ମହତା ତନୁସାଧ୍ଯେନ ବହୁକାଲାର୍ଜିତେନ ଵଃ
ବଡ଼ ଚେଷ୍ଟା, ଦେହକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଓ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ତୁମେ ଏହା ଲାଭ କରିଛ।
ଊଚୁରୁନ୍ନାମ୍ଯ ଵକ୍ତ୍ରାଣି ସ୍ଥିତା ଜାନୁଭିରୀଶ୍ଵରମ୍
ସେମାନେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଗୁଡ଼ି ହୋଇ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ତଦସ୍ମାକଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତାନାଂ ମାନୁଷାଣାଂ ଵରପ୍ରଦ
ହେ ଦାତା, ଆମେ ମାନବମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଆସିଛୁ,
ରକ୍ଷାଂ କୁରୁଷ୍ଵ ଦେଵେଶ ଭକ୍ତାନାମଭଯଂକର
ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ, ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ଭୟହୀନତା ଦେଇଥିବା, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।
ସୁଦୁର୍ଲଭାନ୍ଯପି ପୁନର୍ଦାସ୍ଯାମି ଵୋ ଵରାନ୍ବହୂନ୍ ।। 5.1.6.
ଯେଉଁ ଦୁର୍ଲଭ ଦାନ ମଧ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ପୁଣିଥରେ ତୁମକୁ ଅନେକ ଦେଇବି।
ଏଵମୁକ୍ତେ ଭଗଵତା ବ୍ରହ୍ମା ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଏପରି ଭଗବାନ କହିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଏହି କଥା କହିଲେ:
ପ୍ରାପ୍ତା ଵଯଂ ଚ ଭଗଵନ୍ସୁପର୍ଯାପ୍ତୋ ମହାଵରଃ
ହେ ଭଗବାନ, ଆମେ ମହାଦାନ ପାଇଛୁ, ଏହା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତରୁ ଅଧିକ।
ଶିଵ ଉଵାଚ ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ମମ ଯେ ଭକ୍ତା ମଯା ଵିନିହତାଶ୍ଚ ଯେ
ଶିବ କହିଲେ: ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁମାନେ ମୋର ଭକ୍ତ ଓ ଯେଉଁମାନେକୁ ମୁଁ ବଧ କରିଛି,
ସାର୍ଧଂ ତତ୍ର ଜଟାଜୂଟୈଃ ଶିରୋଭିଃ ଶୂଲପାଣଯଃ
ସେମାନେ ଜଟା ଓ ମୁଣ୍ଡ ସହିତ, ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରି,
ଯେଷାଂ ଵିନିଗ୍ରହାର୍ଥାଯ ଯୁଷ୍ମତ୍ସଂବୋଧନାଯ ଚ
ସେମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଓ ତୁମକୁ ସୂଚନା ଦେବା ପାଇଁ,
କୃତୋ ମେଽନୁଗ୍ରହସ୍ତେଷାଂ ଭକ୍ତାନାଂ ଭକ୍ତିମିଚ୍ଛତାମ୍
ମୁଁ ଭକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ମୋ କୃପା ଦେଇଛି।
ମହାକାଲଵନେ ଦେଵା ଆଗତସ୍ଯ ମମାନଘାଃ
ମହାକାଳବନରେ, ହେ ନିର୍ମଳମାନେ, ଦେବମାନେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲେ।
ନାମଦ୍ଵଯଯୁତଂ ଗୁହ୍ଯଂ ଲୋକେ ଖ୍ଯାତଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହି ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦର ଗୁପ୍ତ ନାମ ସଂସାରରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।
କପାଲଵ୍ରତଚର୍ଯା ଚ ମଯା ହ୍ଯେଷା ପ୍ରକୀର୍ତିତା
ମୁଁ ଏହି କପାଳବ୍ରତ ପାଳନ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି।
କପାଲପାଣିଃ ସଂତୁଷ୍ଟୋ ଭିକ୍ଷା ଵ୍ରତସମନ୍ଵିତଃ 5.1.6.
କପାଳହସ୍ତୀ, ଭିକ୍ଷା ଓ ବ୍ରତରେ ଲଗ୍ନ ହୋଇ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅଛନ୍ତି।
ନଂଦିତଃ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ପ୍ରିଯାପ୍ରିଯସମଃ ସଦା
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ, ସଦା ସମ ଭାବରେ ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁକୁ ଦେଖନ୍ତି।
ଜିତେଂଦ୍ରିଯୋଽସର୍ଵସଂଗୋ ମୃଦ୍ଭସ୍ମୋଦକସଂଗ୍ରହୀ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ସମସ୍ତ ଜିନିଷରେ ଅଲଗା, ମାଟି, ଭସ୍ମ ଓ ପାଣି ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି।
ପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥାଶ୍ରମୋପେତଃ ସ୍ଵରେ ଦେଵେ ସମାହିତଃ
ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଆଶ୍ରମରେ ବସି, ମନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।
କପାଲଵ୍ରତମାସ୍ଥାଯ ପୁରା ଚୀର୍ଣଂ ମଯା ସ୍ଵଯମ୍
ମୁଁ ପୁରାତନ କାଳରେ ନିଜେ କପାଳବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରି ପାଳନ କରିଥିଲି।
କପାଲଵ୍ରତମେତଦ୍ଧି ଦୁର୍ଧରଂ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍
ଏହି କପାଳବ୍ରତ ଖୁବ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଓ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ।
ମହାଵ୍ରତଂ ଦ୍ଵିଷନ୍ମୋହାତ୍ପାପେନୈଵ ସ୍ଥିତୋ ନରଃ
ଘୃଣା ଓ ମୋହରେ ପଡି, ମଣିଷ ପାପରେ ରହି, ମହାବ୍ରତକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥାଏ।
ମହାପାଶୁପତଂ ତସ୍ମାନ୍ନ ହନ୍ଯାନ୍ନ ଚ ଦୂଷଯେତ୍
ତେଣୁ, କେହି ମହାପାଶୁପତିଙ୍କୁ କ୍ଷତି କିମ୍ବା ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଏଵଂ ମହାଵ୍ରତଂ ଯସ୍ତୁ ଭୋଜଯେଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତଃ
ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଏହି ମହାବ୍ରତୀକୁ ଭୋଜନ ଦେଉଛନ୍ତି,
କପାଲପୂରଣୀଂ ଭିକ୍ଷାଂ ଯତୀନାଂ ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ଯିଏ ଯତୀମାନଙ୍କୁ କପାଳ ଭରି ଭିକ୍ଷା ଦେଉଛନ୍ତି,
କପାଲେ ଭୋଜନଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ମାର୍ଗୋଽଯଂ ବ୍ରହ୍ମସଂଭଵଃ 5.1.6.
କପାଳରେ ଭୋଜନ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହି ପଥ ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଇତ୍ଯାଦିଦୁଷ୍ଟଦୋଷଶ୍ଚ ତସ୍ଯ ସଂଭାଷଣାଦପି 5.1.6.
ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ ଦୋଷ ତାଙ୍କ ସହ କଥା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ହୁଏ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଶିଷ୍ଟମଥ ୩ ମହାଵ୍ରତଧରୋ ନରଃ
ଯେତେବେଳେ ଶିଷ୍ଟ ଦେଖି, ମହାବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଲୋକ—
ଏତତ୍କୃତଯୁଗେ ସର୍ଵଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଵନେ 5.1.6.
ଏହି କୃତଯୁଗରେ ସବୁ କିଛି ଜଙ୍ଗଲରେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖାଯାଏ।
ପଠତି ଯ ଇହ ଲୋକେ ତସ୍ଯ ସଂସ୍ଥାନମେତତ୍ପ୍ରଥିତଗୁଣଗଣୌଘୈରର୍ଚିତଂ ଦୋଷହଂ ତତ୍
ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ନିବାସ ସବୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣରେ ପୂଜିତ ଏବଂ ଦୋଷକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ।
ରୁଦ୍ରଲୋକମଭୀପ୍ସଦ୍ଭିର୍ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ କ୍ଷେତ୍ରଵାସିଭିଃ
ଯେମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ରହିବା ଉଚିତ।