କପାଲଖଂଡମାଦାଯଂ ମହାଦେଵୋଽପ୍ଯତିପ୍ରଭମ୍ । ବ୍ରହ୍ମତେଜୋ ମଯଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଜ୍ଵଲଂତମିଵ ଚାର୍ଚିଷା
ମହାଦେବ ଜଣେ ତେଜସ୍ୱୀ କପାଳ ଖଣ୍ଡ ନେଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଶକ୍ତିର ଉଜ୍ୱଳ ପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଇ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଚମକୁଥିଲେ।
କ୍ରୀଡମାନୋ ଜଗନ୍ନାଥୋ ମୋହଯାମାସ ଵୈ ସୁରାନ୍
ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ନାଥ ଖେଳ କରୁଥିବାବେଳେ ଦେବତାମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେଇଗଲେ।
ପ୍ରାପ୍ଯ ପୁଣ୍ଯତମଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଯତ୍ରାତିଷ୍ଠନ୍ମହାପ୍ରଭୁଃ
ଯେଉଁ ପବିତ୍ର ତିର୍ଥକୁ ମହାପ୍ରଭୁ ବସିଥିଲେ, ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ସେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସ୍ଥାପଯାମାସ ଦୀପ୍ତାର୍ଚିର୍ଗଣାନାମଗ୍ରତଃ ପ୍ରଭୁଃ
ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ଗଣମାନେଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ କପାଳଟିକୁ ରଖିଦେଲେ।
ଵିନଦତ୍ସମହାନାଦଂ ନାଦଯଂତ ଦିଶୋ ଦଶ
ସେମାନେ ବଡ଼ ଧ୍ୱନିରେ ହୁଁକାର ଦେଇ, ଦଶଦିଗକୁ ଗଞ୍ଜାଇଦେଲେ।
ତେନ ଶବ୍ଦେନ ଘୋରେଣ ଦାନଵୋ ଦେଵକଂଟକଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ, ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଦାନବଟିଏ—
ଅମୃଷ୍ଯମାଣଃ କ୍ରୋଧାର୍ତୋ ଦୁରାତ୍ମା ଦୁର୍ଜଯଃ ସୁରୈଃ
ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଦେବମାନେ ଯାହାକୁ ଜିତିପାରିନଥିଲେ, କ୍ରୋଧରେ ଅସହ୍ୟ ହେଇଗଲା।
ଦୈତ୍ଯୈଃ ପରିଵୃତୋ ଘୋରୈ କୋଟିଭିଶ୍ଚୋଦ୍ଯତାଯୁଧୈଃ
କୋଟିକୋଟି ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ରଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ସମାଵେକ୍ଷ୍ଯାହ ଵୈ ଦେଵୋ ଗଣାନ୍ସର୍ଵା ନ୍ପିନାକଧୃକ୍ 5.1.9.
ଏହା ଦେଖି, ପିନାକ ଧାରୀ ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ଗଣଙ୍କୁ କହିଲେ—
ଆଯାତି ତ୍ଵରିତୋ ଯୂଯଂ ତସ୍ମାଦେନଂ ଵିନିଘ୍ନଥ
ସେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଆସୁଛି—ତେଣୁ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ବଧ କର।
ତତୋ ଦେଵଗଣା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତମାଯାଂତଂ ମହାସୁରମ୍
ତାପରେ, ସେ ମହାଦାନବ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଦେବଗଣ—
ବିଭିଦୁଃ ଶଲସଂଘାତୈରସିଭି ର୍ମୁସଲୈସ୍ତଥା
ତାଙ୍କୁ ବାଣ, ତଳୱାର ଓ ଗଦାର ଝଡ଼ ମାରି ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ହତେ ତସ୍ମିନ୍ମହାଦେଵୋ ଦେଵାନ୍ପ୍ରୋଵାଚ ଵୈ ତଦା
ସେ ବଧ ହେବା ପରେ, ମହାଦେବ ସେଇ ସମୟରେ ଦେବମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଵ୍ଯାସ ତତ୍କପାଲାତ୍ସୁଭୈରଵାଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ବ୍ୟାସ, ସେଇ କପାଳରୁ ଭୟଙ୍କର ଭୈରବମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଅଭ୍ଯଧାଵଂସ୍ତମୁଦ୍ଦେଶଂ ମହାଦେଵଂ ନିଵେଦ୍ଯ ଵୈ
ସେମାନେ ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ, ମହାଦେବଙ୍କୁ ସମ୍ବାଦ ଦେଇ।
କପାଲମାତରସ୍ତସ୍ମାତ୍ଖ୍ଯାତାଃ କ୍ଷେତ୍ରେ ମହାବଲାଃ
ସେଠାରୁ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କପାଳମାତାମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇଲେ।
ସ୍ଥାପିତସ୍ଯ କପାଲସ୍ଯ ଭିତ୍ତ୍ଵା ସମଭଵତ୍ପୁରା
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ଯେତେବେଳେ କପାଳଟି ସ୍ଥାପିତ ଓ ଭାଗିଯାଇଥିଲା, ସେବେଳେ ଏହା ଘଟିଥିଲା।
ତଦଦ୍ଯାପି ମହଦ୍ଦିଵ୍ଯଂ ସରସ୍ତତ୍ର ପ୍ରକାଶତେ
ଆଜିଯାଏଁ, ସେଠାରେ ସେଇ ମହାନ ଓ ଦିବ୍ୟ ସରୋବର ଉଜ୍ୱଳ ହୋଇ ରହିଛି।
ପାତ୍ରସ୍ଥମୁଦ୍ଧୁତଂ ଵାପି ଶୀତୋଷ୍ଣଂ କ୍ଵଥିତଂ ଜଲମ୍ 5.1.9.
ପାତ୍ରରେ ରଖାଯାଇଥିବା, ଉଲ୍ଲାସିତ ହେଉଥିବା, ଠଣ୍ଡା, ଗରମ କିମ୍ବା ଉବା ହୋଇଥିବା ପାଣି ଯେପରି ହେଉ।
ପ୍ରାଗାଦ୍ବ୍ରହ୍ମାପି ତଂ ଦେଶଂ ଦେଵତାନାଂ ଶତୈର୍ଵୃତଃ
ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଶତଶଃ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ଅତ୍ର ତ୍ଯଜଂତି ଯେ ପ୍ରାଣାନ୍ରୁଦ୍ର ଲୋକଂ ଵ୍ରଜଂତି ତେ
ଏଠାରେ ଯେମାନେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ରୌଦ୍ରେ ସରସି ଯେ ସ୍ନାଂତି ଜଲଂ ଵାପି ପିବଂତି ଯେ
ରୌଦ୍ର ସରୋବରରେ ଯେମାନେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଏହି ପାଣି ପିଉନ୍ତି—
ଇତି ସ୍ଵର୍ଗଗତା ଦେଵାଃ ସ୍ପୃହାଂ କୁର୍ଵଂତି ନିତ୍ଯଶଃ
ଏହିପରି ଶ୍ୱର୍ଗରେ ବସୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ସବୁବେଳେ ଏହାକୁ ଆଶା କରନ୍ତି।
ଇଦଂ ଶୁଭଂ ଦିଵ୍ଯମଧର୍ମନାଶନଂ ମହାକପାଲଂ ସୁରଦୈତ୍ଯପୂଜିତମ୍
ଏହା ମଙ୍ଗଳମୟ, ଦିବ୍ୟ, ଅଧର୍ମକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ, ମହାକପାଳ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ତପୋରତୈଃ ସିଦ୍ଧଗଣୈରଭିଷ୍ଟୁତଂ ଯଥା ନଭଃସ୍ଥଂ ଦିନନାଥମଂଡଲମ୍
ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଯୋଗୀମାନେ ଯେପରି ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସେପରି ଏହିଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା ହୁଏ।
ସ୍ଵଯଂଭୂତଂ ମହେଶସ୍ଯ ଵିଖ୍ଯାତଂ କୁଟୁଂବିକେଶ୍ଵରମ୍
ମହେଶଙ୍କ ସ୍ୱୟଂଭୂ କୁଟୁମ୍ବିକେଶ୍ୱର ବିଶ୍ୱବିଦିତ।
ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପୈସ୍ତୁ ସପ୍ତଜନ୍ମକୃତୈରପି
ଏଠାରେ ସପ୍ତଜନ୍ମର ପାପ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ସର୍ଵାଁଲ୍ଲୋକାନତିକ୍ରମ୍ଯ ଶିଵଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେ ଶିବଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ତୀରେ ତସ୍ଯ ପ୍ରଯଚ୍ଛେତ ସ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପରାଂ ଗତିମ୍
ଏହାର ତୀରେ ଯେ କିଛି ଦାନ କରେ, ସେ ପରମ ଗତିକୁ ପାଏ।
ଏକେନୈଵୋପଵାସେନ ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
କେବଳ ଗୋଟିଏ ଉପବାସ କଲେ ମଧ୍ୟ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।