ତତୋ ବ୍ରହ୍ମାଽଵଦଦ୍ରୁଦ୍ରମପୂଜ୍ଯୋ ହି ତ୍ଵଯା କୃତଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମକୁ ପୂଜିବାଯୋଗ୍ୟ ମାନିନାହିଁ।"
ତଂ ନୀଲଲୋହିତଃ ପ୍ରୋଚେ ଭଵତା ନାର୍ଚିତୋ ହ୍ଯହମ୍
ତାଙ୍କୁ ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଯିଏ, ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ହଁ, ଆପଣ ମୋତେ ପୂଜା କରିନାହାନ୍ତି।"
ତତୋ ବ୍ରହ୍ମାଽଭଵନ୍ମୂଢୋ ରଜସା ଚୋପବୃଂହିତଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ମନେ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ରଜୋଗୁଣରେ ତାଙ୍କର ମନ ଭରିଗଲା।
ମତ୍ତୁଲ୍ଯୋ ନାସ୍ତି ଵୈ ଦେଵୋ ଯେନ ସୃଷ୍ଟିଃ ପ୍ରଵର୍ଦ୍ଧିତା
"ମୋତେ ସମାନ କୌଣସି ଦେବତା ନାହିଁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ବଢ଼ିଛି।"
ଏଵଂ ମୂଢଃ ସ ପଂଚାସ୍ଯୋ ଵିରଂଚ୍ଯୋଽଭଵଦ୍ଦର୍ପିତଃ
ଏଭଳି ଭ୍ରମିତ ଓ ଅହଂକାରୀ ହୋଇ, ପଞ୍ଚମୁଖୀ ବ୍ରହ୍ମା ଗର୍ବିତ ହେଲେ।
ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଵଦନଂ ତସ୍ଯ ଋଗ୍ଵେ ଦସ୍ଯ ପ୍ରଵର୍ତକମ୍
ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ମୁହଁ ହେଲା ଋଗ୍ବେଦର ଆରମ୍ଭକାରୀ।
ସାଂଗୋପାଂଗେତିହାସାଂଶ୍ଚ ସରହସ୍ଯାନ୍ସସଂଗ୍ରହାନ୍
ଏହା ସହିତ ତାହାର ଅଂଗ, ଉପଅଂଗ, ଇତିହାସ, ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ତଥ୍ୟ ଓ ସଂଗ୍ରହ ଥିଲା।
ତସ୍ଯାଽସୁରାଃ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଵକ୍ତ୍ରସ୍ଯାଦ୍ଭୁତତେଜସଃ 5.1.2.
ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ତେଜସ୍ୱୀ ମୁହଁରୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ସପୁତ୍ରା ଅପି ସୋଦ୍ଵେଗା ବଭୂଵୁର୍ନଷ୍ଟ ଚେତସଃ
ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ସହିତ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ମନ ହରାଇଦେଲେ।
ଅଭିଭୂତମିଵାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯମାନା ଅଵିଦ୍ଵିଷଃ
କୌଣସି ଦ୍ୱେଷ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ନିଜକୁ ଅଧିନ ହେବାକୁ ଭାବିଲେ।
ଗଚ୍ଛାମ ଶରଣଂ ଦେଵଂ ନିସ୍ତେଜା ବ୍ରହ୍ମତେଜସା
"ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ତେଜରେ ଆମେ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇଛୁ, ଏବେ ଆମେ ସେଇ ଦେବଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯିବା।"
ତଂ ଭୀମମତ୍ର ଦକ୍ଷ୍ଯାମୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ନାନ୍ଯେନ କେନଚିତ୍ ଚକ୍ରୁଃ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ମହେଶସ୍ଯ ପରଯା ସ୍ଵରସଂପଦା
"ଏଠାରେ ଆମେ ଭୟଙ୍କର ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।" ସେମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱରରେ ସ୍ତୁତି ରଚିଲେ।
ନମସ୍ତେ ଦେଵଦେଵେଶ ମହେଶ୍ଵର ନମୋନମଃ
ନମସ୍କାର ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବ, ମହେଶ୍ୱର, ପୁନିପୁନି ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ନ ଵିଦ୍ମଃ ପରମଂ ମୂଢା ମହିମାନଂ ତଵାତୁଲମ୍
ଆମେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଥିବାରୁ, ଆପଣଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ମହିମାକୁ ଜାଣିନାହୁଁ।
ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ହେତୁଃ ସର୍ଵସ୍ଯ ସର୍ଜନେ
ଆପଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଧାର, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ।
ନାମସଂକୀର୍ତନାଦେଵ ମୁଚ୍ଯନ୍ତେ ଜଂତଵୋଽଶୁଭାତ୍
କେବଳ ଆପଣଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅଶୁଭରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ମୂର୍ତଯସ୍ତେ ମହାଦେଵ ଵ୍ଯାପ୍ତମାଭିରଶେଷତଃ
ମହାଦେବ, ଆପଣଙ୍କର ରୂପ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭରିଦେଇଛି।
ନାଵବୁଧ୍ଯତି ସର୍ଵେଶ ସର୍ଵମୂର୍ତିଧରୋ ଯତଃ ତ୍ଵଂ କରୋଷି ଯୁଗାଵର୍ତକାଲେ କାଲେ ଚ ଦୁଃସହମ୍ ।। 5.1.2.
ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, କେହି ଆପଣଙ୍କୁ ବୁଝିପାରେନାହିଁ, କାରଣ ଆପଣ ସମସ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଯୁଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ସମୟ ଆସିଲେ ଦୁର୍ଲଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
ପ୍ରସନ୍ନଵଦନୋ ଭୂତ୍ଵା ଦେଵୈଶ୍ଚାପି ନମସ୍କୃତଃ
ସେ ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଵାସଯନ୍ମୋହନାମ୍ନା ତୁ ସହ ଦେଵୈର୍ମହେଶ୍ଵରଃ
ମହେଶ୍ୱର ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ମୋହନ ନାମକ ମନୋହର ସୁର ରେ ରାଗ ଚାଲାଇଲେ।
ଏଵଂ ସଂସ୍ତୂଯମାନୋଽସୌ ଦେଵର୍ଷିପିତୃମାନଵୈଃ
ଏଭଳି ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ ଓ ମଣିଷମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ।
ତ୍ଵଯା କାରୁଣ୍ଯତୋଽସ୍ମାକଂ ଵରଶ୍ଚାପି ପ୍ରଦୀଯତାମ୍
ଦୟାକରି ଆମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ।
ଯଦସ୍ମାକଂ ମହଦ୍ଵୀର୍ଯଂ ତେଜଶ୍ଚୈଵ ପରାକ୍ରମମ୍
ଆମେ ଯେତେ ଶକ୍ତି, ତେଜ ଓ ପ୍ରଭାବ ରଖୁଛୁ—
ଵିନେଶୁଃ ସର୍ଵତେଜାଂସି ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ପୁନଃ ପ୍ରଭୋ
ପ୍ରଭୁ, ତୁମ ଦୟାରେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଆମେ ପୁନି ପାଇଲୁ, ନାହିଁଲେ ସେଗୁଡିକ ହରାଇଯାଇଥିଲା।
ଜଗାମ ତତ୍ର ଯତ୍ରାସୌ ରଜୋଽହଂକାରମୂର୍ତ୍ତିମାନ୍
ସେ ଯେଉଁଠାରେ ରଜୋ ଓ ଅହଂକାରର ଆକାର ଥିଲା, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ବ୍ରହ୍ମା ତମାଗତଂ ଦେଵଂ ନାଜାନାତ୍ତମସା ଵୃତଃ
ବ୍ରହ୍ମା ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକାଯିବାରୁ, ଆସିଥିବା ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତଦାଽଦୃଶ୍ଯତ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଵିଶ୍ଵସୃଗ୍ଵିଶ୍ଵଭାଵ ନଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସମସ୍ତର ସ୍ୱରୂପ ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ତେଜସାଭିଭଵନ୍ରୁଦ୍ରସ୍ତେନ ମତ୍ତୋଽଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତଃ 5.1.2.
ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ସେଠାରେ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ରାତ୍ରୌ ପ୍ରକାଶକିରଣଶ୍ଚଂଦ୍ରଃ ସୂର୍ଯୋଦଯେ ଯଥା
ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ ଯେପରି ଆଲୋକ ହୁଏ, ସେଠିପରି ତାଙ୍କର ତେଜ ଥିଲା।
ଅଵନ୍ଦତ କରେଣୈଵ ପ୍ରାହ ଵୈ ସସ୍ମିତଂ ଵଚଃ
ସେ ହାତ ଯୋଡ଼ି ନମସ୍କାର କରି, ହସିକି କଥା କହିଲେ।