେଇ ସମୟରୁ, ବଡ଼ ଦାନବ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ବଡ଼ ହାନି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଵାସଯିତ୍ଵା ଯତ୍ର ତତ୍ର ତ୍ରିପୁରାଣି ଚରାଣି ଚ
ସେ ତ୍ରିପୁର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚଳିତ ନଗରମାନେ ଯେଉଁଠି ଚାହିଲେ, ସେଠି ବସାଇଲେ।
ତେଷାଂ ଵୈ କଦନଂ ଚକ୍ରେ ନାନୋପାଯେନ ପାପଧୀଃ
ସେ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ତାଙ୍କ ମନ ଖରାପ ହୋଇ, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ହିଂସା କଲେ।
ନ ଜୁହୁଯୁଶ୍ଚାଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ ସୋମପାନଂ ନ କର୍ହିଚିତ୍
ସେମାନେ କେବେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କଲେ ନାହିଁ, କେବେ ମଧୁପାନ କଲେ ନାହିଁ।
ସ୍ଵାହାକାରସ୍ଵଧାକାରଵଷଟ୍କାରଵିଵର୍ଜିତାଃ
ସେମାନେ 'ସ୍ୱାହା', 'ସ୍ୱଧା', 'ବଷଟ୍' ଉଚ୍ଚାରଣରୁ ବଞ୍ଚିତ ଥିଲେ।
ଦେଵତାଯତନଂ ନାସ୍ତି ତଥା ନୋ ଶିଵପୂଜନମ୍
ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ମନ୍ଦିର ନଥିଲା, ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା ମଧ୍ୟ ହେଉନଥିଲା।
ସଦାଚାରଜନୋ ନାସ୍ତି ଦଯା ମାନଵିଵର୍ଜିତା
ସଦାଚାର ଲୋକ ନଥିଲେ; ଦୟା ଓ ମାନବତା ଅନୁପସ୍ଥିତ ଥିଲା।
ଏଵଂ ଵ୍ଯାସ ପୁରେ ତସ୍ମିନ୍ନଷ୍ଟପ୍ରାଯମିଦଂ ଜଗତ୍
ଏହିପରି, ହେ ବ୍ୟାସ, ସେଇ ସହରରେ, ଏହି ସଂସାର ପ୍ରାୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ତେନ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ହତପ୍ରାଯା ହତୌଜସଃ
ତାହାର କାରଣରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରାୟଃ ସଂହାର ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ହରାଇଗଲା ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯକୃତସଂଧାନା ମଂତ୍ରଂ କୃତ୍ଵା ସମା ହିତାଃ 5.1.43.
ସେମାନେ ପରସ୍ପର ସମ୍ମିଳନ କରି, ଏକଠି ହୋଇ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କଲେ ।
ତ୍ରିଦଶାଃ କଥଯାମାସୁରାତ୍ମଵ୍ଯସନକାରଣମ୍
ତେବେ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଦୁଃଖର କାରଣ ବିଷୟରେ କଥା ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ ।
ଜଗାମ ତ୍ରିଦଶୈଃ ସାର୍ଧଂ ମହାକାଲଵନୋତମମ୍
ସେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ମହାକାଳବନର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ ।
ଯତ୍ରାଵଂତୀ ପୁରୀ ଦିଵ୍ଯା ସର୍ଵତୀର୍ଥନିଷେଵିତା
ଯେଉଁଠାରେ ଦିବ୍ୟ ଅବନ୍ତୀ ପୁରୀ ଅଛି, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଯାଏଁ ସମ୍ମାନିତ ।
ସ୍ନାନଂ ଦାନଂ ଜପଂ ହୋମଂ କୃତ୍ଵା ରୁଦ୍ରସରେ ତଦା
ସେଠାରେ ରୁଦ୍ର ସରୋବରରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ ଓ ହୋମ କରିଥିଲେ ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଦେଵଦେଵ ମହାଦେଵ ଭକ୍ତାନାମଭଯଂକର
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ — ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ମହାଦେବ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଭୟ ଦୂର କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ,
ତ୍ରିପୁରୋନାମ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରୋ ଦେଵାନାଂ କଦନଂ ମହତ୍
ତ୍ରିପୁର ନାମକ ଦାନବରାଜ ଦେବତାମାନଙ୍କର ବଡ଼ ନାଶକ ହୋଇଯାଇଛି ।
ଵାସଯିତ୍ଵା ପୁରସ୍ତିସ୍ରୋ ଵିସ୍ତୀର୍ଣା ଵିଚରତ୍ଯଥ
ସେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ତିନିଟି ବିଶାଳ ପୁରୀ ତିଆରି କରି, ଏବେ ସ୍ବେଚ୍ଛାରେ ଘୁରୁଛି ।
ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଃ କ୍ଷଯଂ ନୀତାଶ୍ଚରାଚରାଃ
ଏଭଳି କରି ସେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ନାଶ କରିଦେଇଛି ।
ଋଷୀଣାମାଶ୍ରମାଃ ସର୍ଵେ ଯତୀନାମାଯତନାନି ଚ ।। ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଭ୍ରଷ୍ଟରାଜ୍ଯାଃ ପରାଜିତାଃ ।ଽ
ସମସ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଓ ଯତିମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଇଛି; ଏଭଳି ହେବାରୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ରାଜ୍ୟ ହରାଇ, ପରାଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି ।
ଵିଚରଂତି ଯଥା ମର୍ତ୍ଯାସ୍ତ୍ରିପୁରେଣ ଦୁରାତ୍ମନା ।। 5.1.43.
ଏବେ ଦୁଷ୍ଟ ତ୍ରିପୁରର କାରଣରେ ଦେବତାମାନେ ମାନବମାନେଙ୍କ ପରି ଘୁରୁଛନ୍ତି ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଵଧସ୍ତସ୍ଯ ଵିଚିଂତ୍ଯତାମ୍
ସେଥିପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ତାହାର ବିନାଶ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରାଯାଉ ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସଂଶିତାତ୍ମନଃ
ଏଭଳି ଦୃଢ଼ଚିତ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି,
ଜଯୋପାଯଂ କରିଷ୍ଯାମି ଦୈତ୍ଯସ୍ଯାସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ
ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ଉପରେ ବିଜୟ ପାଇବା ପାଇଁ ମୁଁ ଉପାୟ ଖୋଜିବି ।
ତପଶ୍ଚରତ ଯୂଯଂ ଵା ଆତ୍ମନୋ ଜଯକାଂକ୍ଷିଣଃ
ତୁମେମାନେ ନିଜ ବିଜୟ ଆଶାରେ ତପସ୍ୟା କର ।