ତସ୍ମାଦ୍ବ୍ରୂହି ମମୈକଂ ତୁ ପ୍ରଶ୍ନଂ ତଥ୍ଯେନ ସାଂପ୍ରତମ୍
ତେଣୁ, ଏବେ ମୋତେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ସତ୍ୟ ସହ କହ ।
କୁଶସ୍ଥଲୀ କଥଂ ନାମ ତଥାଵଂତୀ କଥଂ ସ୍ମୃତା
କୁଶସ୍ଥଳୀ ନାମ କିପରି ହେଲା, ଏବଂ ଅବନ୍ତୀ ନାମ କିପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା ?
ନାମ୍ନାଂ ହେତୁମଥୋ ତେଷାଂ ବ୍ରୂହି ତ୍ଵଂ ମୁନିସତ୍ତମ
ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ନାମଗୁଡିକର କାରଣ ମୋତେ କହ ।
କଥିତଂ ଵାମଦେଵାଯ ଗୌରକଲ୍ପେ ପୁରାତନେ
ଏହି କଥା ପୁରାତନ ଗୌରୀ ଯୁଗରେ ବାମଦେବଙ୍କୁ କହାଯାଇଥିଲା ।
ମହେଶେନ ଭଗଵତା ଵିଧିଶ୍ଚୈଵାତ୍ର ହେତୁତଃ
ଭଗବାନ ମହେଶ୍ଵର ଏବଂ ବିଧି ଏଠାରେ ଏହାର କାରଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ ।
ସ୍ଵର୍ଗପ୍ରାପ୍ତିଶ୍ଚ ଭଵତି ସ୍ଵେଚ୍ଛାଚାରଵିହାରିଣାମ୍
ଏଠାରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ରହୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ।
କୁତୋ ନିଵର୍ତିତଂ ଚିତ୍ତଂ ଜାଯତେ ଵସତାଂ କ୍ଵଚିତ୍ ଏତନ୍ମେ ଭଗଵନ୍ବ୍ରୂହି ହିତାର୍ଥଂ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍ 5.1.40.
ଏଠାରେ ବସିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ଚିତ୍ତ କିପରି ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୁଏ, ଏବଂ କେଉଁଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ? ଭଗବାନ, ଏହି କଥା ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କହ ।
ପ୍ରୋଵାଚ ପାର୍ଵତୀକାଂତଂ ପ୍ରଭୁଃ ପ୍ରୀତଃ ପିତାମହଃ
ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ, ପିତାମହ କଥା କହିଲେ ।
ଅଜାନନ୍ନିଵ ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଂ ମାଂ ପୃଚ୍ଛସି ସନାତନ
ସନାତନ, ତୁମେ ଜଣାନ୍ତି ନଥିବା ପରି, ସମସ୍ତ କଥା ମୋତେ ପଚାରୁଛ ।
ତ୍ଵମେଵ ଚ ମହାକାଲଃ ସର୍ଵଂ ଵୈ ଜ୍ଞାଯତେ ତ୍ଵଯା
ତୁମେ ନିଜେ ମହାକାଳ, ସମସ୍ତ କଥା ତୁମେ ଜଣା ।
ନିଵସଂତି ନ ତେ ମର୍ତ୍ଯାଃ ସୁରାସ୍ତେ ଵୈ ନ ସଂଶଯଃ
ଏଠାରେ ମାନବମାନେ ରହୁନାହାନ୍ତି, ଏଠାରେ ଦେବମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।
ଵର୍ତତେ ଚ ପୁରୀ ତତ୍ର ରମ୍ଯହର୍ମ୍ଯା ସୁଶୋଭନା
ସେଠାରେ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଏବଂ ଶୋଭାମୟ ଗୃହ ସହିତ ଏକ ସହର ଅଛି ।
ସ୍ଵର୍ଣଶୃଙ୍ଗାଶ୍ଚ ପ୍ରାସାଦା ଵିହିତା ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା
ସ୍ବର୍ଣ୍ଣ ଶିଖର ଥିବା ପ୍ରାସାଦଗୁଡିକ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଥିଲେ ।
ପୂର୍ଵକଲ୍ପେ ସ୍ଥିତୋଽହଂ ଚ ଯତ୍ର ତ୍ଵଂ କେଶଵସ୍ତଥା
ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିଥିଲି, ତୁମେ କେଶବ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଥିଲେ ।
ତଥା ଦେଵର୍ଷଯଃ ସିଦ୍ଧା ଯକ୍ଷକିଂନରଦାନଵାଃ
ଏହିପରି ଦେବ ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର ଏବଂ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ ।
ତଥୈଵ ଚ ଵରା ନାର୍ଯୋ ଦେଵାନାମତିଵଲ୍ଲଭାଃ 5.1.40.
ସେଠାରେ ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ ।
ଆଗତ୍ଯ ଚ ଯଦା ଦେଵଃ ସହ ଦେଵୈର୍ମହେଶ୍ଵରଃ
ଯେତେବେଳେ ମହେଶ୍ବର ଦେବମାନେ ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ,
ପ୍ରାସାଦୈଃ ସ୍ଵର୍ଣଶୃଂଗାଢ୍ଯୈର୍ମଣିରତ୍ନଵିଭୂଷିତୈଃ
ସୁନାର ଶିଖର ଓ ମଣି-ରତ୍ନରେ ସଜିତ ପ୍ରାସାଦମାନେ ସହିତ,
ତତ୍ରାସ୍ତେ ଶୋଭନେ ଦିଵ୍ଯେ ପ୍ରାସାଦେ ମଣିଭୂଷିତେ
ସେ ଏଠାରେ ମଣିରେ ଭୂଷିତ ଦିବ୍ୟ ଶୋଭାମୟ ପ୍ରାସାଦରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ତତୋ ମହେଶଶ୍ଚ ପିତାମହଶ୍ଚ ସମେତ୍ଯ ତଂ ଵିଶ୍ଵପତିଂ ନନଂଦତୁଃ
ତାପରେ ମହେଶ୍ବର ଓ ପିତାମହ ଏକସାଥି ଆସି, ସେ ବିଶ୍ୱପତି ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ।
କିମାଗତୌ ଵା ତ୍ରିଦିଵାନ୍ମହୀତଲଂ ସହାନୁଗାଵାଶ ଯକଶ୍ଚ କଥ୍ଯତାମ୍
ତୁମେ ଏତେ ସହାୟମାନେ ସହିତ ତ୍ରିଦିବରୁ ମୃତ୍ୟୁଲୋକକୁ କାହିଁକି ଆସିଛ? ଏହା କହ।
ତ୍ଵଯା ଵିନା ନୈଵ ସୁରାଲଯେ ସୁଖଂ ମହୀତଲେ ଵାଥ ରସାତଲେଽ ସ୍ତି ନଃ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ନଥିଲେ ଆମେ ସୁରାଳୟ, ପୃଥିବୀ କିମ୍ବା ପାତାଳରେ କେବେ ଖୁସି ମିଳୁନା।
ପ୍ରଯଚ୍ଛ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵର ଚାଵଯୋରିହ ସ୍ଥାନଂ ଚ ତୀର୍ଥଂ ପ୍ରଲଯେଽକ୍ଷଯଂ ଚ
ହେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ବର, ଆମେ ଏଠାରେ ଏକ ସ୍ଥାନ ଓ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଦିଅ, ଏବଂ ପ୍ରଳୟକାଳରେ ଅବିନାଶୀ ନିବାସ ଦିଅ।
ଦଦାମ୍ଯଭୀଷ୍ଟଂ ଯୁଵଯୋରିହାଲଯଂ ପ୍ରଜାପତେ ହ୍ଯୁତ୍ତରତସ୍ତଵ ସ୍ଥିତିଃ
ହେ ପ୍ରଜାପତି, ତୁମେ ଚାହିଁଥିବା ନିବାସ ଏଠାରେ ଦେଉଛି; ତୁମର ନିବାସ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ହେବ।
ମହାକାଲୋ ହ୍ଯଧୋଜ୍ଵାଲୋ ଜଗଦାତ୍ମା ପ୍ରଭୁଃ ସ୍ଥିତଃ
ମହାକାଳ ତଳେ ଜ୍ୱାଳାମୟ ଭାବରେ, ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା ଏବଂ ପ୍ରଭୁ ଭାବରେ ବସିଛନ୍ତି।
କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ନଗରୀ ସୃଷ୍ଟା ସର୍ଵଭୂତହିତୈଷିଣା 5.1.40.
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଏହି ନଗରୀ ଖେଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।
ଭଵଦ୍ଭ୍ଯାଂ ହେମଶୃଂ ଗେତି ଯସ୍ମାଚ୍ଚ ସମୁଦୀରିତା
ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ସୁନାର ଶିଖର ବିଷୟରେ କଥା କହିଥିଲା,
ଏଵଂ କନକଶୃଙ୍ଗେତି ପ୍ରଥମଂ ନାମ କଥ୍ଯତେ
ସେହିପରି, ପ୍ରଥମ ନାମ 'କନକଶ୍ରୁଙ୍ଗ' — ସୁନା ଶିଖର — ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ଜପଂତଶ୍ଚ ସ୍ଥିତା ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶ୍ଵରାଃ
ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ବର ଜପ କରୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଉପସ୍ଥିତ,
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ପଞ୍ଚମ ଆଵନ୍ତ୍ଯଖଣ୍ଡେଽଵନ୍ତୀକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ କନକଶୃଙ୍ଗାଭିଧାନଵୃତ୍ତାଂତଵର୍ଣନଂନାମ ଚତ୍ଵାରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ପଞ୍ଚମ ଅବନ୍ତ୍ୟ ଖଣ୍ଡରେ ଅବନ୍ତୀ କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ବିବରଣା ଅଂଶରେ 'କନକଶ୍ରୁଙ୍ଗ ନାମ ବୃତ୍ତାନ୍ତ' ଚାଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।