ଯତୋ ନ ଵେଦ ପରମଂ ଦେଵଂ ତତ୍ତେଜସାଵୃତଃ
ସେ ତେଜରେ ଢାକାଯିବାରୁ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ପଶ୍ଯତାଂ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ଵାଚମୁକ୍ତଵାନ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦେଖୁଥିବା ଓ ଶୁଣୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ତେଜୋରାଶିଶଶାଂକାଭଃ ଶଶାଂକାର୍କାଗ୍ନିଲୋଚନଃ
ସେ ଏକ ତେଜର ଗୁଛା ପରି, ଚନ୍ଦ୍ରମା ସଦୃଶ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଥିଲା।
ଚକର୍ତ କଦଲୀଗର୍ଭଂ ନରଃ କରରୁହୈରିଵ
ମଣିଷ ଯେପରି ନଖରେ କଦଳୀ ଗଛର ଗାଭାକୁ ଫାଟିଦିଏ, ସେଉଁପରି ସେ ତାହାକୁ ଭାଗ କରିଦେଲେ।
ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ତେଜସା ତସ୍ମାନ୍ମୋ ହିତୋ ନ ନତିଂ ଗତଃ
ରୁଦ୍ରଙ୍କ ତେଜରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେ ନମସ୍କାର କଲେ ନାହିଁ।
ଅପଶ୍ଯଦ୍ଦୈଵତୈଃ ସାର୍ଧଂ ରୌଦ୍ରମତିଭଯାଜ୍ଜ୍ଵଲତ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ରୌଦ୍ର ରୂପକୁ ଦେଖିଲେ।
ଗ୍ରହମଣ୍ଡଲମଧ୍ଯସ୍ଥୋ ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ
ଗ୍ରହମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଚନ୍ଦ୍ରମାସଦୃଶ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଶିଖରସ୍ଥେନ ସୂର୍ଯେଣ କୈଲାସ ଇଵ ପର୍ଵତଃ ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଵିଵିଧୈଃ ସ୍ତୋତ୍ରୈର୍ଦେଵଦେଵଂ କପାଲିନମ୍ ।। 5.1.2.
ଶିଖରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବାବେଳେ, ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୈଳାସ ପର୍ବତ ପରି, ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବତା, କପାଳଧାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଐଶ୍ଵର୍ଯଜ୍ଞାନଯୁକ୍ତାଯ ସର୍ଵଭୋଗପ୍ରଦାଯିନେ
ଏହେ ଆପଣ, ଶକ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଦେବାରେ ସମର୍ଥ।
କାଲସଂହାରକର୍ତା ତ୍ଵଂ ମହାକାଲସ୍ତତୋ ହ୍ଯସି
ଆପଣ କାଳର ସଂହାର କରନ୍ତି, ଏହିକାରଣରୁ ଆପଣ ମହାକାଳ।
ଶଂକରୋପ୍ଯାଶୁ ଭକ୍ତାନାଂ ତେନ ତ୍ଵଂ ଶଂକରଃ ସ୍ମୃତଃ
ଆପଣ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ସୁଖ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏହିକାରଣରୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଶଙ୍କର ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ତେନ ଦେଵ କପାଲୀ ତ୍ଵଂ ସ୍ତୁତୋ ହ୍ଯସି ପ୍ରସୀଦ ନଃ
ଏହିକାରଣରୁ, ହେ କପାଳୀ ଦେବ, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଉଛି; ଆମ ପ୍ରତି କୃପା କରନ୍ତୁ।
କୃପାନିଧିଃ ସ ଭଗଵାଂସ୍ତତ୍ରୈଵାଂତରଧୀଯତ ସିତଵିଧୃତକପାଲୋ ମାଲଯା ରୁଦ୍ରପାର୍ଶ୍ଵେ ସ ଜଯତି ଜିତଵେଧା ଊର୍ଜିତଃ ପ୍ରାଜ୍ଯତେଜାଃ
ସେ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ, କୃପାର ଭଣ୍ଡାର, ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ଧଳା କପାଳ ଧାରିଥିବା, ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ସେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଜିତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ବିଜୟୀ ହେଲେ।
ଲଲାଟେ ସ୍ଵଦମୁତ୍ପନ୍ନଂ ଗୃହୀତ୍ଵାଽତାଡଯଦ୍ଭୁଵି
ଲଳାଟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଘମକୁ ଧରି, ସେ ଭୂମିରେ ପିଟିଲେ।
ତତ୍ସ୍ଵେଦାତ୍କୁଂଡଲୀ ଜଜ୍ଞେ ସଧନୁଃ ସମହେଷୁଧିଃ
ସେଇ ଘମରୁ କୁଣ୍ଡଳୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଧନୁଷ ଓ ଭାରୀ ବାଣ ଧାରଣ କରି।
ତମୁଵାଚ ଵିରଂଚିସ୍ତୁ ଦର୍ଶଯନ୍ରୁଦ୍ରମୋଜସା
ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି।
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧନୁରୁଦ୍ଯମ୍ଯ ପୃଷ୍ଠତଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ଧନୁଷ ଉଠାଇ, ପଛରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁରୁଷଂ ଚୋଗ୍ରମଗମଦ୍ଵିସ୍ମିତୋ ଭଵଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭବ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ।
ମଯା ନ ଵଧ୍ଯୋଽତିବଲଃ ସଖା ଵିଷ୍ଣୋର୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ମୋର ଦ୍ୱାରା ମାରାଯିବେ ନାହିଁ; ସେ ବଳବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସଖା ହେବେ।
ଚିଂତଯନ୍ନିତ୍ଥମୀଶୋଽପି ଵିଷ୍ଣୋରାଶ୍ରମମଭ୍ଯଗାତ୍
ଏଭଳି ଭାବି, ଈଶ୍ୱର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।
ପ୍ରପାତ୍ଯ ଚ ତଦା ହୃଷ୍ଟଃ କ୍ରୀଡାଂ କୁର୍ଵଞ୍ଜଗତ୍ସ୍ଥିତୌ
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ପୃଥିବୀରେ ଖେଳ କରିଲେ।
ଅଦୃଶ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଵିଶ୍ଵସୃଗ୍ଵିଭୁଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ, ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସ୍ୱାମୀ।
ଏକାଂଗୁଷ୍ଠସ୍ଥିତଂ ଭୂମୌ ତପୋଽତ୍ଯଂତମନାତୁରମ୍ 5.1.3.
ପୃଥିବୀରେ ଏକା ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଦଢ଼ି, ସେ ଅତ୍ୟଧିକ ତପସ୍ୟା କଲେ, କୌଣସି ଅସୁବିଧା ନ ହୋଇ।
ପୁଣ୍ଯା ଧାରସମାଯୁକ୍ତଂ ପୁରାଣପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ପୁଣ୍ୟ ଧାରାରେ ଯୁକ୍ତ, ପୁରାତନ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୁଷ।
କପାଲଂ ଦର୍ଶଯିତ୍ଵାଗ୍ରେ ଜ୍ଵଲଜ୍ଜ୍ଵଲନସୋତ୍କଟମ୍
ସେ ତାଙ୍କମାନେ ଆଗରେ ଏକ ଖପର ଦେଖାଇଲେ, ଯାହା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଜଳୁଥିଲା।
କୋଽନ୍ଯୋ ଯୋଗ୍ଯୋ ଭଵେଦ୍ଭିକ୍ଷୁର୍ଭିକ୍ଷାଦାନସ୍ଯ ସାଂପ୍ରତମ୍
ଏହି ସମୟରେ ଭିକ୍ଷା ନେବାକୁ ଅନ୍ୟ କିଏ ଯୋଗ୍ୟ ହେବେ?
ତଂ ବିଭେଦାଂତର୍ଗତଜ୍ଞଃ ଶୂଲେନ ଶଶିଶେଖରଃ
ତାଙ୍କ ଭିତରେ କ'ଣ ଅଛି ଜାଣି, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ମହାଦେବ ତାଙ୍କୁ ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ଜାଂବୂନଦରସାକାରା ଵହ୍ନିଜ୍ଵାଲେଵ ନିର୍ମଲା
ଗଳିଥିବା ସୁନା ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ, ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ପବିତ୍ର।
ଋଜ୍ଵୀ ଵେଗଵତୀ ଶିପ୍ରା ଦୀଧିତୀଵାଂବରେ ରଵେଃ
ଶିପ୍ରା ନଦୀ ସିଧା ଓ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ବହୁଥିଲା, ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି।
ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ସା ସମୁଵାହ ହରେର୍ଭୁଜାତ୍
ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ହରିଙ୍କ ବାହୁରୁ ଏହାକୁ ବହନ କଲେ।