ମୌନୀ ଧ୍ଯାନପରୋ ଭୂତ୍ଵା ସ କଵିତ୍ଵମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ନିରବ ହୋଇ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗିଥିଲେ, ସେ କବିତାର ଭାବନା ପାଇଥାଏ।
ଯସ୍ଯ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ କଵିତ୍ଵମୁପଜାଯତେ
ଯାହାର ଦର୍ଶନ ମାତ୍ରରେ କବିତାର ଭାବନା ଉପଜିଯାଏ।
ରୂପଯୌଵନସଂପନ୍ନା ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯାଥ କୌଶିକୀ
ତାଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗୀ କୌଶିକୀ ସୁନ୍ଦର ଓ ଯୁବତୀ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ହ୍ଯଗ୍ନିଶର୍ମେତି ନାମତଃ
ତାଙ୍କ ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେଲା, ତାହାର ନାମ ଅଗ୍ନିଶର୍ମା।
ତତୋ ବହୁତିଥେ କାଲେ ଅନାଵୃଷ୍ଟିରଜାଯତ
ଅନେକ ଦିନ ପରେ ଏକ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଆସିଗଲା।
ତତୋଽସୌ ସୁମତିର୍ଵିପ୍ରଃ ସଭାର୍ଯଃ ସ ସୁତସ୍ତଥା
ତାପରେ ସେ ସୁମତି ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଜୀବନସଙ୍ଗୀ ଓ ପୁଅ ସହିତ,
ଆଭୀରୈର୍ଦସ୍ଯୁଭିଃ ସାର୍ଧଂ ସଂଗୋଽଭୂଦଗ୍ନିଶର୍ମଣଃ
ଅଗ୍ନିଶର୍ମା ଆଭୀର ଓ ଦସ୍ୟୁମାନେ ସହିତ ମିଶିଗଲେ।
ସ୍ମୃତିର୍ନଷ୍ଟା ଗତା ଵେଦା ଗତଂ ଗୋତ୍ରଂ ଗତା ଶ୍ରୁତିଃ
ସ୍ମୃତି ହରାଇଗଲା, ବେଦ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା, ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ଶ୍ରୁତି ମିଛିଗଲା।
ସପ୍ତର୍ଷଯଃ ପଥା ତେନ ସୁଵ୍ରତାଃ ସମୁପସ୍ଥିତାଃ
ସପ୍ତ ଋଷି, ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ସେଇ ପଥରେ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ଵସ୍ତ୍ରାଣୀମାନି ମୁଚ୍ଯଧ୍ଵଂ ଛତ୍ରିକୋପାନହୌ ତଥା 5.1.24.
ଏହି ପୋଷାକ, ଚଦର ଓ ଚପଲ ଖୋଲିଦିଅ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଅତ୍ରିର୍ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ଵଯଂ ତପସ୍ଵିନୋ ଭୂତ୍ଵା ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୃତୋଦ୍ଯମାଃ
ସେ କଥା ଶୁଣି, ଅତ୍ରି କହିଲେ — 'ଆମେ ତପସ୍ୱୀ ହୋଇ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛୁ।'
ପୋଷଯାମି ସଦା ତାଂସ୍ତୁ ଏତନ୍ମେ ହୃଦି ସଂସ୍ଥିତମ୍
ମୁଁ ସେମାନେଠାରେ ସଦା ପୋଷଣ କରେ, ଏହି ମୋ ହୃଦୟରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ଯଦ୍ଯୁଷ୍ମଦର୍ଥଂ କ୍ରିଯତେ ପାପଂ ତତ୍କସ୍ଯ କଥ୍ଯତାମ୍
ଯଦି ତୁମ ଉପରେ କିଛି ପାପ କରାଯାଏ, କହିଦିଅ କାହାର ହେବ।
ଯଦି ତେ କଥଯଂତି ସ୍ମ ମା ମୃଷା ପ୍ରାଣିନୋ ଵଧୀଃ
ଯଦି ସେମାନେ କହନ୍ତି, ମିଥ୍ୟା କହିବେ ନାହିଁ; ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମାରିବେ ନାହିଁ।
ଯୁଷ୍ମାକଂ ଵଚସା ମେଽଦ୍ଯ ପ୍ରତିବୋଧଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଆଜି ତୁମର କଥା ମୋ ମନରେ ବୁଝିବାର ଆଲୋକ ଦେଇଛି।
ଗତ୍ଵା ପୃଚ୍ଛାମି ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍କସ୍ଯ ଭାଵଶ୍ଚ କୀଦୃଶଃ
ମୁଁ ଯାଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପଚାରିବି, କାହାର ଭାବ କେମିତି ଅଛି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତାଞ୍ଜଗାମାଶୁ ପିତରଂ ସ୍ଵମୁଵାଚ ହ
ଏପରି କହି, ସେ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା ଏବଂ ତାଙ୍କୁ କହିଲା।
ସୁମହଦ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ପାପଂ କସ୍ଯ ତତ୍କଥ୍ଯତାଂ ମମ
ଏଠାରେ ବଡ଼ ଅପରାଧ ଦେଖାଯାଉଛି—ଏହା କାହାର? ମୋତେ କହ।
ତ୍ଵଂ ଜାନାସି ଯତ୍କୁରୁଷେ କୃତଂ ଭାଵ୍ଯଂ ପୁନସ୍ତ୍ଵଯା
ତୁମେ ଜାଣିଛ, କଣ କରିଛ; ଯାହା କରିଛ, ସେହି କାମ ପୁନି ତୁମେ କରିବାକୁ ପଡିବ।
ତଯାପ୍ଯୁକ୍ତଂ ନ ମେ ପାପଂ ପାପମେତତ୍ତଵୈଵ ହି 5.1.24.
ସେ ମଧ୍ୟ କହିଲେ, 'ଏହି ଅପରାଧ ମୋର ନୁହେଁ; ଏହି ଅପରାଧ ସତ୍ୟରେ ତୁମର।'
ତଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ହୃଦଯଂ ତେଷାଂ ଚେଷ୍ଟିତଂ ଚୈଵ ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ସତ୍ୟରେ ଜାଣିବା ପରେ,
କ୍ଷିପ୍ତ୍ଵାଥ ଲଗୁଡଂ କୃଷ୍ଣଂ ଯେନ ଵୈ ଜଂତଵୋ ହତାଃ
ଯେ କଳା ଲଠି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣୀମାନେ ମରିଥିଲେ, ସେଠାରେ ସେ ଲଠିକୁ ଫେଲିଦେଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦଂଡପାତେନ ତତୋ ଵଚନମଵ୍ରଵୀତ୍
ପ୍ରଣାମ କରି ଦେହକୁ ଭୂମିରେ ରଖି, ସେ ପରେ କହିଲା:
ସର୍ଵୈସ୍ତୈଃ ପରିମୁକ୍ତୌଽହଂ ଭଵତାଂ ଶରଣଂ ଗତଃ
ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛି।
ଏଵଂ ତଂ ଵାଦିନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଋଷଯୋଽତ୍ରିମଥାବ୍ରୁଵନ୍
ଏପରି କହୁଥିବା ସେକୁ ଦେଖି, ଋଷିମାନେ ଏବେ ଅତ୍ରିଙ୍କୁ କହିଲେ:
ଭଵତାଽଯମନୁଗ୍ରାହ୍ଯଃ ଶିଷ୍ଯୋ ଭଵତୁ ତେ ମୁନେ
ଏହି ଜଣେ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣ କରାଯିବା ଉଚିତ; ମୁନି, ଏହି ଜଣେ ଆପଣଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ହେଉ।
ଅନେନ ଧ୍ଯାନଯୋଗେନ ମହାମଂତ୍ରଜପେନ ଚ ସଂସ୍ଥିତୋ ଵୃକ୍ଷ ମୂଲେ ତ୍ଵଂ ପରା ସିଦ୍ଧିଂ ଗମିଷ୍ଯସି
ଏହି ଧ୍ୟାନ ଯୋଗ ଓ ମହାମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ଗଛର ମୂଳରେ ବସି, ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତେ ଯଯୁଃ ସର୍ଵେ ସଂକାମଂ ସୋଽପି ତତ୍ର ଵୈ
ଏପରି କହି, ସମସ୍ତେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ରହିଗଲା।
ତସ୍ଯୋପର୍ଯଭଵତ୍ତତ୍ର ଵଲ୍ମୀକୋଽଵିଚଲସ୍ଯ ଚ
ସେ ଅଚଳ ଭାବରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ଉପରେ ଏଠାରେ ଏକ ମାଟିର ଗୁହା ହେଇଗଲା।
ଉଦୀରିତଂ ଧ୍ଵନିଂ ତେନ ଵଲ୍ମୀକେ ଵିସ୍ମଯାନ୍ଵିତାଃ 5.1.24.
ମାଟିର ଗୁହା ଭିତରୁ ସେ ଏକ ଶବ୍ଦ କହିଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।