ଯଶ୍ଚୈତଚ୍ଛୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ପଠେଦ୍ଵା ସୁସମାହିତଃ
ଯେଉଁଠି ଏହାକୁ ନିତ୍ୟ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ଏକାଗ୍ର ମନେ ପଢ଼େ,
କୋଟୀଶ୍ଵରଂ କିମର୍ଥଂ ତୁ ପାଵକଂ ତତ୍କିମୁଚ୍ଯତେ
କୋଟୀଶ୍ୱର କାହିଁକି ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ ଏବଂ କାହିଁକି ତାଙ୍କ ସହିତ ଅଗ୍ନି ଯୋଗାଯୋଗ ରହିଛି?
ନରଦୀପଂ କିମର୍ଥଂ ତୁ ଦ୍ଵିତୀଯା ଵଟମାତରଃ
ନରଦୀପ କାହିଁକି ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି କାହିଁକି ବଟମାତର ଭାବରେ ଅଭିଧାନ ହୋଇଛି?
ଶୂଲେଶ୍ଵରଂ କିମର୍ଥଂ ତୁ କିମୋଂକାରସ୍ତୁ କଥ୍ଯତେ
ଶୂଳେଶ୍ୱର କାହିଁକି ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ, ଓଁକାର କାହିଁକି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି?
ପୁରୀ ଚୋଜ୍ଜଯିନୀ ଦିଵ୍ଯା ସପ୍ତକଲ୍ପା କଥଂ ସ୍ମୃତା
ଉଜ୍ଜୟିନୀ ନାମକ ଦିବ୍ୟ ପୁରୀ କିପରି ସପ୍ତକଳ୍ପା ଭାବରେ ସ୍ମୃତି ହୋଇଛି?
ନାମତଃ କର୍ମତଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସପ୍ତକଲ୍ପାନୁଵାସିନୀ
ନାମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସପ୍ତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଛନ୍ତି।
ପ୍ରାକ୍କଲ୍ପେ ସ୍ଵର୍ଣଶୃଂଗାଖ୍ଯା ଦ୍ଵିତୀଯେ ତୁ କୁଶସ୍ଥଲୀ
ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଶୃଙ୍ଗା ଭାବରେ, ଦ୍ୱିତୀୟ କଳ୍ପରେ କୁଶସ୍ଥଳୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ।
ଵିଖ୍ଯାତା ପଞ୍ଚମେ କଲ୍ପେ ପୁରୀ ଚୂଡାମଣୀତି ଚ
ପଞ୍ଚମ କଳ୍ପରେ ସେହି ପୁରୀ ଚୂଡ଼ାମଣି ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା।
ପୁନରଂତେ ତୁ କଲ୍ପସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଣଶୃଙ୍ଗାଦି କା ସ୍ମୃତା
କଳିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପର୍ବତମାନେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।
ସପ୍ତଜନ୍ମକୃତାତ୍ପାପାନ୍ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ସପ୍ତଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ନାମ୍ନା କନକଦାନଵଃ 5.1.36.
ତାଙ୍କର ପୁଅ, ଅତିଶୟ ପ୍ରବଳ, ନାମ କନକଦାନବ।
କ୍ରୋଧାଦିଂଦ୍ରେଣ ସଂଗ୍ରାମେ ଯୁଧ୍ଯ ମାନୋ ନିପାତିତଃ
କ୍ରୋଧିତ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ବିଗ୍ରହରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାବେଳେ ସେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଜଗାମ ଶଂକରାନ୍ଵେଷୀ କୈଲାସଂ ଶଂକରାଲଯମ୍
ଶଂକରଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ସେ କୈଳାସ, ଶଂକରଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ।
ଭୀତୋ ଵିଜ୍ଞାପଯାମାସ ସ ଚାଶ୍ର୍ଵାକୁଲଲୋଚନଃ
ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଲୁହାଭରା ଆଖିରେ ସେ ଅନୁରୋଧ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଶକ୍ରସ୍ଯେତ୍ଥଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶରଣା ଗତଵତ୍ସଲଃ
ଶକ୍ରଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ଦୟା କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
କୃତ୍ଵା ରୂପଂ ମହାଦେଵୋ ଵିଶ୍ଵରୂପଂ ସୁଭୈରଵମ୍
ମହାଦେବ ଏକ ବିଶ୍ୱରୂପ ଓ ଭୟଙ୍କର ଆକାର ଧାରଣ କଲେ।
ପାତାଲୋଦରରୂପୈଶ୍ଚ ଭୈରଵାରାଵନାଦିଭିଃ
ପାତାଳର ପ୍ରାଣୀମାନେ ପରି ଭୟରବ, ଅରାବଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଆକାର ଧରିଥିଲେ।
ସିଂହଚର୍ମପରୀଧାନଂ ଵ୍ଯାଘ୍ରତ୍ଵଗୁତ୍ତରୀଯକମ୍
ସିଂହଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ବାଘଚର୍ମ ଉପରେ ଓଢ଼ାଇଥିଲେ।
ମହାମହୀଧ୍ରତୁଲ୍ଯାଭ୍ଯାଂ ଜଂଘାଭ୍ଯାଂ ଭୂଷିତଂ ସଦା
ବଡ଼ ପର୍ବତ ପରି ଦୁଇ ଜଂଘା ସଦା ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ଈଦୃଗ୍ରୂପଂ ଵିଧାଯେଶୋ ଦନୁଦୈତ୍ଯଭଯାଵହମ୍
ଏଭଳି ଆକାର ଧାରଣ କରି, ପ୍ରଭୁ ଦାନୁ ଓ ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କର ଭୟ ଦୂର କଲେ।
ତତ୍ରୈଵ ହି ହ୍ରଦୋ ଜାତଃ ସର୍ଵଦୈଵତଵଂଦିତଃ 5.1.36.
ସେଠାରେ ଏକ ହ୍ରଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ସବୁ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଦା ପୂଜିତ।
ପାପାନାଂ ଚ ପୁରା କୋଟିଃ ପାଦାଂଗୁଷ୍ଠେନ ଦାରିତା
ପୂର୍ବରୁ ଏଠି ଏକ କୋଟି ପାପ ପାଦଅଙ୍ଗୁଠିରେ ଭାଗ ହୋଇଗଲା।
ଅଗସ୍ତ୍ଯେନ ତଥା କୋଟିସ୍ତୀର୍ଥାନାମଵଧାରିତା
ଏଭଳି ଭାବରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକ କୋଟି ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ତ୍ରିଦଶାଃ ସର୍ଵେ ସ୍ନାତା ଵୈ ହିତକାମ୍ଯଯା
ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତା ମଙ୍ଗଳ ଆଶାରେ ସେଠି ସ୍ନାନ କଲେ।
ଅଂଧାସୁରୋଽପି ଦନୁଜଃ ପୁତ୍ରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହତଂ ଯୁଧି
ଅନ୍ଧ ଦେତ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ମୃତ୍ୟୁ ଶୁଣି,
ସସୈନ୍ଯୋ ନିର୍ଗତଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଯତ୍ର ତେ ତ୍ରିଦଶାଃ ସ୍ଥିତାଃ
ସେ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ବାହାରି ଯାଇ, ଯେଉଁଠାରେ ସେଇ ଦେବତାମାନେ ଦଢ଼ିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତଦୈଵ ଦାନଵାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମହାହଵକୃତୋଦ୍ଯମାନ୍
ସେ ସମୟରେ ଦାନବମାନେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଉଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ମା ଭୈରିତି ମହାକାଲୋ ଦେଵାନୁକ୍ତ୍ଵା ତ୍ରିଲୋଚନଃ
ତିନି ଆଖିଅଳି ମହାକାଳ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ।'
କୋପଯୁକ୍ତେ ଵିରୂପାକ୍ଷେ ଜ୍ଵାଲାଭିଃ ପୂରିତଂ ନଭଃ
ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧିତ ଭଙ୍ଗିରେ ଅଜଗର ଆଖିରୁ ଆକାଶ ଅଗ୍ନିଜ୍ୱାଳାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା।
ମୁକ୍ତା ଜଗାମ ଦେଵାନାଂ ନନାଶ ଶଲଭାକୃତି
ସେ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିଲେ; ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା ଏବଂ ପୋକା ପରି ନଷ୍ଟ ହେଇଗଲା।