ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ସପ୍ତମେ ପ୍ରଭାସଖଂଡେ ତୃତୀଯେଽର୍ବୁଦଖଣ୍ଡେ ଜଂବୂତୀର୍ଥପ୍ରଭାଵଵର୍ଣନଂନାମ ଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଏକାଶୀ ହଜାର ଶ୍ଲୋକର ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ପୁରାଣର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ତୃତୀୟ ଅର୍ବୁଦଖଣ୍ଡର 'ଜମ୍ବୁତୀର୍ଥର ମହିମା' ନାମକ ସଠିଏଁ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଯେନ ଗଂଗା ଧୃତା ରାଜନ୍ନିପତନ୍ତୀ ନଭସ୍ତଲାତ୍
ଯିଏ ଗଙ୍ଗାକୁ ଆକାଶରୁ ପଡ଼ୁଥିବାବେଳେ ଧରିଥିଲେ, ହେ ରାଜା—
ଆହୂତା ଦେଵ ଦେଵେନ ହ୍ଯଚଲେଶ୍ଵରରୂପିଣା
ଦେବମାନ୍ୟ ଯିଏ ଅଚଳେଶ୍ୱର ରୂପେ ଗଙ୍ଗାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲେ—
ତତ୍ର ଯଃ କୁରୁତେ ସ୍ନାନମଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଚ ସମାହିତଃ
ଯିଏ ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ସ୍ନାନ କରେ—
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ସପ୍ତମେ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡେ ତୃତୀଯଽର୍ବୁଦଖଣ୍ଡେ ଗଂଗାଧରତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯ ଵର୍ଣନଂନାମୈକଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଏକାଶୀ ହଜାର ଶ୍ଲୋକର ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ପୁରାଣର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ତୃତୀୟ ଅର୍ବୁଦଖଣ୍ଡର 'ଗଙ୍ଗାଧର ତୀର୍ଥର ମହିମା' ନାମକ ଏକଷଠିଏଁ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ତଥା ଗଂଗେଶ୍ଵରଂ ଚାନ୍ଯଦ୍ଗଙ୍ଗଯା ନିର୍ମିତଂ ସ୍ଵଯମ୍
ଏଭଳି, ଆଉ ଏକ ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱର ଅଛି, ଯାହାକୁ ଗଙ୍ଗା ନିଜେ ଗଢ଼ିଥିଲେ।
ପୁରା ସମଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧମୁମାଯାଃ ସହ ଗଂଗଯା
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଉମା ଓ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା।
ଯଯା ସଂପୂଜିତଃ ଶଂଭୁଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଯାସ୍ଯତି ଦର୍ଶନମ୍
ଯାହାଙ୍କୁ ସେ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ସେ ଶମ୍ଭୁ ଶୀଘ୍ରେ ଦର୍ଶନ ଦେବେ।
ଏଵମୁକ୍ତା ତତୋ ଗଂଗା ସତ୍ଵରୈତ୍ଯାତ୍ର ପର୍ଵତେ
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଗଙ୍ଗା ତୁରନ୍ତ ସେ ପାହାଡ଼କୁ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗୌର୍ଯାଥ କଟକଂ ପର୍ଵତସ୍ଯ ମନୋହରମ୍
ସେଠାରେ, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଗୌରୀଙ୍କର ଶୁଭ୍ର ଶିବିର ଦେଖି—
ସମ୍ଯକ୍ଛ୍ରଦ୍ଧାସମୋପେତା ତତସ୍ତୁଷ୍ଟୋ ମହେଶ୍ଵରଃ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ, ତାପରେ ମହାଦେବ ଖୁସି ହେଲେ।
ତସ୍ମାତ୍କଟେଶ୍ଵରାଖ୍ଯା ଚ ଲୋକେ ଚାସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହି କାରଣରୁ, ଏହାକୁ ଏଇ ଜଗତରେ 'କଟେଶ୍ୱର' ନାମରେ ଜଣାଯିବ।
ଯା ନାରୀ ପତିନା ମୁକ୍ତା ସପତ୍ନୀଦୁଃଖଦୁଃଖିତା ସୁତସୌଭାଗ୍ଯସଂପନ୍ନା ଭର୍ତୃପ୍ରାଣସମା ତଥା
ଯେଉଁ ଜଣେ ଜଣା ନାରୀ, ସ୍ୱାମୀ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ, ସପତ୍ନୀର ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ, କିନ୍ତୁ ପୁଅ ଓ ଭାଗ୍ୟରେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ଏବଂ ସ୍ୱାମୀକୁ ଜୀବନ ସମାନ ଭଲପାଏ—
ଗଂଗଯାରାଧିତୋ ଦେଵ ଏଵମେଵ ଵରଂ ଦଦୌ
—ସେଉଁଠି, ଯେପରି ଗଙ୍ଗା ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜିଥିଲେ, ସେପରି ଭଗବାନ ତାକୁ ଏହି ଦାନ ଦେଇଥିଲେ।
ଵିଶେଷତଶ୍ଚ ନାରୀଭିଃ ସପତ୍ନୀଦୋଷହାନିଦମ୍ 7.3.62.
ବିଶେଷ କରି ନାରୀମାନେ ପାଇଁ, ଏହା ସପତ୍ନୀ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରେ।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ସପ୍ତମେ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡେ ତୃତୀଯେଽର୍ବୁଦଖଂଡେ କଟେଶ୍ଵରଗଂଗେଶ୍ଵରମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ଦ୍ଵିଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି, ଏକାଶୀହଜାର ଶ୍ଲୋକର 'ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ'ର ସପ୍ତମ 'ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡ'ର ତୃତୀୟ 'ଅର୍ବୁଦଖଣ୍ଡ'ରେ 'କଟେଶ୍ୱର ଓ ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱର ମାହାତ୍ମ୍ୟ' ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ବାଉଠିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଅର୍ବୁଦସ୍ଯ ମହାରାଜ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ହି ସମାସତଃ
ହେ ରାଜା, ଏବେ ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତର ମହିମା ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଯାଉଛି।
ଵିସ୍ତରେଣ ଚ ସଂଖ୍ଯା ସ୍ଯାଦପି ଵର୍ଷଶତୈରପି ପଦେପଦେ ଗୃହାଣ୍ଯେଵ ନିର୍ମିତାନି ମହର୍ଷିଭିଃ
ଯଦି ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ବିସ୍ତାରରେ କୁହାଯିବ, ତଥାପି ମହାର୍ଷିମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ଗଳ୍ପଗୁଡିକୁ ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷେପରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ନ ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ନ ସା ସିଦ୍ଧିର୍ନ ସ ଵୃକ୍ଷୋ ମହୀପତେ
ହେ ରାଜା, ସେଉଁଠି ଥିବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ସିଦ୍ଧି କିମ୍ବା ଗଛ ସମାନ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।
ଯେ ଵସଂତି ମହାରାଜ ସୁରମ୍ଯେଽର୍ବୁଦପର୍ଵତେ
ଯେମାନେ ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତର ମଧୁର ପରିବେଶରେ ବସିଥାନ୍ତି, ହେ ରାଜା, ସେମାନେ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
କିଂ ତସ୍ଯ ଜୀଵିତେନାର୍ଥଃ କିଂ ଧନୈଃ କିଂ ଜପୈର୍ନୃପ
ହେ ରାଜା, ଏଠାରେ ଜୀବନ, ଧନ କିମ୍ବା ଜପର କଣ ଅର୍ଥ?
ଅପି କୀଟପତଂଗା ଯେ ପଶଵଃ ପକ୍ଷିଣୋ ମୃଗାଃ
ସେଠାରେ ଥିବା କୀଟ, ପତଙ୍ଗ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ମୃଗ—
ତସ୍ମିନ୍ମୃତା ମହାରାଜ ନିଷ୍କାମାଃ କାମତୋଽପି ଵା
—ଏମାନେ ଚାହିଁ କିମ୍ବା ଅଚାହିଁ, ଯେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯଶ୍ଚୈତଚ୍ଛୁଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ପୁରାଣଂ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତଃ
ଯିଏ ଏହି ପୁରାଣକୁ ଦିନେ ଦିନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶୁଣେ—
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଯାତ୍ରାଂ ତତ୍ର ସମାଚରେତ୍
—ସେଥିପାଇଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ, ସେଠାକୁ ଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ସପ୍ତମେ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡେ ତୃତୀଯେଽର୍ବୁଦଖଂଡେଽର୍ବୁଦଖଣ୍ଡମାହାତ୍ମ୍ଯଫଲଶ୍ରୁତିଵର୍ଣନଂନାମ ତ୍ରିଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି, ଏକାଶୀହଜାର ଶ୍ଲୋକର 'ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ'ର ସପ୍ତମ 'ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡ'ର ତୃତୀୟ 'ଅର୍ବୁଦଖଣ୍ଡ'ରେ 'ଅର୍ବୁଦ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶ୍ରବଣର ଫଳ' ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ତିରାଷିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଶ୍ରୀଜଗଦଂବାଯୈ ନମଃ ଅଥାଵନ୍ତ୍ଯଖଣ୍ଡେଽଵନ୍ତୀକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ପ୍ରାରଭ୍ଯତେ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ସ୍ରଷ୍ଟାରୋଽପି ପ୍ରଜାନାଂ ପ୍ରବଲଭଵଭଯାଦ୍ଯଂ ନମସ୍ଯଂତି ଦେଵା ଯୋ ହ୍ଯଵ୍ଯକ୍ତେ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ପ୍ରଵିହିତମନସାଂ ଧ୍ଯାନଯୁକ୍ତାତ୍ମନାଂ ଚ
ଶ୍ରୀ ଜଗଦମ୍ବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏବେ ଅବନ୍ତିଖଣ୍ଡରେ, ଅବନ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାମାନେ ମଧ୍ୟ, ଭୟଙ୍କର ସଂସାର ଭୟରୁ, ସେଇ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ଯିଏ ଅଦୃଶ୍ୟରେ ବିଲୀନ ହୋଇଛନ୍ତି ଏବଂ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ମନ ଓ ଆତ୍ମା ଥିବା ଲୋକମାନେ ଯାହାକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
କଥ୍ଯଂତାଂ ତାନି ଯତ୍ନେନ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଯେଷୁ ପ୍ରଜାଯତେ
ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକୁ ଦେଖିଲେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ସେଗୁଡିକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି କୁହିବା ଉଚିତ।
ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ ଅସ୍ତି ଲୋକେଷୁ ଵିଖ୍ଯାତା ଗଂଗା ତ୍ରିପଥଗା ନଦୀ
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତିନିଟି ପଥରେ ବହୁଥିବା ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ଅଛି।
ତପନସ୍ଯ ସୁତା ଦେଵୀ ଯମୁନା ଲୋକପାଵନୀ
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର କନ୍ୟା ଦେବୀ ଯମୁନା ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।