ସ୍ଵଯଂପ୍ରଭୈଶ୍ଚ ତେଜୋଭିର୍ମହଦ୍ଭିଃ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଭିଃ
ସେମାନେ ନିଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ମହାତ୍ମା ଦ୍ୱାରା, ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରାପ୍ତ ତେଜରେ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ।
ସପୁଣ୍ଯପୁଷ୍ପଵର୍ଷଂ ଚ ଵାଯୁଯୁକ୍ତଂ ମହାଜଵମ୍
ପୁଣ୍ୟ ଫୁଲର ବର୍ଷା, ବାୟୁର ତୀବ୍ର ଗତିରେ ତାହା ଅତି ଦ୍ରୁତ ଚାଲୁଥିଲା।
ଶରଯୂସଲିଲଂ ରାମଃ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ସ ସମୁପାସ୍ପୃଶତ୍
ତାପରେ ରାମ ନିଜ ପାଦରେ ଶରୟୂ ନଦୀର ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ।
ତ୍ଵଂ ହି ଲୋକପତିର୍ଦେଵ ନ ତ୍ଵାଂ ଜାନାତି କଶ୍ଚନ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ନାଥ ହେଉଛ, ଦେବତା, କିନ୍ତୁ କେହି ତୁମକୁ ଚିହ୍ନି ପାରୁନାହାନ୍ତି।
ତ୍ଵମଚିଂତ୍ଯଂ ମହଦ୍ଭୂତମକ୍ଷଯଂ ଲୋକସଂଗ୍ରହେ 2.8.6.
ତୁମେ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅବିନାଶୀ, ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରୁଛ।
ପିତାମହସ୍ଯ ଵଚନାଦିଦମେଵାଵିଶତ୍ସ୍ଵଯମ୍ ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁତନୁନ୍ଦେଵାଃ ପୂଜଯନ୍ତଃ ସୁରୋତ୍ତମମ୍
ପିତାମହଙ୍କର କଥା ଅନୁସାରେ ସେ ନିଜେ ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ପୂଜା କଲେ।
ସାଧ୍ଯା ମରୁଦ୍ଗଣାଶ୍ଚୈଵ ସେନ୍ଦ୍ରାଃ ସାଗ୍ନିପୁରୋଗମାଃ ସୁପର୍ଣା ନାଗଯକ୍ଷାଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯଦାନଵରାକ୍ଷସାଃ
ସାଧ୍ୟ, ମରୁତ ଗଣ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ନାଗ, ଯକ୍ଷ, ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଥିଲେ।
ଦେଵାଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟା ମୁଦିତାଃ ସର୍ଵେ ପୂର୍ଣମନୋରଥାଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା।
ଅଥ ଵିଷ୍ଣୁର୍ମହାତେଜାଃ ପିତାମହମୁଵାଚ ହ
ତାପରେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ବିଷ୍ଣୁ ପିତାମହଙ୍କୁ କହିଲେ:
ଇମେ ତୁ ସର୍ଵେ ମତ୍ସ୍ନେହାଦାଯାତାଃ ସର୍ଵମାନଵାଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେ ମୋତେ ଭଲପାଇ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁକଥିତଂ ସର୍ଵଲୋକେଶ୍ଵରୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ କହିଲେ:
ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରେଽତ୍ର ଵୈ ତୀର୍ଥେ ରାମମେଵାନୁଚିନ୍ତଯନ୍
ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗର ଦ୍ୱାର, ଏଠାରେ କେବଳ ରାମଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵେ ସଂତାନିକଂନାମ ବ୍ରହ୍ମଲୋକାଦନନ୍ତରମ୍
ସମସ୍ତ ସଂତାନିକମାନେ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ଛାଡ଼ିବା ପରେ,
ଯସ୍ଯା ଵିନିଃସୃତା ଯେ ଵୈ ସୁରାସୁରତନୂଦ୍ଭଵାଃ
ଯାହାଠାରୁ ବିଭିନ୍ନ ଦେହରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି,
ଋଷଯୋ ନାଗଯକ୍ଷାଶ୍ଚ ପ୍ରଯାସ୍ଯନ୍ତି ସ୍ଵକାରଣମ୍ 2.8.6.
ଋଷି, ନାଗ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ-ନିଜ ଠାରୁକୁ ଯିବେ।
ତଜ୍ଜଲଂ ସରଯୂଂ ଭେଜେ ପରିପୂର୍ଣଂ ତତୋ ଜଲମ୍
ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳରେ ପ୍ରବାହିତ ସରୟୂ ନଦୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ମାନୁଷଂ ଦେହମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ତେ ଵିମାନାନ୍ଯଥାରୁହନ୍
ମାନବ ଦେହ ଛାଡ଼ି, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କଲେ।
ଦେହତ୍ଯାଗଂ ଚ ତେ ତତ୍ର କୃତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯଵପୁର୍ଦ୍ଧରାଃ
ସେଠାରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ପ୍ରାପ୍ଯ ଚୋତ୍ତମଦେହଂ ଵୈ ଦେଵଲୋକମୁପାଗମନ୍ ତେଽପି ପ୍ରଵିଵିଶୁଃ ସର୍ଵେ ଦେହାନ୍ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ଵୈ ତଦା
ଉତ୍ତମ ଦେହ ପାଇ, ସେମାନେ ଦେବଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସମସ୍ତେ ସେଇ ସମୟରେ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତଦା ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗତାଃ ସର୍ଵେ ସ୍ମୃତ୍ଵା ଲୋକଗୁରୁଂ ଵିଭୁମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଗୁରୁ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି।
ଅତସ୍ତଦ୍ଗୋପ୍ରତାରାଖ୍ଯଂ ତୀର୍ଥଂ ଵିଖ୍ଯାତିମାଗତମ୍
ଏହିକାରଣରୁ, ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ 'ଗୋପ୍ରତାର' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
ଜନ୍ମାନ୍ତରଶତୈର୍ଵିପ୍ର ଯୋଗୋଽଯଂ ଯଦି ଲଭ୍ଯତେ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶତ-ଶତ ଜନ୍ମ ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଯୋଗ ଲାଭ ହେଲେ,
ଗୋପ୍ରତାରେ ନ ସନ୍ଦେହୋ ହରିର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ସୁନିଷ୍ଠିତଃ
ଗୋପ୍ରତାରରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହରି ଅଟୁଟ ଭାବେ ବିରାଜିତି।
ଗୋପ୍ରତାରେ ନରୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଯୋଽପି ସ୍ନାତି ସୁନିଶ୍ଚିତଃ
ଗୋପ୍ରତାରରେ ଯେଉଁ ଜଣେ ପଣ୍ଡିତ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।
କାର୍ତିକ୍ଯାଂ ଚ ଵିଶେଷେଣ ସ୍ନାତଵ୍ଯଂ ଵିଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯୈଃ ସ୍ନାତୁମାଯାନ୍ତ୍ଯଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ଗୋପ୍ରତାରେ ଵିଶେଷତଃ ।। 2.8.6.
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବିଶେଷ କରି, ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଛନ୍ତି ସେମାନେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଲୋକମାନେ ବିଶେଷ କରି ଗୋପ୍ରତାରରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି।
ଗୋପ୍ରତାରସମଂ ତୀର୍ଥଂ ନ ଭୂତଂ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଗୋପ୍ରତାର ସମାନ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ପୂର୍ବରୁ ହୋଇନାହିଁ, ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।
ନିଷ୍ପାପଃ କଲୁଷଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଶୁକ୍ଲାଂଗଃ ସିତକଂଚୁକଃ
ପାପ ଛାଡ଼ି, ଦୁଷିତତା ତ୍ୟାଗ କରି, ଶୁଭ୍ର ଦେହ ଓ ସ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ମଣିଷ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ଯାନି କାନି ଚ ତୀର୍ଥାନି ଭୂମୌ ଦିଵ୍ଯାନି ସୁଵ୍ରତ
ହେ ସୁବ୍ରତ, ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅଛି,
ଗୋପ୍ରତାରେ ଜପୋ ହୋମଃ ସ୍ନାନଂ ଦାନଂ ଚ ଶକ୍ତିତଃ
ଗୋପ୍ରତାର ଦିନରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଜପ, ହୋମ, ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।
କାର୍ତିକେ ପ୍ରାପ୍ଯ ତଦ୍ଯନ୍ତି ତୀର୍ଥାନି ସକଲାନ୍ଯପି
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଏହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରାଯାଏ।