ତିଷ୍ଠେଦ୍ଯୁଗସହସ୍ରଂ ତୁ ପାଦେନୈକେନ ଯଃ ପୁମାନ୍
ଯେ କୌଣସି ପୁରୁଷ ଏକ ପା ଉପରେ ଏକ ହଜାର ଯୁଗ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଥାଏ—
ଲଂବତେଽଵାକ୍ଛିରା ଯସ୍ତୁ ଯୁଗାନାମଯୁତଂ ପୁମାନ୍
ଯେ କୌଣସି ପୁରୁଷ ତଳକୁ ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ ଦଶ ହଜାର ଯୁଗ ଲମ୍ବି ରହିଥାଏ—
ଵ୍ଯୁଷ୍ଟିର୍ଭଵତି ଯା ପୁଂସାଂ ନ ସା କ୍ରତୁଶତୈରପି
ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ଯେ ଫଳ ପାଆନ୍ତି, ଏହା ଶତ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ।
ପୌଷେ ମାସି ଵିଶେଷେଣ ସ୍ନାନଂ ବହୁଫଲପ୍ରଦମ୍
ପୌଷ ମାସରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ସ୍ନାନ କଲେ ବହୁ ପ୍ରତିଫଳ ମିଳେ।
ପୌଷେ ମାସି ଵିଶେଷେଣ ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ସ୍ନାନମାଦୃତଃ ସ ଯାତି ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସ୍ଥାନଂ ପୁନରାଵୃତ୍ତିଵର୍ଜିତମ୍ ।।2.8.6.
ପୌଷ ମାସରେ ଯେ କୌଣସି ଲୋକ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାର ନିବାସକୁ ଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ।
ପୌଷେ ମାସେ ତୁ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଘୃତାଢ୍ଯଂ ଦୀପମୁତ୍ତମମ୍
ପୌଷ ମାସରେ ଯେ କୌଣସି ଲୋକ ଘୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ତମ ଦୀପ ଦାନ କରେ—
ନାନାଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ପାପଂ ସ୍ଵଲ୍ପଂ ବହ୍ଵପି ଵା ଭଵେତ୍
ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ସଂଚିତ ଅଳ୍ପ କିମ୍ବା ବହୁ ପାପ ଯେଉଁଥିବି—
ଆଯୁରାରୋଗ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ସଂତତୀଃ ସୌଖ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଧନ-ସମ୍ପଦ, ସନ୍ତାନ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ—
ଯସ୍ତୁ ଶୁକ୍ଲତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାଂ ପୌଷେଽତ୍ର ପ୍ରଯତୋ ଵ୍ରତୀ
ଯେଉଁଜଣେ ପୌଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ ନିୟମ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି,
ଜାଗରଂ ଵିଦଧଦ୍ରାତ୍ରୌ ଦୀପଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ସର୍ଵଶଃ
ଏବଂ ସେ ରାତି ସାରା ଜାଗି ରହି, ସମସ୍ତଠାରେ ଦୀପ ଜଳାଇ ଦେଇଥାନ୍ତି,
ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଵିଷ୍ଣୁପୂଜାଂ ଚ କୁର୍ଵଞ୍ଛୃଣ୍ଵନ୍ହରେଃ କଥାମ୍ କଥାଭିଃ ପୁଣ୍ଯଯୁକ୍ତାଭିର୍ଜାଗୃଯାଚ୍ଛର୍ଵରୀଂ ନରଃ
ଏହିପରି ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭକ୍ତ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ହରିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପୁଣ୍ୟମୟ କଥାରେ ରାତି ଜାଗି ରହନ୍ତି,
ତତଃ ପ୍ରଭାତେ ଵିମଲେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଵିଧିଵଦାଦରାତ୍
ତାପରେ ପ୍ରଭାତରେ ଶୁଭ୍ର ଜଳରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଆଦର ସହିତ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି,
ସ୍ଵର୍ଣଂ ଚାନ୍ନଂ ଚ ଵାସାଂସି ଯୋ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯାଽନ୍ଵିତଃ
ଏବଂ ଯେଉଁଜଣେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସୁନା, ଖାଦ୍ୟ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରନ୍ତି,
ଵର୍ଷେଵର୍ଷେ ତୁ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଜାଗରଃ ପୁଣ୍ଯତତ୍ପରୈଃ
ପୁଣ୍ୟକାମୀ ଲୋକମାନେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏହି ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ,
ହରିଃ ପୂଜ୍ଯୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ସମ୍ଯକ୍ସଂତୋଷ୍ଯାଃ ଶକ୍ତିତୋ ନରୈଃ ଭଵଂତି ନିର୍ଵିଷାଃ ସର୍ପା ଯଥା ତାର୍କ୍ଷ୍ଯସ୍ଯ ଦର୍ଶନାତ୍ 2.8.6.
ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଯଥାସମ୍ଭବ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ; ଯେପରି ତାର୍କ୍ଷ୍ୟଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ସର୍ପମାନେ ବିଷହୀନ ହୋଇଯାନ୍ତି, ସେପରି ଲୋକମାନେ ନିର୍ଭୟ ହୁଅନ୍ତି।
ତତ୍ର ସ୍ନାତୋ ଦିଵଂ ଯାତି ଅତ୍ର ସ୍ନାତଃ ସୁଖୀ ଭଵେତ
ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ସେଠାରୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ସୁଖୀ ହୁଅନ୍ତି।
ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଯେ କେଚିତ୍ପ୍ରାଣିନଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ
ତିନି ଲୋକରେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରାଣୀ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ,
ଭୂତାନାମିହ ସର୍ଵେଷାଂ ଦୁଃଖୋପହତଚେତସାମ୍
ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଭୂତମାନେ, ଯାହାଙ୍କ ମନ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ,
ସପ୍ତାଵରାନ୍ସପ୍ତପରାନ୍ପୁରୁଷଶ୍ଚାତ୍ମନାସହ
ସାତଟି ଅଧମ ଓ ସାତଟି ଉତ୍ତମ, ଏବଂ ସେ ନିଜେ ସହିତ,
ଜାତ୍ଯଂଧୈରିହ ତେ ତୁଲ୍ଯାସ୍ତଥା ପଂଗୁଭିରେଵ ଚ
ଏଠାରେ ଜନ୍ମାନ୍ଧ ଓ ଲଙ୍ଗଡା ଲୋକମାନେ ସମାନ ହୁଅନ୍ତି,
ଵର୍ଣାନାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଯଦ୍ଵତ୍ତଥା ତୀର୍ଥେଷୁ ସଂଗମଃ
ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସର୍ବୋପରି, ସେପରି ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗମ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ,
ଅତ୍ର ସ୍ନାନେନ ଦାନେନ ଯଥା ଶକ୍ତ୍ଯା ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
ଏଠାରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କଲେ,
ନରୋ ଵା ଯଦି ଵା ନାରୀ ଵିଧିଵତ୍ସ୍ନାନମାଚରେତ୍
ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ, ଯେଉଁମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି,
ଯଥା ଵହ୍ନିର୍ଦହେତ୍ସର୍ଵଂ ଶୁଷ୍କମାର୍ଦ୍ରମଥାପି ଵା
ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଶୁଖିଲା କିମ୍ବା ଭିଜା ସମସ୍ତ କିଛିକୁ ପୁଡ଼ିଦେଉଛି,
ଏକତଃ ସର୍ଵତୀର୍ଥାନି ନାନାଵିଧିଫଲାନି ଵୈ 2.8.6.
ଏକପଟେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ, ଯାହାର ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଅଛି,
ସର୍ଵତୀର୍ଥାଵଗାହସ୍ଯ ଫଲଂ ଯାଦୃକ୍ସ୍ମୃତଂ ଶ୍ରୁତୌ
ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିବାର ଯେଉଁ ଫଳ ଶ୍ରୁତିରେ କୁହାଯାଇଛି,
ଗୋପ୍ରତାରାଭିଧଂ ତୀର୍ଥମପରଂ ଵର୍ତତେଽନଘ
ଓ ନିଷ୍ପାପ, ଗୋପ୍ରତାରା ନାମକ ଅନ୍ୟ ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି।
ଯତ୍ର ସ୍ନାନେନ ଦାନେନ ନ ଶୋଚତି ନରଃ କ୍ଵଚିତ୍
ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଦାନ କଲେ, ମଣିଷ କେବେ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ଯଥା ଵିଦ୍ଵନ୍ଵର୍ତ୍ତତେ ମଣିକର୍ଣିକା
ଯେପରି ଜ୍ଞାନୀ, ବାରାଣସୀରେ ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା ଅଛି,
ନୈମିଷେ ଚକ୍ରଵାପୀ ତୁ ଯଥା ତୀର୍ଥତମା ସ୍ମୃତା
ସେପରି ନୈମିଷ ରେ ଚକ୍ରବାପୀକୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।