ଅତ୍ର ତ୍ଯଜଂତି ଯେ ପ୍ରାଣାନ୍ରୁଦ୍ର ଲୋକଂ ଵ୍ରଜଂତି ତେ
ଏଠାରେ ଯେମାନେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ରୌଦ୍ରେ ସରସି ଯେ ସ୍ନାଂତି ଜଲଂ ଵାପି ପିବଂତି ଯେ
ରୌଦ୍ର ସରୋବରରେ ଯେମାନେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଏହି ପାଣି ପିଉନ୍ତି—
ଇତି ସ୍ଵର୍ଗଗତା ଦେଵାଃ ସ୍ପୃହାଂ କୁର୍ଵଂତି ନିତ୍ଯଶଃ
ଏହିପରି ଶ୍ୱର୍ଗରେ ବସୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ସବୁବେଳେ ଏହାକୁ ଆଶା କରନ୍ତି।
ଇଦଂ ଶୁଭଂ ଦିଵ୍ଯମଧର୍ମନାଶନଂ ମହାକପାଲଂ ସୁରଦୈତ୍ଯପୂଜିତମ୍
ଏହା ମଙ୍ଗଳମୟ, ଦିବ୍ୟ, ଅଧର୍ମକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ, ମହାକପାଳ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ତପୋରତୈଃ ସିଦ୍ଧଗଣୈରଭିଷ୍ଟୁତଂ ଯଥା ନଭଃସ୍ଥଂ ଦିନନାଥମଂଡଲମ୍
ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଯୋଗୀମାନେ ଯେପରି ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସେପରି ଏହିଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା ହୁଏ।
ସ୍ଵଯଂଭୂତଂ ମହେଶସ୍ଯ ଵିଖ୍ଯାତଂ କୁଟୁଂବିକେଶ୍ଵରମ୍
ମହେଶଙ୍କ ସ୍ୱୟଂଭୂ କୁଟୁମ୍ବିକେଶ୍ୱର ବିଶ୍ୱବିଦିତ।
ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପୈସ୍ତୁ ସପ୍ତଜନ୍ମକୃତୈରପି
ଏଠାରେ ସପ୍ତଜନ୍ମର ପାପ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ସର୍ଵାଁଲ୍ଲୋକାନତିକ୍ରମ୍ଯ ଶିଵଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେ ଶିବଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ତୀରେ ତସ୍ଯ ପ୍ରଯଚ୍ଛେତ ସ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପରାଂ ଗତିମ୍
ଏହାର ତୀରେ ଯେ କିଛି ଦାନ କରେ, ସେ ପରମ ଗତିକୁ ପାଏ।
ଏକେନୈଵୋପଵାସେନ ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
କେବଳ ଗୋଟିଏ ଉପବାସ କଲେ ମଧ୍ୟ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ପଟ୍ଟବଂଧଂ ମହେଶସ୍ଯ ସ ଵିପାପ୍ମା ଦିଵଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ମହେଶଙ୍କ ପାଇଁ ପଟ୍ଟା ବାନ୍ଧିଦେଇଥିବା, ପାପହୀନ ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।
କର୍ପୂରଂ କୁଙ୍କୁମଂ ଚୈଵ ମୃଗନାଭି ସଚନ୍ଦନମ୍
କର୍ପୂର, କୁଙ୍କୁମ, ମୃଗନାଭି ଓ ଚନ୍ଦନ—
ସ୍ଵରୂପଂ ଚୈଵ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ସଭାର୍ଯଂ ଭୋଜଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜମ୍
ସେ ନିଜ ଆକୃତି ମଧ୍ୟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଜୀବନୀ ସହିତ ଭୋଜନ କରାଉଥିବା ଉଚିତ।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ପଞ୍ଚମ ଆଵନ୍ତ୍ଯଖଣ୍ଡେଽଵନ୍ତୀକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ କୁଟୁମ୍ବିକେଶ୍ଵରମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ଦଶମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀ ହଜାର ଶ୍ଲୋକର ସଂହିତାରେ, ପଞ୍ଚମ ଅବନ୍ତ୍ୟ ଖଣ୍ଡରେ, ଅବନ୍ତୀ କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମାରେ, 'କୁଟୁମ୍ବିକେଶ୍ୱର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅଥାତଃ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତୀର୍ଥଂ ଵିଦ୍ଯାଧରସ୍ଯ ତୁ
ଏବେ ମୁଁ ବିଦ୍ୟାଧର ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ କହିବି।
ପ୍ରସାଦାଦ୍ବ୍ରୂହି ମେ ବ୍ରହ୍ମଞ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ସାଂପ୍ରତମ୍
ତୁମର କୃପାରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋତେ କୁହ, ମୁଁ ଏହାକୁ ଏବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଗ୍ରଥିତା ପାରିଜାତସ୍ଯ ମାଲା ତେନ ମନୋରମା
ସେ ପାରିଜାତ ଫୁଲର ଏକ ମନୋହର ମାଳା ଗଠନ କରିଥିଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ ସ ତାଂ ମାଲାଂ ଗତୋ ଵାସଵଵେଶ୍ମନି
ସେ ମାଳାଟିକୁ ନେଇ ବାସବଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ।
ଦତ୍ତା ତସ୍ଯୈ ତଦା ତେନ ସା ମାଲା ନୃତ୍ଯମାଶ୍ରିତଃ ।। ସା ମେନକାସ୍ତୁତାଽସ୍ଥାନେ ମାଲଯା ମୋହିତା ଭଵତ୍
ସେ ସମୟରେ ସେ ମାଳାଟି ମେନକାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ମେନକା ମାଳା ପିନ୍ଧି ନୃତ୍ୟ କରିବାବେଳେ ସଭାରେ ସ୍ତୁତିତା ହୋଇ ମୋହିତ ହେଲେ।
କୋପାଵିଷ୍ଟେନ ଶକ୍ରେଣ ଶପ୍ତୋ ଵିଦ୍ଯାଧରସ୍ତଦା
ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ଶକ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ବିଦ୍ୟାଧର ଶାପିତ ହେଲେ।
ଵିଦ୍ଯାଧରପଦଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମମ ଶାପାଚ୍ଚ ସାଂପ୍ରତମ୍
ମୋର ଶାପରେ ସେ ବିଦ୍ୟାଧର ପଦ ଛାଡି ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।
ଅଜାନତା ମଯା ନାଥ ଅପରାଧଃ କୃତୋଽଧୁନା
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଅଜାଣିରେ ଏବେ ଏକ ଅପରାଧ କରିଅଛି।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଶକ୍ରୋ ଵୈ ଵିଦ୍ଯାଧରମୁଵାଚ ହ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି ଶକ୍ର ବିଦ୍ୟାଧରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତସ୍ଯାଶ୍ଚୋତ୍ତରଭାଗେ ତୁ ଵିଦ୍ଯତେ ତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ 5.1.11.
ସେଠାର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥ ଅଛି।
ଭକ୍ତ୍ଯା ତତ୍ର କୃତେ ସ୍ନାନେ ଵିଦ୍ଯାଧରପତିର୍ଭଵେତ୍
ସେଠାରେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସ୍ନାନ କଲେ ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କର ନାୟକ ହେବାକୁ ମିଳେ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଶକ୍ରେଣ ଆଗତୋଽଵଂତିମଂଡଲେ
ଏପରି ଶକ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେ ଅବନ୍ତି ମଣ୍ଡଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ପ୍ରଭାଵାତ୍ତସ୍ଯ ତୀର୍ଥସ୍ଯ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ ପଦଂ ସ୍ଵକମ୍
ସେ ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତିରେ ସେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବତନ ପଦବୀ ପୁନି ପାଇଲେ।
ତତ୍ର ପୁଷ୍ପାଣି ଯୋ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚଂଦନଂ ଚ ଵିଲେପନମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଯିଏ ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି—
ସନତ୍କୁମାର ଉଵାଚ ତତ୍ର ତୀର୍ଥଂ ଚ ଵିଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦାଯକମ୍
ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: ସେଠାର ତୀର୍ଥଟି ବିଶ୍ରୁତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଗୋଶତସ୍ଯ ଫଲଂ ଲଭେତ୍
ସେ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଏକ ଶତ ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ।