ଦେଵତାନାଂ ତୁ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ଶ୍ରୂଯତାମତ୍ର କାରଣମ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କର ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଏଠାରେ କାରଣଟି ଶୁଣ।
ଅସୁରୋ ଦ୍ରୋହଣୋନାମ ବଲଵାନ୍ଯୋଗମାଯିକଃ
ଡ୍ରୋହଣ ନାମକ ଏକ ଦାନବ ଅଛି, ସେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଯୋଗମାୟା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପନ୍ନ।
ତସ୍ଯ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ବଲିନୋ ଦୈତ୍ଯାଃ ପରପୁରଂଜଯାଃ
ସେ ବଳଶାଳୀ ଦାଇତ୍ୟଙ୍କର ସହଯୋଗୀ ହେଲେ ଅନ୍ୟ ଦାଇତ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଶତ୍ରୁ ନଗର ଜିତିଥିଲେ।
ସେଂଦ୍ରାନ୍ନିହଂତୁମିଚ୍ଛଂତୋ ମାଯା ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନଚାରକାଃ ସମୁଦ୍ଯଯୁଃ ସୁରାନ୍ହଂତୁମୁଦ୍ଯତା ଉଦ୍ଯତାଯୁଧାଃ
ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚାହିଁ, ମାୟା ଓ ଗୁପ୍ତ ଚଳାଚଳରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ଉଠିଲେ।
ତେଷାଂ କପାଲପାତେନ ଭୂମିନିଷ୍କଂପନେନ ଚ 5.1.6.
ସେମାନଙ୍କର କପାଳ ପଡ଼ିବା ଓ ଭୂମି କମ୍ପିବା ଦ୍ୱାରା,
ଲୋକସ୍ଥିତିଵିନାଶାଥ ତେଷାମାସୀତ୍ସମୁଦ୍ଯମଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜଗତର ନିୟମ ଓ ସ୍ଥିରତା ଧ୍ୱଂସ କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଦେଵାନୁଗ୍ରହକର୍ତା ତ୍ଵଂ ଗୁଣସ୍ମୃତିନିଷେଵିତଃ
ତୁମେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ କୃପା କରୁଥିବା, ଗୁଣସ୍ମୃତି ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।
ଦିଵ୍ଯଦୃଷ୍ଟିଭିରତ୍ଯର୍ଥଂ ଯଶୋଽର୍ଥଂ ଭୀମ ନଂଦିତାଃ
ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ଭୟଙ୍କର ମହାନ, ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ପାଇଁ ବେଶି ପ୍ରଶଂସିତ।
ଧ୍ଯାନସାଧନନିଷ୍ପନ୍ନଂ ଯଦନ୍ଯେଷାଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଧ୍ୟାନ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ଲାଭ ହୁଏ, ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିଳେ ନାହିଁ।
ମନୋଵାକ୍କାଯଭାଵେନ ଦୁଷ୍କରଂ ଦୁଶ୍ଚରଂ ତପଃ
ମନ, କଥା ଓ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରାଯାଏ, ସେହି ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଦୁଷ୍କର।
ମହତା ତନୁସାଧ୍ଯେନ ବହୁକାଲାର୍ଜିତେନ ଵଃ
ବଡ଼ ଚେଷ୍ଟା, ଦେହକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଓ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ତୁମେ ଏହା ଲାଭ କରିଛ।
ଊଚୁରୁନ୍ନାମ୍ଯ ଵକ୍ତ୍ରାଣି ସ୍ଥିତା ଜାନୁଭିରୀଶ୍ଵରମ୍
ସେମାନେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଗୁଡ଼ି ହୋଇ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ତଦସ୍ମାକଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତାନାଂ ମାନୁଷାଣାଂ ଵରପ୍ରଦ
ହେ ଦାତା, ଆମେ ମାନବମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଆସିଛୁ,
ରକ୍ଷାଂ କୁରୁଷ୍ଵ ଦେଵେଶ ଭକ୍ତାନାମଭଯଂକର
ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ, ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ଭୟହୀନତା ଦେଇଥିବା, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।
ସୁଦୁର୍ଲଭାନ୍ଯପି ପୁନର୍ଦାସ୍ଯାମି ଵୋ ଵରାନ୍ବହୂନ୍ ।। 5.1.6.
ଯେଉଁ ଦୁର୍ଲଭ ଦାନ ମଧ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ପୁଣିଥରେ ତୁମକୁ ଅନେକ ଦେଇବି।
ଏଵମୁକ୍ତେ ଭଗଵତା ବ୍ରହ୍ମା ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଏପରି ଭଗବାନ କହିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଏହି କଥା କହିଲେ:
ପ୍ରାପ୍ତା ଵଯଂ ଚ ଭଗଵନ୍ସୁପର୍ଯାପ୍ତୋ ମହାଵରଃ
ହେ ଭଗବାନ, ଆମେ ମହାଦାନ ପାଇଛୁ, ଏହା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତରୁ ଅଧିକ।
ଶିଵ ଉଵାଚ ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ମମ ଯେ ଭକ୍ତା ମଯା ଵିନିହତାଶ୍ଚ ଯେ
ଶିବ କହିଲେ: ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁମାନେ ମୋର ଭକ୍ତ ଓ ଯେଉଁମାନେକୁ ମୁଁ ବଧ କରିଛି,
ସାର୍ଧଂ ତତ୍ର ଜଟାଜୂଟୈଃ ଶିରୋଭିଃ ଶୂଲପାଣଯଃ
ସେମାନେ ଜଟା ଓ ମୁଣ୍ଡ ସହିତ, ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରି,
ଯେଷାଂ ଵିନିଗ୍ରହାର୍ଥାଯ ଯୁଷ୍ମତ୍ସଂବୋଧନାଯ ଚ
ସେମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଓ ତୁମକୁ ସୂଚନା ଦେବା ପାଇଁ,
କୃତୋ ମେଽନୁଗ୍ରହସ୍ତେଷାଂ ଭକ୍ତାନାଂ ଭକ୍ତିମିଚ୍ଛତାମ୍
ମୁଁ ଭକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ମୋ କୃପା ଦେଇଛି।
ମହାକାଲଵନେ ଦେଵା ଆଗତସ୍ଯ ମମାନଘାଃ
ମହାକାଳବନରେ, ହେ ନିର୍ମଳମାନେ, ଦେବମାନେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲେ।
ନାମଦ୍ଵଯଯୁତଂ ଗୁହ୍ଯଂ ଲୋକେ ଖ୍ଯାତଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହି ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦର ଗୁପ୍ତ ନାମ ସଂସାରରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।
କପାଲଵ୍ରତଚର୍ଯା ଚ ମଯା ହ୍ଯେଷା ପ୍ରକୀର୍ତିତା
ମୁଁ ଏହି କପାଳବ୍ରତ ପାଳନ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି।
କପାଲପାଣିଃ ସଂତୁଷ୍ଟୋ ଭିକ୍ଷା ଵ୍ରତସମନ୍ଵିତଃ 5.1.6.
କପାଳହସ୍ତୀ, ଭିକ୍ଷା ଓ ବ୍ରତରେ ଲଗ୍ନ ହୋଇ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅଛନ୍ତି।
ନଂଦିତଃ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ପ୍ରିଯାପ୍ରିଯସମଃ ସଦା
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ, ସଦା ସମ ଭାବରେ ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁକୁ ଦେଖନ୍ତି।
ଜିତେଂଦ୍ରିଯୋଽସର୍ଵସଂଗୋ ମୃଦ୍ଭସ୍ମୋଦକସଂଗ୍ରହୀ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ସମସ୍ତ ଜିନିଷରେ ଅଲଗା, ମାଟି, ଭସ୍ମ ଓ ପାଣି ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି।
ପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥାଶ୍ରମୋପେତଃ ସ୍ଵରେ ଦେଵେ ସମାହିତଃ
ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଆଶ୍ରମରେ ବସି, ମନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।
କପାଲଵ୍ରତମାସ୍ଥାଯ ପୁରା ଚୀର୍ଣଂ ମଯା ସ୍ଵଯମ୍
ମୁଁ ପୁରାତନ କାଳରେ ନିଜେ କପାଳବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରି ପାଳନ କରିଥିଲି।
କପାଲଵ୍ରତମେତଦ୍ଧି ଦୁର୍ଧରଂ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍
ଏହି କପାଳବ୍ରତ ଖୁବ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଓ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ।