ପାଦ୍ଯେନାଚମନୀଯେନ ମଧୁପର୍କେଣ କେଶଵମ୍
ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ପାଇଁ ଜଳ, ଆଚମନ ପାଇଁ ଜଳ ଏବଂ ମଧୁପର୍କ ଦ୍ୱାରା କେଶବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଇଲା।
ଋତେ ତ୍ଵଯା ଜଗଦ୍ଵିଷ୍ଣୋ ନୈଵାଵସ୍ଥାତୁ ମର୍ହତି
ତୁମେ ଛଡ଼ା, ବିଷ୍ଣୁ, ଏହି ଜଗତ ଟିକି ରହିପାରିବ ନାହିଁ।
ଶାସ୍ତା ତ୍ଵମସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଵିଶୁଦ୍ଧସ୍ଯ ଚ ନାପରଃ
ତୁମେ ଏହି ପବିତ୍ର ବିଶ୍ୱର ଶାସକ; ତୁମେ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।
ଦେଵଦାନଵଗଂଧର୍ଵାଃ ସଯକ୍ଷୋ ରଗରାକ୍ଷସାଃ ପରସ୍ପରଂ ଵିନିଘ୍ନଂତି ତାଂଶ୍ଚ ତ୍ଵଂ ରକ୍ଷିତୁଂ କ୍ଷମଃ
ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଏମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ସମର୍ଥ।
ତ୍ଵମସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଚରାଚରସ୍ଯ ସ୍ଥିତେଃ ସଦା ପ୍ରାଣଭୃଦାତ୍ମରୂପିଣୀ
ତୁମେ ସଦା ଏହି ଚରାଚର ବିଶ୍ୱର ଟିକି ରହିବାର ଆଧାର, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆତ୍ମାର ଆକାର।
ତ୍ଵଯା ଧୃତଂ ସର୍ଵମିଦଂ ଜଗଦ୍ଵୈ ଯତସ୍ତତୋଽସି ତ୍ଵମୁପେନ୍ଦ୍ରସଂଜ୍ଞଃ
ସମସ୍ତ ଜଗତ ତୁମେ ଧାରଣ କରିଛ; ଏହି କାରଣରୁ ତୁମକୁ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ଡାକାଯାଏ।
ନିଵାସିତଂ ଵିଶ୍ଵମିଦଂ ତ୍ଵଯାଦ୍ଯ ଵାସଶ୍ଚ ଧାତୋରିତି ଵାସୁଦେଵଃ
ଆଜି ଏହି ବିଶ୍ୱ ତୁମେ ବସାଇଛ; ଧାତାଙ୍କର ବାସସ୍ଥଳ ଏହିପରି ବାସୁଦେବ।
ସେନାନୁରୂପଂ ଜଗଦେଵ ଯସ୍ମାଦତଃ ସ୍ମୃତସ୍ତ୍ଵଂ କିଲ ଵିଶ୍ଵସେନଃ
ତୁମର ସେନା ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ବିଶ୍ୱ ଅଛି; ଏହି କାରଣରୁ ତୁମେ ବିଶ୍ୱସେନ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଉଛ।
ଜିତଂ ତ୍ଵଯା ଦେଵ ଜଗତ୍ତ୍ରଯଂ ଯଜ୍ଜିତେଶ୍ଚ ଧାତୋସ୍ତ୍ଵମତୋଽସି ଜିଷ୍ଣୁଃ
ତୁମେ ଦେବ, ତିନି ଜଗତକୁ ଜିତିଛ; ଧାତା ଜିତାଯାଇଥିବାରୁ ତୁମେ ଜିଷ୍ଣୁ ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ତ୍ଵମସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଯ ଭଵାଦିରାଜସ୍ତଵାସ୍ତୁ ଭଦ୍ରାସନମଦ୍ଵିତୀଯମ 5.1.41.
ତୁମେ ସମସ୍ତର ରାଜା, ଭବାଦିରୁ ଆରମ୍ଭ; ତୁମର ଭଦ୍ର ଏବଂ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସିଂହାସନ ସଦା ରହୁ।
ସୁଦର୍ଶନଂ ନାମ ତଵାସ୍ତି ଚକ୍ରମତୋ ହି ଗୀତଃ କଵିଭି ସ୍ତୁ ଚକ୍ରୀ
ତୁମର ସୁଦର୍ଶନ ନାମକ ଚକ୍ର ଅଛି; ଏହିପରି ତୁମକୁ କବିମାନେ ଚକ୍ରଧାରୀ ଭାବରେ ଗାନ କରନ୍ତି।
ତୁରଂଗମାଃ ସଂତୁ ତଵାରିସଂହରେ ତଥା ହୃଷୀକେଶ ସୁଦନ୍ତଦନ୍ତିନଃ
ତୁମର ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱମାନେ ହେଉନ୍ତୁ, ଏବଂ ହୃଷୀକେଶ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦନ୍ତ ଥିବା ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ହେଉନ୍ତୁ।
ଵିଚିତ୍ରଵସ୍ତ୍ରୋତ୍ତମରକ୍ତମାଲ୍ଯୈର୍ଵିଭୂଷିତସ୍ତ୍ଵଂ ଭଵ ଭୀମସେନଃ
ତୁମେ ଅଦ୍ଭୁତ ପୋଶାକ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲାଲ ମାଳା ପିନ୍ଧି ଭୀମସେନ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଉ।
ତଵାନୁଗା ଭକ୍ତିରିହାସ୍ତୁ ଵୈ ସତୀ ମୁକୁନ୍ଦ ଭକ୍ତେ ତ୍ଵମତଃ ପ୍ରସୀଦ ମେ
ମୋ ପ୍ରତି ତୁମର ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତି ଏଠାରେ ରହୁ, ଯେପରି ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି; ଏହିପରି ଦୟା କର।
ଵିରିଂଚ ମେ ଦର୍ଶଯ ତସ୍ଯ ମଂଡଲଂ ତ୍ଵଯା ଵିମୁକ୍ତଂ ଚ ସଦାଶିଵଂ ଵିଭୋ
ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ତାଙ୍କର ମଣ୍ଡଳ ଏବଂ ସଦା ମୁକ୍ତ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ମୋତେ ଦେଖାଇଦିଅ।
ସ୍ଥିରଂ ସ୍ଥି ଯତ୍ର ଜଗତ୍କରୋମ୍ଯହଂ ତତୋ ଵିରଂଚିଃ କୁଶମୁଷ୍ଟିମାଦଦେ
ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ବିଶ୍ୱକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରେ, ସେଠି ସ୍ଥିର ହେଉ; ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ପବିତ୍ର କୁଶ ଘାସ ଏକମୁଠି ନେଲେ।
ତତଃ ସ୍ଥଲୀମୁଚ୍ଚତରାମଵାପ୍ଯ ପିତାମହଃ କେଶଵମାହ ଚାଦରାତ୍
ତାପରେ, ବଡ଼ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ପିତାମହ କେଶବଙ୍କୁ ଆଦର ସହ କହିଲେ।
ତ୍ଵମେଵ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିବୁଧାର୍ଚିତଃ ସଦା ସ୍ମୃତୋ ମୁନୀଂଦ୍ରୈଃ ସ ଚ ଵିଷ୍ଟରଶ୍ରଵାଃ
ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବମାନେ ସଦା ପୂଜା କରନ୍ତି, ମୁନିମାନେ ସଦା ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ 'ବିଷ୍ଟରଶ୍ରବା' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଛ।
କୁଶସ୍ଥଲୀଂ ସଂସ୍ଥିତ ଏଵ ଦେଵ ଇତ୍ଥଂ ଵିଧାତ୍ରା ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ସ୍ତୁତଃ
ପବିତ୍ର କୁଶ ଘାସ ଉପରେ ବସିଥିବା ସେଠି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଏପରି ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ସମଂତତୋ ଯୋଜନସଂ ଖ୍ଯଯାଵୃତାଂ ତତୋ ଵିଧାତା ପୁରୁଷୋତ୍ତମସ୍ତଥା 5.1.41.
ତାପରେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ସେଠିକୁ ଚାରିପାଖରେ ଏକ ଯୋଜନା ଦୂରରେ ଘେରିଦେଲେ।
ତତ୍ର ଵିଶ୍ଵପତିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଵିଶ୍ଵେଶୋ ଵିଶ୍ଵକୃଦ୍ଵିଭୁଃ
ସେଠି, ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ବିଶ୍ୱକର୍ତ୍ତା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଅଛନ୍ତି।
ଏଵଂ କୁଶସ୍ଥଲୀ ଖ୍ଯାତା ହେମଶୃଙ୍ଗେତି ଯା ପୁରା
ଏପରି, ପୂର୍ବରୁ ଯାହାକୁ 'କୁଶସ୍ଥଳୀ' ଭାବରେ ଜଣାଯାଉଥିଲା, ଏବେ ସେ 'ହେମଶୃଙ୍ଗ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ପଞ୍ଚମ ଆଵଂତ୍ଯଖଣ୍ଡେଽଵନ୍ତୀକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଵ୍ଯାସସନତ୍କୁମାରସଂଵାଦେ କୁଶସ୍ଥଲୀନାମହେତୁକଥାଵର୍ଣନଂନାମୈକଚତ୍ଵାରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଏକାଶୀ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ପଞ୍ଚମ ଅବନ୍ତୀ ଖଣ୍ଡରେ, ଅବନ୍ତୀ କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ବିଷୟରେ ବ୍ୟାସ ଓ ସନତ୍କୁମାରଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'କୁଶସ୍ଥଳୀ ନାମର କାରଣ ବର୍ଣ୍ନନ' ନାମକ ଏକଚଉଁତିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ତଥା ଶୃଣୁ ସୁରୈଃ ପୂର୍ଵଂ ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯପରାଜିତୈଃ
ଏବେ ଶୁଣ, ପୂର୍ବରୁ ଦେବମାନେ ଦାନବ ସେନାଙ୍କ ପାଖରେ ପରାଜିତ ହେଇଥିଲେ।
ଆଶ୍ରିତଂ ମେରୁଶିଖରଂ ଵନକଂଦଗୁହାଵୃତମ୍
ସେମାନେ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପାହାଡ଼ ଗୁହା ରହିଛି।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଚ ସମାସାଦ୍ଯ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍
ସେଠି, ସେମାନେ ପରସ୍ପର ସାକ୍ଷାତ କରି, ଏକାପରେ ଏକା ପୂଜା କଲେ।
ନିଵେଦଯାଂଚକ୍ରିରେ ସର୍ଵଂ ତତ୍ରାଗମନକାରଣମ୍
ସେମାନେ ଏଠାକୁ କାହିଁକି ଆସିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ କାରଣ ପରସ୍ପରକୁ ଜଣେଇଲେ।
ଜଗାମ ତ୍ରିଦଶୈଃ ସାକଂ ଦେଵଦେଵଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ତାପରେ, ଦେବମାନେ ସହ ଏକାଠି ଦେବଦେବ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଋଦ୍ଧିସିଦ୍ଧିପ୍ରଦଂ ନିତ୍ଯଂ ମୁନିଚାରଣସେଵିତମ୍
ସେ ସଦା ରୂଦ୍ଧି ଓ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା, ମୁନି ଓ ଦେବଗାନ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।
ଋଷିଭିର୍ଭାର୍ଗଵାଦିଭିର୍ଦେଵର୍ଷିନାରଦୋତ୍ତମୈଃ
ଭାର୍ଗବ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଦେବ ଋଷି ନାରଦ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ସେବା କରନ୍ତି।