ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ତଂ ଦେଵଦେଵେନ କପାଲକ୍ଷାଲନଂ ଜଲମ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଯିଏ କପାଳ ଧୋଇବା ପାଇଁ ଜଳ ବ୍ୟବହାର କଲେ, ସେଇ ଜଳକୁ ପକେଇଦେଲେ।
ଅର୍କାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦିଶାସୁ ଵିଦିଶାସୁ ଚ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ, ଯେଉଁ ମଣିଷ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗରେ ସ୍ନାନ କରେ,
ହଵିଷ୍ଯାନ୍ନଯୁତାନ୍ଵ୍ଯାସ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ କରକା ନ୍ନଵାନ୍
ହେ ବ୍ୟାସ, ସେ ନବଟି ମୁଠି ହବିଷ୍ୟାନ୍ନ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ପରତ୍ର ଚେହ ଯେ ଲୋକାଃ ସର୍ଵଭାଵସମନ୍ଵିତାଃ
ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଲୋକ, ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ,
ଯେ ନରା କୀର୍ତଯିଷ୍ଯଂତି ମାହାତ୍ମ୍ଯମତିଭାଵିକାଃ
ଯେମାନେ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ମହିମାକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ,
ତୁଷ୍ଟାଵ ପ୍ରଯତୋ ଭୂତ୍ଵା ଦେଵଦେଵଂ ଦିଵାକରମ୍
ସେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତା, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଆଜଗାମ ଦିଵାନାଥଃ ସଂତୁଷ୍ଟଃ ପ୍ରାହ ଶଂକରମ୍
ଦିନର ନାଥ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଆସି, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସୂର୍ଯ ଉଵାଚ ଵରଂ ଵରଯ ଭୂତେଶ ଵରଦୋଽସ୍ମି ଦଦାମି ତେ
ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ: 'ହେ ଭୂତମାନଙ୍କର ନାଥ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହଁ, ମୁଁ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।'
ଅଂଶେନ ସ୍ଥୀଯତାମତ୍ର ହିତାର୍ଥଂ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍ 5.1.15.
'ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ତୁମ ଏକ ଅଂଶ ଏଠାରେ ରୁହନ୍ତୁ।'
ତତୋ ଦେଵାଧିଦେଵସ୍ଯ ଶଂକରସ୍ଯ ମହୌଜସଃ
ତାପରେ, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଠାରୁ
ଶଂକରାଦିତ୍ଯନାମେତି ଲୋକାନୁଗ୍ରହକାରକଃ
ଶଙ୍କରାଦିତ୍ୟ ନାମକ ଏକ ରୂପ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା, ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ କୃପା ମିଳେ।
ଅହୋ ଧନ୍ଯମିଦଂ ସ୍ଥାନଂ ଯତ୍ରାସ୍ତେ ତ୍ରିପୁରାଂତକଃ
ହାଁ, ଏହି ସ୍ଥାନ ଧନ୍ୟ, ଯେଉଁଠାରେ ତ୍ରିପୁରାସୁରଙ୍କୁ ନାଶ କରିଥିବା ଭଗବାନ ବସିଛନ୍ତି।
ତତସ୍ତୁଷ୍ଟାଶ୍ଚ ତେ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯାଃ ସୁରସତ୍ତମାଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଦେବତାମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ମୂର୍ତିମଂତଶ୍ଚ ତେ ଦେଵା ଅଵତୀର୍ଯ ଚ ଶୋଭନମ୍
ସେଇ ଦେବତାମାନେ ଦୃଶ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଅତି ଶୋଭାମୟ ଭାବରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ନ ଦୁଃଖଂ ଜାଯତେ ତେଷାଂ ଜରାମରଣ ଶୋକଜମ୍ ତସ୍ମାଚ୍ଚୈଵାଧିକଂ ହ୍ଯତ୍ର ଶଂକରାଦିତ୍ଯଦର୍ଶନାତ୍
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ଶୋକରୁ କୌଣସି ଦୁଃଖ ହୁଏନାହିଁ; ଏଠାରେ ଶଙ୍କରାଦିତ୍ୟଙ୍କ ଦର୍ଶନରୁ ଏହା ଅଧିକ।
ଵ୍ଯାଧଯୋ ନାଧଯଶ୍ଚୈଵ ଦାରିଦ୍ର୍ଯଂ ନ କଦାଚନ
ସେଠାରେ କେବେ ରୋଗ, କଷ୍ଟ କିମ୍ବା ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ହୁଏନାହିଁ।
ନ ରୋଗୋ ନ ଚ ଦାରିଦ୍ର୍ଯଂ ଵିଯୋଗୋ ନ ଚ ବନ୍ଧୁଭିଃ
ସେଠାରେ କେବେ ରୋଗ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁମାନେ ସହ ଦୂରତା ହୁଏନାହିଁ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ଦେଵଦେଵେନ ପୁରା ଵୈ ଶୂଲପାଣିନା
ଏଭଳି ଭାବେ ପୁରାତନ କାଳରେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତା ଏହି କଥା କହିଥିଲେ।
ସ୍ଥାପିତଂ ପରମଂ ତୀର୍ଥଂ ସ୍ଵନାମ୍ନା ମୁନିସତ୍ତମ
ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ନିଜ ନାମରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।
ଏକଦା ସମଯେ ଵ୍ଯାସ କପାଲକ୍ଷାଲନାଯ ଵୈ
ଏକ ସମୟରେ ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କର ଖପାଳ ପାତ୍ର ଧୋଇବା ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ।
ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଚାକ୍ଷିପଦ୍ଭୂମୌ ତତ୍ର ତୀର୍ଥମନୁତ୍ତମମ୍
ସେ ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ଧୋଇ, ସେହି ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥରେ ଭୂମିରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ରୁଧିରେଣାଶୁ ପରି ପୂର୍ଣାଭଵତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ସେହି କ୍ଷଣରେ ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରକ୍ତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଚ ତର୍ପଣଂ କୃତ୍ଵା ତତ୍ସର୍ଵଂ ଚାକ୍ଷଯଂ ଭଵେତ୍
ସେଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ତର୍ପଣ କଲେ, ସେ ସବୁ କିଛି ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
ତିଷ୍ଠଂତି ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ଚିଂତଯଂତି ସ୍ଵଗୋତ୍ରଜମ୍
ମୁନିମାନେ, ନିଜ ଗୋତ୍ରକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ସେଠି ରହନ୍ତି।
ସଂଯାଵଂ ପାଯସଂ ଵାପି ଶ୍ଯାମାକଂ ସନିଵାରକମ୍
ଯବର ରୁଟି, ଖୀର ବା କଳା ଗାହମ ଓ ଡାଲିରେ।
ପିତରୌ ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦାନି ତୃପ୍ତିଂ ଯାସ୍ଯଂତି ତସ୍ଯ ଵୈ
ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେଠି କୃତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପିତାମାତା ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ପିତୄନ୍ସଂତର୍ପଯିଷ୍ଯଂତି ସ୍ଵର୍ଗସ୍ତେଷାଂ ସଦାଽକ୍ଷଯଃ 5.1.16.
ସେମାନେ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ସଦା ଅକ୍ଷୟ ରହିବ।
ଅକ୍ଷଯଂ ତସ୍ଯ ତତ୍ପ୍ରୋକ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ଵୈ ସ୍ଵଯଂଭୁଵା
ଏହି ଅକ୍ଷୟତାକୁ ସ୍ୱୟଂ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା କହିଛନ୍ତି।
ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ଗଯାଯାଂ ଚ ସା ନ ତୃପ୍ତିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ବାରାଣସୀ କିମ୍ବା ଗୟାରେ ଏହି ତୃପ୍ତି ମିଳିବ ନାହିଁ।
ଯୋ ଯମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଵୈକାମମିହ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କରିଷ୍ଯତି
ଯେଉଁଠାରେ କିଏ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛାରେ ଏଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଥାଏ—