ନ ହ୍ଯାଲୋକୋ ଵିନା ତେନ ଶଶିସୂର୍ଯାଗ୍ନିଚ କ୍ଷୁଷା
ତାଙ୍କ ବିନା ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିର ଆଲୋକ ନାହିଁ।
ହେ ଦେଵ ହେ ମୁନେ ସିଦ୍ଧେ ହେ ଋଷେ ହେ ନିଶାଚର
ହେ ଦେବ! ହେ ମୁନି! ହେ ସିଦ୍ଧ! ହେ ଋଷି! ହେ ନିଶାଚର!
ଗତୋଽସି କାଂ ଦିଶଂ ତାତ କୋ ଵା ଲବ୍ଧସ୍ତ୍ଵଯା ଵିଭୋ
ତୁମେ କେଉଁ ଦିଗକୁ ଗଲା, ପ୍ରିୟ? ତୁମେ କିଏକୁ ମିଳିଲା, ମହାପ୍ରଭୁ?
ପାଥେଯମସ୍ତି କିଂଚିତ୍ତେ ଦିଶି କିଂ ଵାଥ କୁତ୍ରଚିତ୍
ତୁମ ପାଖରେ କିଛି ଖାଇବା ବସ୍ତୁ ଅଛି କି? କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଦିଗରେ ଅଛି କି?
କ୍ଵଚିଦ୍ଵାସି କଥଂ ତୋଯମଥଵା ଚିତ୍ତନିର୍ଵୃତିଃ
ତୁମେ କିଏଁଠି ବସୁଛ? କିପରି ପାଣି ପାଉଛ? କିମ୍ବା କିପରି ମନର ଶାନ୍ତି ପାଉଛ?
ଏଵଂ ପ୍ରକାରଂ କରୁଣଂ ସମାଭାଷ୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ, ଦୟାଭାବରେ, ଏକାପରେକା ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ।
ଭୂମେର୍ଵିଵରମାଶ୍ରିତ୍ଯ ପ୍ରାଣିନୋ ଯେ ଵସଂତ୍ଯପି
ପୃଥିବୀର ଗହ୍ୱରରେ ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବସୁଛନ୍ତି,
ନ ତେଷାଂ ଵିଦ୍ଯତେ ସୂର୍ଯୋ ନେନ୍ଦୁର୍ନାନ୍ଯେ ମହାଗ୍ରହାଃ
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ, ଚନ୍ଦ୍ର ନାହିଁ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବଡ଼ ଗ୍ରହ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
କେନାଲୋକେନ ପଶ୍ଯଂତି ସମାନି ଵିଷମାଣି ଚ
ସେମାନେ କେଉଁ ଆଲୋକରେ ସମ ଓ ଅସମ ସ୍ଥାନ ଦେଖନ୍ତି?
ଵିଚରନ୍ତଃ ସମଂ କୋ ଵା ମନୋ ରଥଶତପ୍ରଦଃ 5.1.30.
ସମଭାବରେ ଚଳିଥିବା କିଏ ମନର ଶତଶତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ?
ସମେ ଶଯ୍ଯା ଜଲେ ନୌଶ୍ଚ ରୋଗେ ସତ୍ପରିଚାରକଃ
ସମ ଶୟ୍ୟାରେ, ପାଣିରେ, ନୌକାରେ, ରୋଗରେ, ଭଲ ସେବକ,
ସୁହୃଦ୍ଵିଦେଶେ ଚ୍ଛାଯୋଷ୍ଣେ ନିର୍ଧୂମଃ ଶିଶିରେ ଶିଖୀ
ପରଦେଶରେ ମିତ୍ର, ତାପରେ ଛାୟା, ଶୀତରେ ଧୂମାହୀନ ଅଗ୍ନି,
ସର୍ଵଦଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ମନୋରଥଶତପ୍ରଦଃ
ଏବଂ ସବୁବେଳେ, ସବୁଙ୍କ ପାଇଁ, ମନର ଶତଶତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା।
ବ୍ରୁଵଂତ ଇତି ତେ ଵ୍ଯାସ ଶୁଶ୍ରୁଵୁର୍ମଧୁରାଂ ଗିରମ୍
ଏଭଳି କହି, ହେ ବ୍ୟାସ, ସେମାନେ ମଧୁର କଥା ଶୁଣିଲେ।
ନ ଜାନଂତି ସ୍ଥିତଃ କୁତ୍ର ଭାଷତେ କେଶଵୋ ଵିଭୁଃ
ସେମାନେ ଜାଣିନାହାନ୍ତି କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, କିଏ କହୁଛନ୍ତି—କେଶବ, ପ୍ରଭୁ।
ଦାନମେକଂ ସଦା ସମ୍ଯ କ୍ଚିଂତାମଣିସମଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଏକ ଦାନ, ସବୁବେଳେ ଠିକ୍, ଚିନ୍ତାମଣି ସମାନ ମନ୍ତ୍ରଣା ହେଉଛି।
ତଚ୍ଚ ଦେଯମତଃ ସର୍ଵୈଃ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ତତ୍ତ୍ଵତୋ ଭୃଶମ୍
ଏହା ସବୁଠୁ ଦେବା ଉଚିତ; ଏହି ସତ୍ୟକୁ ଭଲରେ ଶୁଣ।
ଉତ୍ପାଦିତୋ ଦୀପଵରୋ ଯେନ ଧ୍ଵସ୍ତମିଦଂ ତମଃ
ଯେଉଁ ଜଣେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦୀପ ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅନ୍ଧାର ଦୂର ହେଲା,
ନିଷ୍କଂପୋ ନିର୍ମଲୋ ହୃଦ୍ଯଃ ସୁସ୍ଥିରୋ ଭାସ୍କରପ୍ରଭଃ ତେନ ଦୀପପ୍ରକାଶେନ ଗୋକର୍ଣୋ ନିର୍ଵୃତିଂ ଯଯୌ
ଅଚଳ, ଶୁଦ୍ଧ, ମନୋହର, ଦୃଢ଼, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ସମ, ଏହି ଦୀପର ଆଲୋକରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ।
ନାଗାଃ ଶେଷାଦଯଃ ସର୍ଵେ ନୋଦ୍ଯମାନାଶ୍ଚ ସଂଘଶଃ 5.1.30.
ଶେଷ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ନାଗମାନେ ଦଳଦଳରେ ମଧ୍ୟ ଉଠିଲେ ନାହିଁ।
ପର୍ଵତେଷୁ ସମୁଦ୍ରେଷୁ ଵନେଷୂପଵନେଷୁ ଚ
ପାହାଡ଼, ସାଗର, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉପଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ,
ଭୁଂଜାନାଃ ପଞ୍ଚ ମୂଲାନି ଦିଵ୍ଯାନି କ୍ଷୀରସଂଯୁତମ୍
ପାଞ୍ଚଟି ଦିବ୍ୟ ମୂଳ ଦୁଧ ସହ ମିଶାଇ ଖାଇବାର ଆନନ୍ଦ ଉଠୁଥିଲେ,
ଚନ୍ଦ୍ରଶାଲିଭଵଂ ଭକ୍ତଂ ତାଂବୂଲଂ ସପ୍ତଧା ଗତମ୍
ଚାନ୍ଦ୍ର ଚାଷର ଚାଉଳ ଦିଆ ଭୋଜନ ଓ ସାତ ପ୍ରକାରର ପାନ ଖାଇବାର ମଜା ନେଉଥିଲେ,
ଶଯନେଷୁ ମହାର୍ହେଷୁ ହୃଦ୍ଯାସୁ ଵନରାଜିଷୁ
ମହାମୂଲ୍ୟ ଶୟନ ଓ ମନୋହର ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳରେ,
ରମନ୍ତେ ସ୍ମ ଚ ତେ ସର୍ଵେ ହ୍ଯୁଦ୍ଵେଷ୍ଟଂତଃ ପରସ୍ପରମ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇ, ପରସ୍ପରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ରମିଥିଲେ।
ସୂର୍ଯତାପଭଯାନ୍ମୁକ୍ତାଶ୍ଚଂଦ୍ରରଶ୍ମିଭଯାଚ୍ଚ ତେ
ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପ ଓ ଚାନ୍ଦ୍ରର କିରଣର ଭୟରୁ ସେମାନେ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ,
ସୂର୍ଯତାପେନ ଦାହଃ ସ୍ଯାଚ୍ଛୀତଂ ଚଂଦ୍ରମରୀଚିଭିଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପ ଜଳାଇ ଦେଇଥାଏ, ଚାନ୍ଦ୍ରର କିରଣ ଶୀତଳତା ଦେଇଥାଏ।
ସୌଵର୍ଣାନ୍ଦୀପକା ନ୍କୃତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜେଭ୍ଯସ୍ତେ ଦଦୁଃ ପୁନଃ
ସେମାନେ ସୁନାର ଦୀପ ତିଆରି କରି, ଦ୍ୱିଜମାନେଙ୍କୁ ପୁନି ଦେଇଥିଲେ।
ଵସଂତି ସୁଖିନସ୍ତତ୍ର ସ୍ଵର୍ଗାଦଷ୍ଟଗୁଣୈଃ ସୁଖୈଃ
ସେଠାରେ ସେମାନେ ଆଠଗୁଣା ଶ୍ୱର୍ଗର ଉପଭୋଗ ଥିବା ସୁଖରେ ଖୁସିରେ ବସିଥିଲେ।
ଏତଦ୍ଗୁହ୍ଯଂ ମଯା ଖ୍ଯାତଂ ଭଵତାଂ ଚାନୁକମ୍ପଯା 5.1.30.
ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ମୁଁ ତୁମ ଉପରେ ଦୟା କରି କହିଛି।