ପୁଣ୍ଯଂ ଚାଥାକ୍ଷଯଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ପୁନର୍ଯାତାଃ ସୁରାଲଯମ୍
ପୁଣ୍ୟ ଓ ଅବିନାଶୀ ଫଳ ପାଇ, ଦେବମାନେ ପୁନି ନିଜ ଲୋକକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଯେଽସ୍ଯାଂ କୁର୍ଯୁର୍ମହାଭାଗାଃ ସ୍ନାନଂ ଦାନଂ ତଥାର୍ଚନମ୍ 5.1.42.
ଏହି ସହରରେ ଯେଉଁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ପୂଜା କରନ୍ତି,
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଏତତ୍କାର୍ଯଂ ସଦା ବୁଧୈଃ
ତେଣୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଏହି କାମ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସଦା କରିବା ଉଚିତ।
କଲ୍ପେକଲ୍ପେ ଚ ଯସ୍ଯାଂ ଵୈ ତେନାଵଂତୀ ପୁରୀ ସ୍ମୃତା
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଏହି ସହରକୁ ଅବନ୍ତୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵୈ ତଦା ଦେଵାଃ ସ୍ଵଧାମ ପରମଂ ଗତାଃ
ଏପରି କହି, ଦେବମାନେ ସେମାନଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଯ ଏତାଂ ସୁକଥାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ଚ ପାପହାରିଣୀମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଶୁଭ, ଦିବ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟମୟ, ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା କଥାକୁ ପଢିବେ,
ଅପୁତ୍ରୋ ଲଭତେ ପୁତ୍ରମଧନୋ ଧନମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯେଉଁଠାରେ ପୁଅ ନଥିଲେ, ସେଠାରେ ପୁଅ ମିଳିଯାଏ; ଗରିବ ଲୋକ ଧନ ଲଭେ।
ପୁଣ୍ଯଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ନରୋ ନିତ୍ଯଂ ଶିଵଲୋକେ ମହୀଯତେ
ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିଲେ, ମଣିଷ ସଦା ଶିବଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ତଥାହଂ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁଷ୍ଵ ତ୍ଵଂ ସମାହିତଃ
ଏହିପରି, ମୁଁ ଏବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି; ତୁମେ ମନ ଲଗାଇ ସୁଣ।
ତ୍ରିପୁରାଖ୍ଯୋ ମହାଦୈତ୍ଯଃ ସର୍ଵଦୈତ୍ଯଜନେଶ୍ଵରଃ
ତ୍ରିପୁର ନାମକ ବଡ଼ ଦାନବ ସବୁଦିନ ଦାନବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଥିଲେ।
ଆତପେ ଚାଗ୍ନିସେଵାଂ ଵୈ ପ୍ରାଵୃଷି ମେଘଡଂବରମ୍
ତାପରେ ସେ ତାପରେ ଅଗ୍ନିକୁ ସେବା କଲେ; ବର୍ଷାକାଳରେ ମେଘର ଗୁଞ୍ଜନ ସହିଲେ।
ଶୀର୍ଣପତ୍ର ଜଲାହାରୋ ଵାଯୁଭକ୍ଷୀ ନିରାଶ୍ରଯଃ
ସେ ଝରିପଡ଼ିଥିବା ପତ୍ର ଖାଇଲେ, ପାଣି ପିଲେ, ବାତାସ ଖାଇଲେ ଓ ଅଶ୍ରୟ ବିନା ରହିଲେ।
ଏଵଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ତୁ ତପସ୍ତପ୍ତଂ ସୁଦୁଶ୍ଚରମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ, ସେ ହଜାର ବର୍ଷ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଵ୍ରିଯତାଂ ଭୋଽସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵରଂ ମତ୍ତୋଭିଵାଂଛିତମ୍
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବ, ତୁମେ ମୋଠାରୁ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛ, ଚୟନ କର।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଵିଧିନା ଦୈତ୍ଯସ୍ତ୍ରିପୁରସଂଜ୍ଞିତଃ ତ୍ରିପୁର ଉଵାଚ ଦେଵଦାନଗଂଧର୍ଵପିଶାଚୋରଗରାକ୍ଷସୈଃ
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଏପରି କହିବା ପରେ, ତ୍ରିପୁର ନାମକ ଦାନବ କହିଲେ: 'ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ...'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସହସା ବ୍ରହ୍ମା ତତ୍ରୈଵାଂତରଧୀଯତ
ଏପରି କହି, ବ୍ରହ୍ମା ହଠାତ୍ ସେଠାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ତଦାରଭ୍ଯ ମହାଦୈତ୍ଯୋ ଦେଵାନାଂ କଦନଂ ମହତ୍ 5.1.43.
ସେଇ ସମୟରୁ, ବଡ଼ ଦାନବ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ବଡ଼ ହାନି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଵାସଯିତ୍ଵା ଯତ୍ର ତତ୍ର ତ୍ରିପୁରାଣି ଚରାଣି ଚ
ସେ ତ୍ରିପୁର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚଳିତ ନଗରମାନେ ଯେଉଁଠି ଚାହିଲେ, ସେଠି ବସାଇଲେ।
ତେଷାଂ ଵୈ କଦନଂ ଚକ୍ରେ ନାନୋପାଯେନ ପାପଧୀଃ
ସେ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ତାଙ୍କ ମନ ଖରାପ ହୋଇ, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ହିଂସା କଲେ।
ନ ଜୁହୁଯୁଶ୍ଚାଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ ସୋମପାନଂ ନ କର୍ହିଚିତ୍
ସେମାନେ କେବେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କଲେ ନାହିଁ, କେବେ ମଧୁପାନ କଲେ ନାହିଁ।
ସ୍ଵାହାକାରସ୍ଵଧାକାରଵଷଟ୍କାରଵିଵର୍ଜିତାଃ
ସେମାନେ 'ସ୍ୱାହା', 'ସ୍ୱଧା', 'ବଷଟ୍' ଉଚ୍ଚାରଣରୁ ବଞ୍ଚିତ ଥିଲେ।
ଦେଵତାଯତନଂ ନାସ୍ତି ତଥା ନୋ ଶିଵପୂଜନମ୍
ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ମନ୍ଦିର ନଥିଲା, ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା ମଧ୍ୟ ହେଉନଥିଲା।
ସଦାଚାରଜନୋ ନାସ୍ତି ଦଯା ମାନଵିଵର୍ଜିତା
ସଦାଚାର ଲୋକ ନଥିଲେ; ଦୟା ଓ ମାନବତା ଅନୁପସ୍ଥିତ ଥିଲା।
ଏଵଂ ଵ୍ଯାସ ପୁରେ ତସ୍ମିନ୍ନଷ୍ଟପ୍ରାଯମିଦଂ ଜଗତ୍
ଏହିପରି, ହେ ବ୍ୟାସ, ସେଇ ସହରରେ, ଏହି ସଂସାର ପ୍ରାୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ତେନ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ହତପ୍ରାଯା ହତୌଜସଃ
ତାହାର କାରଣରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରାୟଃ ସଂହାର ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ହରାଇଗଲା ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯକୃତସଂଧାନା ମଂତ୍ରଂ କୃତ୍ଵା ସମା ହିତାଃ 5.1.43.
ସେମାନେ ପରସ୍ପର ସମ୍ମିଳନ କରି, ଏକଠି ହୋଇ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କଲେ ।
ତ୍ରିଦଶାଃ କଥଯାମାସୁରାତ୍ମଵ୍ଯସନକାରଣମ୍
ତେବେ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଦୁଃଖର କାରଣ ବିଷୟରେ କଥା ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ ।
ଜଗାମ ତ୍ରିଦଶୈଃ ସାର୍ଧଂ ମହାକାଲଵନୋତମମ୍
ସେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ମହାକାଳବନର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ ।
ଯତ୍ରାଵଂତୀ ପୁରୀ ଦିଵ୍ଯା ସର୍ଵତୀର୍ଥନିଷେଵିତା
ଯେଉଁଠାରେ ଦିବ୍ୟ ଅବନ୍ତୀ ପୁରୀ ଅଛି, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଯାଏଁ ସମ୍ମାନିତ ।
ସ୍ନାନଂ ଦାନଂ ଜପଂ ହୋମଂ କୃତ୍ଵା ରୁଦ୍ରସରେ ତଦା
ସେଠାରେ ରୁଦ୍ର ସରୋବରରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ ଓ ହୋମ କରିଥିଲେ ।