ତତ୍ର ଵିଶ୍ଵପତିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଵିଶ୍ଵେଶୋ ଵିଶ୍ଵକୃଦ୍ଵିଭୁଃ
ସେଠି, ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ବିଶ୍ୱକର୍ତ୍ତା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଅଛନ୍ତି।
ଏଵଂ କୁଶସ୍ଥଲୀ ଖ୍ଯାତା ହେମଶୃଙ୍ଗେତି ଯା ପୁରା
ଏପରି, ପୂର୍ବରୁ ଯାହାକୁ 'କୁଶସ୍ଥଳୀ' ଭାବରେ ଜଣାଯାଉଥିଲା, ଏବେ ସେ 'ହେମଶୃଙ୍ଗ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ପଞ୍ଚମ ଆଵଂତ୍ଯଖଣ୍ଡେଽଵନ୍ତୀକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଵ୍ଯାସସନତ୍କୁମାରସଂଵାଦେ କୁଶସ୍ଥଲୀନାମହେତୁକଥାଵର୍ଣନଂନାମୈକଚତ୍ଵାରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଏକାଶୀ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ପଞ୍ଚମ ଅବନ୍ତୀ ଖଣ୍ଡରେ, ଅବନ୍ତୀ କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ବିଷୟରେ ବ୍ୟାସ ଓ ସନତ୍କୁମାରଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'କୁଶସ୍ଥଳୀ ନାମର କାରଣ ବର୍ଣ୍ନନ' ନାମକ ଏକଚଉଁତିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ତଥା ଶୃଣୁ ସୁରୈଃ ପୂର୍ଵଂ ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯପରାଜିତୈଃ
ଏବେ ଶୁଣ, ପୂର୍ବରୁ ଦେବମାନେ ଦାନବ ସେନାଙ୍କ ପାଖରେ ପରାଜିତ ହେଇଥିଲେ।
ଆଶ୍ରିତଂ ମେରୁଶିଖରଂ ଵନକଂଦଗୁହାଵୃତମ୍
ସେମାନେ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପାହାଡ଼ ଗୁହା ରହିଛି।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଚ ସମାସାଦ୍ଯ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍
ସେଠି, ସେମାନେ ପରସ୍ପର ସାକ୍ଷାତ କରି, ଏକାପରେ ଏକା ପୂଜା କଲେ।
ନିଵେଦଯାଂଚକ୍ରିରେ ସର୍ଵଂ ତତ୍ରାଗମନକାରଣମ୍
ସେମାନେ ଏଠାକୁ କାହିଁକି ଆସିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ କାରଣ ପରସ୍ପରକୁ ଜଣେଇଲେ।
ଜଗାମ ତ୍ରିଦଶୈଃ ସାକଂ ଦେଵଦେଵଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ତାପରେ, ଦେବମାନେ ସହ ଏକାଠି ଦେବଦେବ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଋଦ୍ଧିସିଦ୍ଧିପ୍ରଦଂ ନିତ୍ଯଂ ମୁନିଚାରଣସେଵିତମ୍
ସେ ସଦା ରୂଦ୍ଧି ଓ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା, ମୁନି ଓ ଦେବଗାନ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।
ଋଷିଭିର୍ଭାର୍ଗଵାଦିଭିର୍ଦେଵର୍ଷିନାରଦୋତ୍ତମୈଃ
ଭାର୍ଗବ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଦେବ ଋଷି ନାରଦ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ସେବା କରନ୍ତି।
ପ୍ରଜାପତିଗଣାକୀର୍ଣଂ ମାନଵୈଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଦଶୈଃ
ପ୍ରଜାପତିମାନେ ଓ ଚଉଦ ଜଣ ମନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇଥିବା,
ସଂସେଵ୍ଯଂ ଚ ସଦାଚାରୈଃ ପୁଣ୍ଯଵଦ୍ଭିର୍ଜନୈସ୍ତଥା
ସଦା ନୀତିଶୀଳ ଓ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଲୋକମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ସେବା କରନ୍ତି,
ମଣିରତ୍ନୈଶ୍ଚ ସୋପାନୈ ର୍ଦିଵ୍ଯଂ ସରସଶୋଭିତମ୍ 5.1.42.
ମଣି ଓ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ସିଢ଼ି ଓ ଦିବ୍ୟ ହ୍ରଦମାନେ ଯାହାକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରିଛି,
ଷଡୂର୍ମିରହିତଂ ସ୍ଥାନଂ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠନ୍ତି ପକ୍ଷିଣଃ ସ୍ତୁତିମାରେଭିରେ କର୍ତୁଂ ଦେଵଦେଵଜଗତ୍ପତେଃ
ଷଡଉର୍ମି ଦୁଃଖ ନଥିବା ଏହି ସ୍ଥାନରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ବସି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବତା ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି,
ନୃସିଂହରୂପାଯୋଗ୍ରାଯ ନମୋ ଵାରାହରୂପିଣେ
ନରସିଂହ ରୂପ ଭୟାନକ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଓ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବାଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର,
ଵାସୁଦେଵାଯ ଶାଂତାଯ ଯଦୂନାଂ ପତଯେ ନମଃ
ଶାନ୍ତ ଓ ଯଦୁବଂଶର ପ୍ରଭୁ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ,
ଇତି ସ୍ତଵାଭିଯୁକ୍ତାନାଂ ଵାଗୁଵାଚାଶରୀରିଣୀ
ଏଭଳି ସ୍ତୁତିରେ ଲିନ ଥିବାବେଳେ, ଶରୀର ନଥିବା ଏକ ସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା,
ମହାକାଲଵନେ ରମ୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଗଣସେଵିତେ
ମହାକାଳ ଅଟବିରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମଋଷିମାନେ ସେବା କରନ୍ତି, ସେଠି ଅତି ସୁନ୍ଦର ଦୃଶ୍ୟ,
ନାମ୍ନା କୁଶସ୍ଥଲୀ ରମ୍ଯା ସିଦ୍ଧଗଂଧର୍ଵସେଵିତା
କୁଶସ୍ଥଳୀ ନାମକ ଏକ ଅତି ରମ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହାକୁ ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବା କରନ୍ତି,
କଲ୍ପକ୍ଷଯେ କ୍ଷଯଂ ଯାଂତି ସ୍ଥାଵରାଣି ଚରାଣି ଚ
ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଅନ୍ତେ ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ନଶ୍ୱର ହୋଇଯାନ୍ତି,
ସରିତଃ ସାଗରାଃ ସର୍ଵେ ସରାଂସ୍ଯୁପଵନାନି ଚ
ସମସ୍ତ ନଦୀ, ସାଗର, ହ୍ରଦ ଓ ଉପବନମାନେ,
ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ଚଂଦ୍ରସୂର୍ଯୌ ଚ ସର୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣୁମଯଂ ଜଗତ୍ 5.1.42.
ସମସ୍ତ ତାରା, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଭିତରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବ୍ୟାପ୍ତି ଅଛି,
ସର୍ଵମାଦାଯ ଭଗଵାଞ୍ଛଂକରସ୍ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତି
ସମସ୍ତ କିଛି ନିଜ ଭିତରେ ଗ୍ରହଣ କରି, ଭଗବାନ ଶଙ୍କର ସେଠି ବସିଥାନ୍ତି,
ସର୍ଵଯଜ୍ଞମଯୋ ଵେଦଃ ସର୍ଵଧର୍ମମଯୀ ଦଯା
ବେଦ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ସାର, ଦୟା ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ମୂଳ,
ତସ୍ମାଦ୍ଧିତକରଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ କୁରୂଣାଂ ଵୈ ସୁରୋତ୍ତମାଃ
ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ଦେବମାନେ, କୁରୁମାନଙ୍କ ଏହି ଭୂମି ପ୍ରକୃତରେ ମଙ୍ଗଳକାରୀ,
ତସ୍ମାଦ୍ଦଶଗୁଣା କାଶୀ କାଶ୍ଯା ଦଶଗୁଣା ଗଯା
ଏହି କାରଣରୁ, କାଶୀ ଦଶଗୁଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ କାଶୀଠାରୁ ଦଶଗୁଣ ଉତ୍ତମ ଗୟା,
ଉପରାଗସହସ୍ରାଣି ଵ୍ଯତିପାତାଯୁତାନି ଚ
ହଜାର ହଜାର ଗ୍ରହଣ ଓ ଦଶ ହଜାର ଯୋଗ,
ଲକ୍ଷମିଂଦୁକ୍ଷଯେ ଦାନଂ ସହସ୍ରଂ ଚାଯନଦ୍ଵଯେ
ଲକ୍ଷ ଚନ୍ଦ୍ର ଅସ୍ତ ହେବାବେଳେ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଦୁଇ ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ହଜାର ଦାନ ସମାନ।
ତସ୍ମାଦ୍ଧିତକରା ଦେଵା ପୁରୀ ହ୍ଯେଷା କୁଶସ୍ଥଲୀ
ସେହିପରି, ହେ ଦେବମାନେ, ଏହି କୁଶସ୍ଥଳୀ ନାମକ ସହର ତୁମମାନେ ପାଇଁ ଭଲ।
ତତ୍ସର୍ଵଂ ଭୋଃ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସର୍ଵଂ ତଚ୍ଚାକ୍ଷଯଂ ଭଵେତ୍
ହେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନେ, ଏହି ସବୁ କଥା ଅବିନାଶୀ ହେବ।