ପ୍ରତିପନ୍ନଂ ଚ ଦେଵେନ ସ୍ଵାଂଗାତ୍ସେନା ପତିଂ ପ୍ରତି
ଦେବତା ନିଜ ଦେହରୁ ସେନାପତି ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ।
ଇତି ସଂଚିତ୍ଯ ଦେଵେଶଃ କାମମାହୂଯ ସତ୍ଵରମ୍
ଏପରି ଭାବେ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଠାକୁର ଶୀଘ୍ର କାମଦେବଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ଯଥା ଦେଵୋ ଭଜେଦ୍ଦେଵୀଂ ତଥା କାମ ଵିଧୀଯତାମ୍
ହେ କାମଦେବ, ଏପରି ବ୍ୟବସ୍ଥା କର, ଯେଉଁପରି ଦେବତା ଦେବୀଙ୍କୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି।
କାମୋ ଵାକ୍ଯଂ ହରେଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହସ୍ଯେଦମୁଵାଚ ହ
ହରିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କାମଦେବ ହସି ଏହିପରି କହିଲେ।
ତସ୍ମିନ୍କ୍ଷଣେଽଥ ଶକ୍ରେଣ କାମଵାକ୍ଯାଦନଂତରମ୍
ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, କାମଦେବଙ୍କ କଥା ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ଲବ୍ଧ୍ଵା କାମୋ ମଧୁଂ ମିତ୍ରଂ ପ୍ରତସ୍ଥେ ଭାର୍ଯଯା ସହ
ମଧୁ ଓ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ପାଇ, କାମଦେବ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଯତ୍ର ଦେଵାଧିଦେଵେଶୋ ଦେଵଦାରୁଵନେ ସ୍ଥିତଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଦେବାଦିଦେବ ଦେବଦାରୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିଥିଲେ।
ଚୂତଵୃକ୍ଷାଶ୍ରିତଃ କାମୋ ଯାଵଦ୍ବାଣଂ ସୁମୋହନମ୍
ଚାମ୍ପା ଗଛ ତଳେ ରହି, କାମଦେବ ତାଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଶର ତିଆରି କଲେ।
ତ୍ଯକ୍ତଧ୍ଯାନଵ୍ରତୋ ଦେଵୋ ହୃଷ୍ଟଶ୍ଚାହ୍ରାଦଚେତନଃ 5.1.34.
ଧ୍ୟାନ ଓ ବ୍ରତ ଛାଡି ଦେବତା ଖୁସି ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ମନେ ଆନନ୍ଦ କିମ୍ବା ଜାଣିବା ନଥିଲା।
ଚୂତଵୃକ୍ଷାଶ୍ରିତଂ କାମମପଶ୍ଯଚ୍ଚ ରୁଷାନ୍ଵିତଃ
ମାଞ୍ଜି ଗଛ ତଳେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା କାମକୁ ଦେବତା ଦେଖିଲେ, ସେ ରାଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ଦେଵୋଽପ୍ଯନ୍ତର୍ଦଧେ ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଥାନାଦାଶୁ ଗଣୈଃ ସହ
ଦେବତା ତାଙ୍କର ସହାୟମାନଙ୍କ ସହିତ ସେଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ଭସ୍ମୀକୃତଂ ପତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଲଲାପ ସୁଦୁଃଖିତା
ପତିକୁ ଭସ୍ମ ହୋଇଯିବା ଦେଖି, ସେ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ବିଳାପ କରିଲେ।
ଆଶ୍ଵାସଯଂତୀଂ କୃପଯା ସଖୀମିଵ ସୁଦୁଃ ଖିତାମ୍
ସେ ଦୁଃଖିତ ସଖୀକୁ ଦୟାରେ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ, ଯେପରି ଏକ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ମିତ୍ରକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦିଆଯାଏ।
ସର୍ଵକାର୍ଯାଣ୍ଯନଂଗୋପି ମିତ୍ରକାର୍ଯଂ ଵିଧାନତଃ
ଅନଙ୍ଗ ଦେବତା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଅନୁପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମିତ୍ରମାନଙ୍କର କାମ ନିୟମାନୁସାରେ ସଫଳ କରିଥିଲେ।
ତତଃ ଶଂଭୋରନୁଧ୍ଯାନାତ୍ଥାସ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ଏହାପରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତତ୍ପୁତ୍ରୋ ଭଵିତା ଦେହୀ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନୋନାମ ତେ ପତିଃ
ତୁମର ପତି ଭାବରେ ଦେହ ନେଇ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେବେ, ତାହାର ନାମ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ।
ଅଚିଂତଯତ୍ତଦା ଦେଵୀ ଉମାପି ହିମଵଦ୍ଗୃହେ
ସେ ସମୟରେ ଦେବୀ ଉମା ମଧ୍ୟ ହିମବତଙ୍କ ଘରେ ଏହି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ।
କଥଂ ଭର୍ତ୍ତା ଭଵେଦ୍ଦେଵଃ କାମସ୍ଯୋତ୍ଥାପନଂ କଥମ୍ 5.1.34.
ଦେବତା କିପରି ପତି ହେବେ? କାମକୁ କିପରି ପୁନଃ ଉତ୍ଥାପନ କରାଯିବ?
ଏଵଂ ସଂଚିଂତଯିତ୍ଵାଥ ସଖୀଭିଃ ସହିତା ତତଃ
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକଠା ହେଲେ।
ଵର୍ଷାସ୍ଵଭ୍ରାଵକାଶସ୍ଥା ହେମଂତେ ଜଲଶାଯିନୀ
ବର୍ଷା ଋତୁରେ ସେ ଆକାଶରେ ରହିଥିଲେ; ହେମନ୍ତ ଋତୁରେ ଜଳରେ ଶୟନ କରିଥିଲେ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତପସୋପେତାଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଵଯା ହରଃ
ତପସ୍ୱିନୀ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଅବସ୍ଥାରେ ହର ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
କୃଶମଧ୍ଯେ କୃଶାପାଂଗି କିମର୍ଥଂ ନଵଯୌଵନେ
କୃଶ ମଧ୍ୟ ଓ କୃଶ ଅଙ୍ଗ ଥିବା, ଏଭଳି ନବଯୌବନରେ କାହିଁକି?
ଉଵାଚ ଚୋତ୍ତରଂ ସା ଵୈ ସତ୍ଯଂ ଚ ମଧୁରଂ ତଥା
ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ସତ୍ୟ ଓ ମଧୁର ଭାବରେ।
ଵିଚାର୍ଯ ଚ ହରଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵାଽନଂଦଯତ୍କାର୍ଯମାତ୍ମନଃ
ହର ଶୁଣି ଏବଂ ବିଚାର କରି, ନିଜ କାମରେ ଆନନ୍ଦ ହେଲେ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନ ସେହେ ସା ଗିରେଃ ସୁତା ସ୍ଵଂ ଵପୁର୍ଦର୍ଶଯାମାସ ତ୍ରିନେତ୍ରଂ ଶୂଲପାଣିନମ୍
ସେ ଉଚ୍ଚାରିତ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଓ ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରିଥିବା ନିଜ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ।
ଲଜ୍ଜିତାଭୂଦ୍ଭଵାନୀଶଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତସ୍ଥାଵଧୋମୁଖୀ ପାର୍ଵତୀହରଣାର୍ଥାଯ ଯତ୍ନଂ ଚ ପ୍ରକରୋମ୍ଯହମ୍
ଭବାନୀ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦାଉଁଥିଲେ; ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ନେବା ପାଇଁ ମୁଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଂତର୍ଦଧେ ଦେଵୋ ଦେଵ୍ଯାଗାଚ୍ଚ ପିତୁର୍ଗୃହମ୍
ଏପରି କହି ଦେବତା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ଦେବୀ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ପ୍ରଣେମୁସ୍ତେପ୍ଯଥାଗମ୍ଯ ସଂସ୍ମୃତାଃ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ 5.1.34.
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି ତାଙ୍କମାନେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ ଓ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।
ତତୋଽବ୍ରଵୀନ୍ମୁନୀନୀଶଃ ସମସ୍ତାଂଶ୍ଚ ଗିରେର୍ଗୃହମ୍
ତାପରେ ପରମେଶ୍ୱର ପାହାଡ଼ରାଜାଙ୍କ ଘରରେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତଥେତି ତେ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ସଂକେତଂ ଶଂଭୁନା ସମମ୍
ସେମାନେ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ସମ୍ମତି ଦେଲେ ଓ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଚୁକ୍ତି କଲେ।