ଶିଷ୍ଯୈସ୍ତୁ ସହିତୋ ଵିପ୍ରୋ ମହାକାଲଵନେଽଵିଶତ୍ ।। ଶିଷ୍ଯୈଃ ସହ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୌ ଦ୍ଵୌ ତଦା ତୌ ରାମକେଶଵୌ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ମହାକାଳବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏହି ସମୟରେ ରାମ ଓ କେଶବ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଭିତରକୁ ଗଲେ।
ଵନ୍ଦମାନୌ ମହାକାଲଂ ସ ତଂ କେଶଵମଵ୍ରଵୀତ୍
ମହାକାଳଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ସମୟରେ ସେ କେଶବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସୁଖମାସୀଚ୍ଚ ସାଧୂନାମଜ୍ଞାନାନାଂ ଚ ସର୍ଵଦା
ସେ ସଦା ସଜ୍ଜନ ଓ ଅଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କୁ ଖୁସି ଦେଇଥିଲେ।
ଯୁଵାଭ୍ଯାଂ ତେ ହତାଃ ସର୍ଵେ କଂସପ୍ରମୁଖତୋ ନୃପାଃ । ମୁନିସିଦ୍ଧସୁରାଦୀନାଂ ସ୍ଥିତିଃ କାର୍ଯା ତ୍ଵଯାଽନଘ
ତୁମେ ଦୁଇଜଣ କଂସ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ମାରିଦେଇଛ; ଏବେ, ନିର୍ମଳ ମନେ, ମୁନି, ସିଦ୍ଧ, ଦେବ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଭଲ ହେବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର।
କରିଷ୍ଯାମି ତମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ନମସ୍ଯ ତତୋ ଯଯୌ
‘ମୁଁ ଏହା କରିବି’ ବୋଲି କହି, ସେ ନମସ୍କାର କରି ପରେ ଚାଲିଗଲେ।
କସ୍ଯ ନ ଶ୍ରଦ୍ଦଧେ ତେଷାଂ ଵଚସ୍ତ୍ଵତ୍ଯଦ୍ଭୁତଂ ଯତଃ
ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଏତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭରା କଥାକୁ ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରିବ?
ତତସ୍ତତ୍ରୋତ୍ଥିତଃ ଶବ୍ଦଃ ସଂଶ୍ଲେଷେ ଚ ତଥା ତଯୋଃ
ତାପରେ, ଦୁଇଜଣ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବାବେଳେ ସେଠାରେ ଏକ ଶବ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ନ ଵୈ ଜ୍ଞାତୌ ମଯା ଵୀରୌ ଯଦୁଵୃଷ୍ଣିକୁଲୋଦ୍ଭଵୌ
ମୁଁ ଜାଣିନଥିଲି ଯେ ସେ ଦୁଇଜଣ ବୀର ଯଦୁ ଓ ବୃଷ୍ଣି କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଗୁର୍ଵର୍ଥଂ କିଂ ଦଦାମୀତି ସହ ରାମେଣ ହର୍ଷିତଃ
ଖୁସି ହୋଇ, ସେ ରାମଙ୍କ ସହିତ କହିଲେ, ‘ମୁଁ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ କଣ ଦେବି?’
ପୁତ୍ରମିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ତ୍ଵତ୍ତୋ ଯୋ ମୃତୋ ଲଵଣାଂଭସି 5.1.27.
ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଏହି ଅଭିଲାଷା କରୁଛି—ଯେ ପୁଅ ଲବଣ ଜଳରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା।
ପ୍ରଭାସେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଯାଂ ତ୍ଵମେଵ ତମିହାନଯ
ପ୍ରଭାସ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା ସମୟରେ, ତୁମେ ସେ ପୁଅକୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଦେବାକୁ ପଡିବ।
ତଂ ସମୁଦ୍ର ଉଵାଚେଦଂ ଦୈତ୍ଯଃ ପଂଚଜନୋ ମହାନ୍
ତାପରେ, ସମୁଦ୍ରର ଆକାର ଧରିଥିବା ବଡ ଦେତ୍ୟ ପଞ୍ଚଜନ ସେଠି ଏହି କଥା କହିଲା।
ତତଃ ପଂଚଜନଂ ହତ୍ଵା ଗ୍ରାହରୂପଂ ମହାବଲମ୍
ତାପରେ, ଗ୍ରାହ ଆକାରର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପଞ୍ଚଜନକୁ ମାରିଦେଲେ।
ଜଲେଶ୍ଵରଗୃହାତ୍ତେନ ଗ୍ରାହେଣାତୀଵ ଲୀଲଯା
ଜଳର ମାଲିକଙ୍କ ଘରରୁ, ଗ୍ରାହ ଆକାରରେ, ସେ ବଡ ସହଜରେ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଆସିଲେ।
ଯମାଲଯଗତଂ ମତ୍ଵା ତଦା ଵରୁଣମବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ଭାବିଲେ ଯେ ପୁଅ ଯମ ଲୋକକୁ ଗଲା, ତାପରେ ବରୁଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପୁରାଜିରେ ହତା ଦୈତ୍ଯା ଦାନଵା ବଲଦର୍ପିତାଃ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ଥିବା ଦେତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ମାରିଦିଯାଇଥିଲେ।
ନ୍ଯାସଭୂତୋ ରଥୋ ଯସ୍ତେ ଵିଧୃତୋ ନିହତାରିଣା
ତୁମେ ଯେ ରଥକୁ ଭରସାରେ ରଖିଥିଲା, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ତାହାକୁ ଧରିଥିଲେ।
ଯେନାହଵେ ପ୍ରେତରାଜଂ ଜିତ୍ଵା ପଶ୍ଯାମି ବାଲକମ୍ ଦଦୌ ତଂ ରଥମକ୍ଷୋଭ୍ଯଂ ରଣେ ତସ୍ମୈ ସୁରାସୁରୈଃ
ଯେଉଁ ରଥ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରେତରାଜାକୁ ଜିତି, ମୁଁ ସେ ପୁଅକୁ ଦେଖିଥିଲି—ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେ ତାହାକୁ ଅଚଳ ରଥ ଦେଇଥିଲେ।
ତତୋ ହରିଃ ସମାଲୋକ୍ଯ ରଥଂ ରତ୍ନପରିଷ୍କୃତମ୍
ତାପରେ ହରି ରତ୍ନରେ ସଜିତ ରଥକୁ ଦେଖିଲେ।
ନାନା ଚିତ୍ରଵିଚିତ୍ରାଂଗଂ ଗରୁଡଧ୍ଵଜରାଜିତମ୍ 5.1.27.
ସେ ରଥଟି ନାନା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଆକୃତିରେ ଶୋଭା ପାଇଥିଲା ଏବଂ ଗରୁଡ଼ ଧ୍ୱଜରେ ଭୂଷିତ ଥିଲା।
ଅଜେଯଂ ଦେଵଦେଵେଂଦ୍ରଦାନଵାସୁରରାକ୍ଷସୈଃ
ସେ ରଥଟି ଦେବତା, ଦାନବ, ଅସୁର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ପାଇଁ ଅଜୟ ଥିଲା।
ସହସ୍ରସୂର୍ଯପ୍ରତିମଂ ଚାରୁଵକ୍ତ୍ରଚତୁର୍ଯୁଗମ୍
ସେ ରଥର ଚାରିଟି ଚକ ଏତେ ସୁନ୍ଦର ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ସଂଵର୍ତାକାରଵିଷମଂ ଖଗେଂଦ୍ରଵରକେତନମ୍
ସେ ରଥଟି ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁର୍ଜୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ଖଗପତି ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ଚିହ୍ନ ଥିଲା।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମୁପାକୃତ୍ଯ ଦେଵତାଭ୍ଯଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ
ସେ ରଥକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ତତୋ ଜଗାମ ତ୍ଵରିତୋ ଜନାର୍ଦନୋ ଜଗନ୍ନିଵାସୋ ଯମଲୋକମାଶ୍ରିତାମ୍
ତାପରେ ଜନାର୍ଦନ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନିବାସ, ଶୀଘ୍ର ଯମଲୋକକୁ ଯାଇଲେ।
ତତ୍ର ପ୍ରଧ୍ଯାପଯାମାସ ଶଂଖଂ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁର୍ଧରଃ
ସେଠାରେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ ଧାରୀ ଶଙ୍ଖ ଦ୍ୱନି କଲେ।
ନରକାଂତର୍ଗତା ମର୍ତ୍ଯାଃ ପାପାଚାରପରାଯଣାଃ
ନରକ ଭିତରେ ଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ,
ଶସ୍ତ୍ରାଣି କୁଂଠତାଂ ପ୍ରାପୁର୍ଯଂତ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ
ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଭୋକା ହେଇଗଲା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ନିରୋଧକ ଶକ୍ତିହୀନ ହେଇଗଲା।
ଅସିପତ୍ରଵନଂନାମ ଶୀର୍ଣପର୍ଣମଜାଯତ
ଅସିପତ୍ରବନ ନାମକ ତଳୱାର ପତ୍ରର ଜଙ୍ଗଲ ଏହି ସମୟରେ ପତ୍ରହୀନ ହେଇଗଲା।
ଅଭୈରଵଂ ଭୈରଵାଖ୍ଯଂ କୁଂଭୀପାକମଵାଚିକମ୍ 5.1.27.
ଭୟଙ୍କର ଭୂମି ଭୟରବ, ଅଭୟରବ, କୁମ୍ଭୀପାକ ଓ ଅବାଚିକ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲା।