ତ୍ରଯସ୍ତେଷାଂ ରୁଦଂତି ସ୍ମ ରୁଦନ୍ହ୍ଯେକୋ ହ୍ଯସଂଵୃତଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତିନିଜଣ କାନ୍ଦୁଥିଲେ; ଏକଜଣ ଖୋଲାମେଳାଭାବେ ଅବିରତ କାନ୍ଦୁଥିଲେ।
ରୋରୂଯମାଣେ ଚାଗ୍ନୌ ତୁ ପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମା କୃପାନ୍ଵିତଃ
ଅଗ୍ନି ଯେତେବେଳେ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମା କୃପାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପୁଣି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ସ କାଲସ୍ତସ୍ଯ କାମସ୍ଯ ସା ଵୃତ୍ତିଃ ସଂପ୍ରକଲ୍ପିତା
ସେ ସମୟ, ସେ ଆକାଂକ୍ଷା ଓ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲା।
ହୁଂକାରାଗ୍ନିଃ ପ୍ରଜଜ୍ଵାଲ କିମେତଦିତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ଚିତ୍କାରର ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳିଉଠିଲା, ଏବଂ ସେ କହିଲେ: ଏହା କ'ଣ?
ଦେଵମଧ୍ଯେ ବହିର୍ଵାପି ମୁନୀନାମାଶ୍ରମେଷୁ ଚ 5.1.4.
ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ବା ବାହାରେ, କିମ୍ବା ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଯେଉଁଠି ହେଉ।
ଅହମେଵଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ପୁନଃ ପୁନରୁଵାଚ ହ
ମୁଁ ଏଭଳି ଦେଇବି, ସେ ପୁଣିପୁଣି କହିଲେ।
ସାଭିମାନୋଽପମାନୋ ଵା ହୁଂକାରୋ ଯତ୍ର କଥ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ଅଭିମାନ କିମ୍ବା ଅପମାନ କଥାହୁଏ, ସେଠି ଚିତ୍କାର ହୁଏ।
ଇକାରାଗ୍ନିଂ ସମାହୂଯ ବ୍ରହ୍ମା ଵଚନମ ବ୍ରଵୀତ୍
'ଇ' ଅକ୍ଷରର ଅଗ୍ନିକୁ ଡାକି ବ୍ରହ୍ମା ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଉକାରାଗ୍ନିଂ ସମାହୂଯ ବ୍ରହ୍ମା ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
'ଉ' ଅକ୍ଷରର ଅଗ୍ନିକୁ ଡାକି ବ୍ରହ୍ମା ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅହଂ ଚ ତେ ଵିଧାସ୍ଯାମି ସ୍ଥାନମାହାରମେଵ ଚ
ମୁଁ ତୋ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ଥାନ ଓ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେବି।
ଯତୋଽଗ୍ନିର୍ଵ୍ଯାସ ତେନୋକ୍ତୋ ଗିରୌ ଦୁର୍ଗେ ମହାମୁନେ
ଏହିପରି, ଅଗ୍ନି ବ୍ୟାସଙ୍କୁ କହିଲେ: ପାହାଡ଼ରେ, ଦୁର୍ଗରେ, ହେ ମହାମୁନି।
ସୋଽପି ଭିନ୍ନଃ ସମାହୂତୋ ବ୍ରହ୍ମଣା ସ୍ଥାନଲିପ୍ସଯା
ସେ ମଧ୍ୟ, ବିଭକ୍ତ ହୋଇ, ସ୍ଥାନ ଆଶାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଡାକାଯାଇଥିଲେ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ସଂସ୍କୃତାଂ ଵାଣୀଂ ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ପ୍ରକାଶଯ
ତେଣୁ, ତୁମେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାକୁ ପ୍ରକାଶ କର।
ତସ୍ମାଦ୍ଦ୍ଵିଜାତେର୍ଵିଜ୍ଞେଯା ଵାଣୀ ପୁଣ୍ଯା ପ୍ରକାଶିତା
ତେଣୁ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ଭାଷା ପବିତ୍ର ଓ ପ୍ରକାଶିତ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଅନୃତାକ୍ଷରଵିନ୍ଯାସାଦମଂଗଲ୍ଯା ହ୍ଯସଂସ୍କୃତା 5.1.4.
ଅସତ୍ୟ ଅକ୍ଷର ଥିବାରୁ, ସେଗୁଡିକ ଅଶୁଭ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ନୁହେଁ।
ଆହୂଯ ଭୂଯୋଽକାରାଗ୍ନିଂ ପ୍ରଜାପତିରଚକ୍ଷୁଷମ୍
ତାପରେ, ପ୍ରଜାପତି ପୁଣିଥରେ 'ଅ' ଅକ୍ଷରର ଅଗ୍ନିକୁ ଡାକିଲେ ଏବଂ ତାହାକୁ ଦୃଷ୍ଟି ବିନା କରିଦେଲେ।
ବ୍ରହ୍ମାଣମାହ ଵହ୍ନିସ୍ତୁ ଵାଚୋହଂ ମୁଖମସ୍ମି ହେ
ଅଗ୍ନି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମୁଁ ବାଣୀର ମୁଖ।"
ବ୍ରହ୍ମା ତମାହ ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ତେଜଃସ୍ଥାନଂ ସମୀହସେ
ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ତୁମେ ଯେହେତୁ ତେଜର ସ୍ଥାନ ଚାହୁଁଛ, —"
ଯସ୍ମାତ୍ତେଜଃ ପ୍ରପଶ୍ଯଂତି ଚକ୍ଷୁର୍ଭଵତି ଦୁର୍ବଲମ୍
"ତୁମର ତେଜ ଦେଖି, ଚକ୍ଷୁ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ, —"
ଇକାରମଥ ସଂଭିନ୍ନମଗ୍ନିମାହ ପିତାମହଃ
ତାପରେ, ପିତାମହ 'ଇ' ଅକ୍ଷରକୁ ଅଲଗା କରି, ଅଗ୍ନିକୁ କହିଲେ।
ଯସ୍ମାଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ମହାସତ୍ତ୍ଵ ସୌମ୍ଯଦୃଷ୍ଟିରିହାଗତଃ
"ତୁମେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ସତ୍ୱା, ଏଠାରେ ଖୁବ ତୁରନ୍ତ ଆସିଛ, —"
ସଂଶୀତାତ୍ମା ଶୀତରଶ୍ମିଶ୍ଚଂଦ୍ରମାସ୍ତ୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯସି
"ଶୀତଳ ସ୍ୱଭାବ ଓ ଶୀତଳ କିରଣ ଥିବା, ତୁମେ ଚନ୍ଦ୍ର ହେବ।"
ତରୁସ୍ଥଃ ସର୍ଵତେଜାଂସି ତେଜସାଽଭିଭଵିଷ୍ଯସି
"ଗଛ ଉପରେ ଦଢ଼ି ରହି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ତେଜକୁ ତୁମର ତେଜରେ ଅତିକ୍ରମ କରିବ।"
ଇହୈହୀତୀତି ଶିରସି ସମାଦାଯ ନ୍ଯଵେଶଯତ୍
"ଏଠାକୁ ଆ, ଏଠାକୁ ଆ," ବୋଲି ସେ ତାହାକୁ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିଲେ।
ସ ଏଵଂ ରୂପଵାନଗ୍ନିରୁକାରାଗ୍ନିଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ 5.1.4.
ଏଭଳି ରୂପ ଥିବା ଅଗ୍ନି, 'ଉ' ଅକ୍ଷରର ଅଗ୍ନି, ସ୍ଥାପିତ ହେଲା।
ଭଵାଗ୍ନିରୂପଂ ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମାଣମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଅଗ୍ନି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଏହି ସର୍ବୋତ୍ତମ କଥା କହିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମା ତମାହ କତମଂ ସ୍ଥାନଂ ତେ ରୋଚତେଽନଲ
ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: "ଅଗ୍ନି, କେଉଁ ସ୍ଥାନ ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?"
ସ୍ଥାନଂ ନୈଵାସ୍ତି ତେ ଭଵ୍ଯଂ ତତୋ ହ୍ଯେଵଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
"ତୁମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ ନାହିଁ; ଏହିପରି ହେବ।"
ଲୋକେ ନିତ୍ଯଂ ସମାଚାର ଲୋକସଂସ୍ଥିତିହେତୁକଃ
"ପୃଥିବୀରେ, ସଦା ତୁମେ ଲୋକର ବ୍ୟବସ୍ଥାର କାରଣ ଭାବେ କାମ କରିବ।"
ଯଦିହ ତ୍ଵଂ ମହାଜ୍ଵାଲାଭାଭିଃ କଲିତଶୋଭନଃ ନ ହ୍ଯେଷ ଧର୍ମଶ୍ଚୈଵାଦ୍ଯୋ ମାଯାମୋହିତକାମ୍ଯଯା
"ଏଠାରେ ତୁମେ ବଡ଼ ଜ୍ୱାଳାରେ ଶୋଭିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଏହି ମୂଳ ଧର୍ମ ନୁହେଁ, ତେବେ ଏହା ମାୟା ଓ ମୋହର ଆକାଂକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା।"