ଉତ୍ତରୀଭିଶ୍ଚତୁର୍ଥଂ ଚ ପଞ୍ଚମଂ ମୂଲକୈସ୍ତଥା
ଉତ୍ତର ଦିଗର ମୂଳ ଦ୍ୱାରା ଚତୁର୍ଥ ଓ ପଞ୍ଚମଟି ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
କୁଜାଯ ଲୋହିତାଂଗାଯ ଗ୍ରହମଘ୍ଯସ୍ଥିତାଯ ଚ
କୁଜ, ଲୋହିତାଙ୍ଗ ଓ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ତାଙ୍କ ପାଇଁ—
ଶିଵଲଲାଟସଂଭୂତ ଧରଣୀଗର୍ଭସଂଭଵ 5.1.37.
ଶିବଙ୍କ ଲଳାଟରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ଧରା ଗର୍ଭରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ—
ଜ୍ଵଲିତାଂଗାରଵର୍ଣାଭ ସ୍ନିଗ୍ଧଵିଦ୍ରୁମଭା ସୁର
ଦେବତା, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଙ୍ଗାର ସଦୃଶ ରଙ୍ଗ ଓ ମୃଦୁ ପ୍ରବାଳ ରୂପ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଥିବା—
ଆଵନ୍ତ୍ଯମଣ୍ଡଲେ ଜାତୋ ଧରଣ୍ଯାଂ ଚ ଶିଵେନ ଵୈ
ଅବନ୍ତୀ ମଣ୍ଡଳରେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଏଵଂ ସଂପୂଜିତୋ ଭୌମଶ୍ଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ ମୁନିସତ୍ତମ
ଏଭଳି ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ ଭୂମିପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ମୃତଃ ସ୍ଵର୍ଗମଵାପ୍ନୋତି ଯାଵଦିନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ଏଭଳି ପୂଜା କରି ଯେଉଁଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ସେ ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଚାମୁଂଡାଯାସ୍ତତୋ ରକ୍ତମଭୂଦାସ୍ଯଂ ଚ ଭାସୁରମ୍
ତାପରେ ଚାମୁଣ୍ଡାଙ୍କ ଦେହରୁ ରକ୍ତ ବହିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା।
କୃଷ୍ଣଂ କୃତାଂତକଲ୍ପାଂତଂ କରାଲଦଶନାଧରମ୍
ତାଙ୍କର ଦେହ କଳା, ସମୟର ଶେଷ ଭଳି ଭୟଙ୍କର, ତୀବ୍ର ଦାନ୍ତ ଓ ଠୋଠ ଥିଲା।
ଘୋରଘର୍ଘରନିର୍ଘୋଷସ୍ଫୀତଫେତ୍କାରଵିସ୍ଵରମ୍
ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଓ ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନି ସହିତ, ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଭୟ ଭରା ଓ ଉତ୍ତେଜିତ ଥିଲା।
ତସ୍ମିନ୍ମୁଖେ କପାଲାଗ୍ରଂ ନିଧାଯ ରୁଷିତାନନା
ସେଇ ମୁହଁରେ ଖପର ର ଟିପ୍ ପକାଇ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ କ୍ରୋଧରେ ତୀବ୍ର ହେଲା।
ତଯା ପିବଂତ୍ଯା ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରଃ ଶରୀରେ କୃଶତାଂ ଗତଃ
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାନ କରିବା ସମୟରେ ଦେତ୍ୟାଧିପତିର ଶରୀର କ୍ଷୀଣ ହେଇଗଲା।
ଇତ୍ଥଂ ନିର୍ଵୀର୍ଯଦେହୋଽସୌ ବଭୂଵାଂଧ କଦାନଵଃ
ଏଭଳି ତାଙ୍କର ଶରୀର ଶକ୍ତିହୀନ ହେଇ, ସେଇ ଦାନବ ଅନ୍ଧା ହେଲା।
ତୀଵ୍ରଂ ଭଯଂ ସମାସାଦ୍ଯ ପ୍ରାଣତ୍ରାଣପରାଯଣଃ
ତୀବ୍ର ଭୟରେ ପଡି, ସେ ଜୀବନ ରକ୍ଷାରେ ମାତ୍ର ଲାଗି ରହିଲା।
କୃତାଂଜଲିପୁଟୋ ଭୂତ୍ଵା ରୋମାଂଚିତଶରୀରକଃ
ହାତ ଯୋଡି ଦଣ୍ଡବତ୍ କଲା, ଶରୀର ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲା।
ଲୋକାନାଂ କାରଣଂ ଦେଵଂ ଵିବୁଧାଧି ପତିଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତର କାରଣ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପତି, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲା।
ଶ୍ଲାଘ୍ଯଂ ଶିଵଂ ଚ ତୁଷ୍ଟାଵ ଦେଵଂ ଚଂଦ୍ରାର୍ଧଶେଖରମ୍ ।। 5.1.38.
ସେ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ, ଚନ୍ଦ୍ରାର୍ଧ ଶିରୋଭୂଷଣ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲା।
ସଂସାରହେତୁରପି ଯଃ ପୁନରଂତକାଲେ ତଂ ଶଂକରଂ ଶରଣଦଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜାମି
ଯିଏ ସଂସାରର କାରଣ, କିନ୍ତୁ ସମୟର ଶେଷରେ ଶରଣ ଦେଇଥାନ୍ତି—ମୁଁ ସେଇ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଶରଣ ନେଉଛି।
ଯଂ ଯୋଗିନୋ ଵିଗତମୋହତମୋରଜସ୍କା ଭକ୍ତ୍ଯୈକତାନମନସୋ ଵିନିଵୃତ୍ତକାମାଃ
ଯାହାକୁ ଯୋଗୀମାନେ ମୋହ ଓ ଅନ୍ଧକାର ଛାଡି, ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତିରେ ମନ ଲଗାଇ, ସମସ୍ତ କାମନା ତ୍ୟାଗ କରି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଯଶ୍ଚଂଦ୍ରଖଂଡମମଲଂ ଵିଲସନ୍ମଯୂଖଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ସଦା ସୁରସରିଚ୍ଛିରସା ବିଭର୍ତି
ଯିଏ ସଦା ନିର୍ମଳ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍ଧକୁ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା ସହିତ ଧରିଥାନ୍ତି, ଯାହାର କିରଣ ଚମକୁଛି।
ଯଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣନିଷେଵିତପାଦପଦ୍ମୋ ଗଂଗାଂ ମହୋର୍ମିଵିଷମାଂ ଗଗନାତ୍ପତଂତୀମ୍
ଯାହାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମକୁ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ସେବନ୍ତି, ଯିଏ ଆକାଶରୁ ତୀବ୍ର ତରଙ୍ଗ ଭରା ଗଙ୍ଗାକୁ ଧରିଥାନ୍ତି।
କୈଲାସଶୈଲଶିଖରଂ ପ୍ରଵିକଂପ୍ଯମାନଂ କୈଲାସଶୃଂଗସଦୃଶେନ ଦଶାନନେନ
କେବେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ କୈଳାସ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ କମ୍ପିତ କଲେ, ତାଙ୍କର ଦଶଟି ମୁଣ୍ଡ କୈଳାସ ଶିଖର ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଦକ୍ଷାଧ୍ଵରେ ଚ ନଯନେ ଚ ତଥା ଭଗସ୍ଯ ପୂଷ୍ଣସ୍ତଥା ଦଶନପଂକ୍ତିମଶାତଯଦ୍ଯଃ
ଯିଏ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ଚକ୍ଷୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିଲେ, ଭଗ ଓ ପୂଷଣଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ନଷ୍ଟ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ପୂଷଣଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଧାଡିକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥିଲେ।
ଯେନାସକୃଦ୍ଦିତିସୁତାଶ୍ଚ ଦନୋଃ ସୁତାଶ୍ଚ ଵିଦ୍ଯାଧରୋରଗଗଣାଶ୍ଚ ଵରୈଃ ସମଗ୍ରୈଃ
ଯିଏ ପୁନଃପୁନଃ ଦିତି ଓ ଦନୁର ପୁଅମାନେ, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ନାଗମାନେ ସମେତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ବଶ କରିଥିଲେ।
ଏଵଂ କୃତେପି ଵିଷଯେଷ୍ଵପି ସକ୍ତଭାଵା ଜ୍ଞାନେନ ଚ ଶ୍ରୁତଗୁଣୈରପି ତେନ ଯୁକ୍ତାଃ
ଏଭଳି ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଶ୍ରୁତିର ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସେମାନେ ସାଧାରଣ କାମକାଜରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର ହୋଇ ରହନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମେଂଦ୍ରଵିଷ୍ଣୁମରୁତାଂ ଚ ସଷଣ୍ମୁଖାନାଂ ଯୋଽଦାଦ୍ଵରାନ୍ସୁବହୁଶୋ ଭଗଵାନ୍ମହେଶଃ
ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ମାରୁତ ଓ ଷଣ୍ମୁଖମାନେଙ୍କୁ ବହୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ, ସେଇ ଭଗବାନ ମହେଶ୍ୱର।
ଆରାଧିତସ୍ତୁ ତପସା ହିମଵନ୍ନିକୁଂଜେ ଧୂମ୍ରଵ୍ରତେନ ତପସା ଚ ପରୈରଗମ୍ଯଃ 5.1.38.
ଯିଏ ହିମାଳୟର କୁଞ୍ଜରେ ଧୂମ୍ରବ୍ରତ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗମ୍ୟ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ଉପାସିତ ହେଇଥିଲେ।
କ୍ରୀଡାର୍ଥମେଵ ଭଗଵାନ୍ଭୁଵନାନି ସପ୍ତ ନାନାନଦୀଵିହଗପାଦପମଂଡିତାନି
ଭଗବାନ ମଜା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ନଦୀ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଗଛରେ ଶୋଭିତ ସାତଟି ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।
ଯଃ ସଵ୍ଯପାଣିକମଲାଗ୍ରନଖେନ ଦେଵସ୍ତତ୍ପଂଚମଂ ପ୍ରସଭମେଵ କରାଲରଂଧ୍ରମ୍
ଯିଏ ତାଙ୍କ ବାମହସ୍ତର କମଳ ନଖ ଦ୍ୱାରା ପଞ୍ଚମ ରନ୍ଧ୍ରକୁ ଜୋରଦାର ଭାବେ ଛିଦ୍ର କରିଥିଲେ।
ଯେ ତ୍ଵାଂ ସୁରୋତ୍ତମଗୁରୁଂ ପୁରୁଷା ଵିମୂଢା ଜାନଂତି ନାସ୍ଯ ଜଗତଃ ସଚରାଚରସ୍ଯ
ଯେଉଁ ମଣିଷମାନେ ତୁମକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁରୁ ବୋଲି ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଚରାଚର ଜଗତର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପକୁ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।