ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋତ୍ଥାପଯାମାସୁର୍ମୁନଯୋ ନଯସଂଯୁତମ୍
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଜ୍ଞାନୀ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ।
ତାନ୍ପ୍ରାହ ପ୍ରଣତୋ ଭୂତ୍ଵା ତପସା ଦୀପ୍ତତେଜସଃ
ପ୍ରଣାମ କରି, ସେ ତପସ୍ଵୀ ଶକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ କହିଲା:
ଦୀନୋଽହମୁଦ୍ଧୃତଃ ସର୍ଵୈର୍ମଗ୍ନୋଽହଂ ପାପକର୍ଦମେ
ମୁଁ ଦୁଃଖି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଯାଇଛି; ମୁଁ ଅପରାଧର କାଦରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲି।
ଵଲ୍ମୀକେଽସ୍ମିନ୍ସ୍ଥିତଃ ପୁତ୍ର ଯତସ୍ତ୍ଵମେକଚିତ୍ତତଃ
ପୁତ୍ର, ଏହି ମାଟିର ଗୁହାରେ ତୁମେ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ବସିଥିଲା ଯେତେବେଳେ—
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମୁନଯୋ ଜଗ୍ମୁଃ ସ୍ଵାଂ ଦିଶାଂ ତପସାନ୍ଵିତାଃ କୁଶସ୍ଥଲ୍ଯାମଥାଗମ୍ଯ ସମାରାଧ୍ଯ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ଏଭଳି କହି, ମୁନିମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ନିମଗ୍ନ ହୋଇ ନିଜ-ନିଜ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ; ପରେ କୁଶସ୍ଥଳୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତିରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।
ତସ୍ମାତ୍କଵିତ୍ଵମାସାଦ୍ଯ ଚକ୍ରେ କାଵ୍ଯଂ ମନୋରମମ୍
ତାଙ୍କଠାରୁ କବିତାର ଦେବୀକୃପା ପାଇ, ସେ ମନୋହର କବିତା ରଚନା କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ଦେଵେଶୋ ଵାଲ୍ମୀକେଶ୍ଵରସଂଜ୍ଞକଃ
ସେ ସମୟରୁ ଦେବମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ 'ବାଲ୍ମୀକେଶ୍ୱର' ନାମରେ ଡାକାଯାଉଛି।
ଇତି ତେ କଥିତଂ ଲିଂଗଂ ଵାଲ୍ମୀକେଶ୍ଵରମୁତ୍ତମମ୍
ଏଭଳି, ଉତ୍ତମ 'ବାଲ୍ମୀକେଶ୍ୱର' ଲିଙ୍ଗର ବିବରଣୀ ତୁମକୁ କହିଦିଆଯାଇଛି।
ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ତତୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ରୁଦ୍ରଲୋକେ ମହୀଯତେ
ପରେ, ଭକ୍ତିସହିତ ନମସ୍କାର କରିଲେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ।
ଭୀମେଶ୍ଵରଂ ନରୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭକ୍ତ୍ଯା ସଂପୂଜ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ
ଭୀମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭକ୍ତି ଓ ସତ୍କାର ସହିତ ପୂଜା କରିଲେ,
ଗର୍ଗେଶ୍ଵରଂ ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ତିଲତୈଲେନ ମାନଵଃ
ଗର୍ଗେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ତିଳ ତେଲରେ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ,
ଉପୋଷିତଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ତିଲପ୍ରସ୍ଥତିଲାଂଭସା
ଚତୁର୍ଦଶୀ ଦିନ ଉପବାସ କରି, ତିଳ ମିଶା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ,
ଗୋସହସ୍ରଂ ନରୋ ଦତ୍ତ୍ଵା ଭାଵଂ କୃତ୍ଵା ଵିଶେଷତଃ
ଏକ ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ଦେଲେ,
କାମେଶ୍ଵରଂ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ କୁଂକୁମାଦିଵିଲେପନୈଃ
କାମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କୁଙ୍କୁମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲେପ ଦେଇ ପୂଜା କରିଲେ,
ଚୂଡାମଣିଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ନଵମ୍ଯାଂ କାର୍ତିକେ ସିତେ
କାର୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ନବମୀ ଦିନ ଚୂଡାମଣିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଲେ,
ଚଂଡୀଶ୍ଵରଂ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମ୍ଯାମୁପୋଷିତଃ
କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମୀ ଦିନ ଉପବାସ କରି, ଚଣ୍ଡୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ,
ଇତ୍ଯାଦିତୀର୍ଥାନି ମହେଶ୍ଵରସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯାନି ସର୍ଵାଣି ନରୋଽଭିଗମ୍ଯ
ଏଭଳି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ, ଉତ୍ତମ ଫଳ ପାଯାଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ପଞ୍ଚମ ଆଵଂତ୍ଯଖଣ୍ଡେଽଵନ୍ତୀକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଶୁକ୍ରେଶ୍ଵରଭୀମେଶ୍ଵର ଗର୍ଗେଶ୍ଵରକାମେଶ୍ଵର ଚୂଡାମଣୀଶ୍ଵର ଚଣ୍ଡୀଶ୍ଵରାଦିତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂ ନାମ ପଞ୍ଚଵିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି, ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀ ହଜାର ଶ୍ଲୋକର ସଂହିତାର ପଞ୍ଚମ ଅବନ୍ତୀଖଣ୍ଡରେ, ଅବନ୍ତୀକ୍ଷେତ୍ରର ମହାତ୍ମ୍ୟରେ, ଶୁକ୍ରେଶ୍ୱର, ଭୀମେଶ୍ୱର, ଗର୍ଗେଶ୍ୱର, କାମେଶ୍ୱର, ଚୂଡାମଣୀଶ୍ୱର, ଚଣ୍ଡୀଶ୍ୱର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତୀର୍ଥର ମହାତ୍ମ୍ୟ ବିବରଣା ନାମକ ପଞ୍ଚବିଂଶତି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ପ୍ରମାଣଂ କଥଯସ୍ଵାଦ୍ଯ ମହାକାଲଵନସ୍ଯ ମେ
ଏବେ, ଆପଣ ମହାକାଳବନର ଆକାର କେତେ ଅଛି, ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ତତ୍ତେଽହଂ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ଗଦତୋ ମମ
ମୁଁ ଏହାକୁ ଏବେ କହିବି; ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଯୋଜନସ୍ଯୈଵ ପର୍ଯଂତଂ ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୂପଶୋଭିତମ୍
ଏହି ବନ ଚାରି ଦିଗରେ ଏକ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶୋଭା ପାଉଛି।
ଦ୍ଵାରାଣି ତତ୍ର ଶୋଭଂତେ କାଂଚନୈଃ କଲଶୈଃ ସ୍ଥିତୈଃ
ସେଠାରେ ଦ୍ୱାରଗୁଡିକ ସୁନାର କଳସ ରଖି ଶୋଭା ପାଉଛି।
ମହେଶ୍ଵରପ୍ରଯୁକ୍ତାଶ୍ଚ ଦ୍ଵାରାଧ୍ଯକ୍ଷା ମହାବଲାଃ
ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିୟୁକ୍ତ ଦ୍ୱାରରକ୍ଷକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ।
ପିଂଗଲେଶଃ ସ୍ଥିତଃ ପୂର୍ଵେ ବାଲରୂପୋ ଵିଭାଵସୁଃ
ପିଙ୍ଗଲେଶ ଶିଶୁ ରୂପରେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଛନ୍ତି ।
ଦକ୍ଷିଣେଽପି ମହାଯୋଗୀ କାଯାଵରୋହଣେଶ୍ଵରଃ
ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ମହାଯୋଗୀ କାୟାବରୋହଣେଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି ।
ନିଯୁକ୍ତୋ ଵୈ ମହେଶେନ ଵାରୁଣୀଂ ଦିଶମାସ୍ଥିତଃ
ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟୁକ୍ତ, ସେ ବାରୁଣ ଦିଗରେ ଅଛନ୍ତି ।
ସାଧକଃ ସର୍ଵକାର୍ଯାଣାମାଦିଷ୍ଟଃ ଶଂକରେଣ ସଃ
ଶଙ୍କରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ସମସ୍ତ କାମ କରିପାରନ୍ତି ।
ମୃତା ରୁଦ୍ରପୁରଂ ଯାଂତି ଵିମାନୈଃ ସାର୍ଵକାମିକୈଃ 5.1.26.
ଯେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ରୁଦ୍ରପୁରକୁ ଯାଆନ୍ତି ।
ପଂଚେଶାନୀଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ପ୍ରତିଲୋମାନୁ ଲୋମତଃ
ପାଞ୍ଚ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପ୍ରତିଲୋମ ଓ ଲୋମ କ୍ରମରେ ।
ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପୈସ୍ତୁ ବହୁଜନ୍ମକୃତୈରପି
ଏହା କରିଲେ ଅନେକ ଜନ୍ମର ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ।