ତତୋ ଦେଵଗଣା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତମାଯାଂତଂ ମହାସୁରମ୍
ତାପରେ, ସେ ମହାଦାନବ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଦେବଗଣ—
ବିଭିଦୁଃ ଶଲସଂଘାତୈରସିଭି ର୍ମୁସଲୈସ୍ତଥା
ତାଙ୍କୁ ବାଣ, ତଳୱାର ଓ ଗଦାର ଝଡ଼ ମାରି ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ହତେ ତସ୍ମିନ୍ମହାଦେଵୋ ଦେଵାନ୍ପ୍ରୋଵାଚ ଵୈ ତଦା
ସେ ବଧ ହେବା ପରେ, ମହାଦେବ ସେଇ ସମୟରେ ଦେବମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଵ୍ଯାସ ତତ୍କପାଲାତ୍ସୁଭୈରଵାଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ବ୍ୟାସ, ସେଇ କପାଳରୁ ଭୟଙ୍କର ଭୈରବମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଅଭ୍ଯଧାଵଂସ୍ତମୁଦ୍ଦେଶଂ ମହାଦେଵଂ ନିଵେଦ୍ଯ ଵୈ
ସେମାନେ ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ, ମହାଦେବଙ୍କୁ ସମ୍ବାଦ ଦେଇ।
କପାଲମାତରସ୍ତସ୍ମାତ୍ଖ୍ଯାତାଃ କ୍ଷେତ୍ରେ ମହାବଲାଃ
ସେଠାରୁ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କପାଳମାତାମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇଲେ।
ସ୍ଥାପିତସ୍ଯ କପାଲସ୍ଯ ଭିତ୍ତ୍ଵା ସମଭଵତ୍ପୁରା
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ଯେତେବେଳେ କପାଳଟି ସ୍ଥାପିତ ଓ ଭାଗିଯାଇଥିଲା, ସେବେଳେ ଏହା ଘଟିଥିଲା।
ତଦଦ୍ଯାପି ମହଦ୍ଦିଵ୍ଯଂ ସରସ୍ତତ୍ର ପ୍ରକାଶତେ
ଆଜିଯାଏଁ, ସେଠାରେ ସେଇ ମହାନ ଓ ଦିବ୍ୟ ସରୋବର ଉଜ୍ୱଳ ହୋଇ ରହିଛି।
ପାତ୍ରସ୍ଥମୁଦ୍ଧୁତଂ ଵାପି ଶୀତୋଷ୍ଣଂ କ୍ଵଥିତଂ ଜଲମ୍ 5.1.9.
ପାତ୍ରରେ ରଖାଯାଇଥିବା, ଉଲ୍ଲାସିତ ହେଉଥିବା, ଠଣ୍ଡା, ଗରମ କିମ୍ବା ଉବା ହୋଇଥିବା ପାଣି ଯେପରି ହେଉ।
ପ୍ରାଗାଦ୍ବ୍ରହ୍ମାପି ତଂ ଦେଶଂ ଦେଵତାନାଂ ଶତୈର୍ଵୃତଃ
ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଶତଶଃ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ଅତ୍ର ତ୍ଯଜଂତି ଯେ ପ୍ରାଣାନ୍ରୁଦ୍ର ଲୋକଂ ଵ୍ରଜଂତି ତେ
ଏଠାରେ ଯେମାନେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ରୌଦ୍ରେ ସରସି ଯେ ସ୍ନାଂତି ଜଲଂ ଵାପି ପିବଂତି ଯେ
ରୌଦ୍ର ସରୋବରରେ ଯେମାନେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଏହି ପାଣି ପିଉନ୍ତି—
ଇତି ସ୍ଵର୍ଗଗତା ଦେଵାଃ ସ୍ପୃହାଂ କୁର୍ଵଂତି ନିତ୍ଯଶଃ
ଏହିପରି ଶ୍ୱର୍ଗରେ ବସୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ସବୁବେଳେ ଏହାକୁ ଆଶା କରନ୍ତି।
ଇଦଂ ଶୁଭଂ ଦିଵ୍ଯମଧର୍ମନାଶନଂ ମହାକପାଲଂ ସୁରଦୈତ୍ଯପୂଜିତମ୍
ଏହା ମଙ୍ଗଳମୟ, ଦିବ୍ୟ, ଅଧର୍ମକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ, ମହାକପାଳ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ତପୋରତୈଃ ସିଦ୍ଧଗଣୈରଭିଷ୍ଟୁତଂ ଯଥା ନଭଃସ୍ଥଂ ଦିନନାଥମଂଡଲମ୍
ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଯୋଗୀମାନେ ଯେପରି ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସେପରି ଏହିଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା ହୁଏ।
ସ୍ଵଯଂଭୂତଂ ମହେଶସ୍ଯ ଵିଖ୍ଯାତଂ କୁଟୁଂବିକେଶ୍ଵରମ୍
ମହେଶଙ୍କ ସ୍ୱୟଂଭୂ କୁଟୁମ୍ବିକେଶ୍ୱର ବିଶ୍ୱବିଦିତ।
ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପୈସ୍ତୁ ସପ୍ତଜନ୍ମକୃତୈରପି
ଏଠାରେ ସପ୍ତଜନ୍ମର ପାପ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ସର୍ଵାଁଲ୍ଲୋକାନତିକ୍ରମ୍ଯ ଶିଵଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେ ଶିବଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ତୀରେ ତସ୍ଯ ପ୍ରଯଚ୍ଛେତ ସ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପରାଂ ଗତିମ୍
ଏହାର ତୀରେ ଯେ କିଛି ଦାନ କରେ, ସେ ପରମ ଗତିକୁ ପାଏ।
ଏକେନୈଵୋପଵାସେନ ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
କେବଳ ଗୋଟିଏ ଉପବାସ କଲେ ମଧ୍ୟ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ପଟ୍ଟବଂଧଂ ମହେଶସ୍ଯ ସ ଵିପାପ୍ମା ଦିଵଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ମହେଶଙ୍କ ପାଇଁ ପଟ୍ଟା ବାନ୍ଧିଦେଇଥିବା, ପାପହୀନ ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।
କର୍ପୂରଂ କୁଙ୍କୁମଂ ଚୈଵ ମୃଗନାଭି ସଚନ୍ଦନମ୍
କର୍ପୂର, କୁଙ୍କୁମ, ମୃଗନାଭି ଓ ଚନ୍ଦନ—
ସ୍ଵରୂପଂ ଚୈଵ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ସଭାର୍ଯଂ ଭୋଜଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜମ୍
ସେ ନିଜ ଆକୃତି ମଧ୍ୟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଜୀବନୀ ସହିତ ଭୋଜନ କରାଉଥିବା ଉଚିତ।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ପଞ୍ଚମ ଆଵନ୍ତ୍ଯଖଣ୍ଡେଽଵନ୍ତୀକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ କୁଟୁମ୍ବିକେଶ୍ଵରମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ଦଶମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀ ହଜାର ଶ୍ଲୋକର ସଂହିତାରେ, ପଞ୍ଚମ ଅବନ୍ତ୍ୟ ଖଣ୍ଡରେ, ଅବନ୍ତୀ କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମାରେ, 'କୁଟୁମ୍ବିକେଶ୍ୱର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅଥାତଃ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତୀର୍ଥଂ ଵିଦ୍ଯାଧରସ୍ଯ ତୁ
ଏବେ ମୁଁ ବିଦ୍ୟାଧର ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ କହିବି।
ପ୍ରସାଦାଦ୍ବ୍ରୂହି ମେ ବ୍ରହ୍ମଞ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ସାଂପ୍ରତମ୍
ତୁମର କୃପାରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋତେ କୁହ, ମୁଁ ଏହାକୁ ଏବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଗ୍ରଥିତା ପାରିଜାତସ୍ଯ ମାଲା ତେନ ମନୋରମା
ସେ ପାରିଜାତ ଫୁଲର ଏକ ମନୋହର ମାଳା ଗଠନ କରିଥିଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ ସ ତାଂ ମାଲାଂ ଗତୋ ଵାସଵଵେଶ୍ମନି
ସେ ମାଳାଟିକୁ ନେଇ ବାସବଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ।
ଦତ୍ତା ତସ୍ଯୈ ତଦା ତେନ ସା ମାଲା ନୃତ୍ଯମାଶ୍ରିତଃ ।। ସା ମେନକାସ୍ତୁତାଽସ୍ଥାନେ ମାଲଯା ମୋହିତା ଭଵତ୍
ସେ ସମୟରେ ସେ ମାଳାଟି ମେନକାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ମେନକା ମାଳା ପିନ୍ଧି ନୃତ୍ୟ କରିବାବେଳେ ସଭାରେ ସ୍ତୁତିତା ହୋଇ ମୋହିତ ହେଲେ।
କୋପାଵିଷ୍ଟେନ ଶକ୍ରେଣ ଶପ୍ତୋ ଵିଦ୍ଯାଧରସ୍ତଦା
ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ଶକ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ବିଦ୍ୟାଧର ଶାପିତ ହେଲେ।