ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ୍ଯାଂ ଜାଗରଂ ତସ୍ଯ ଚାଗ୍ରତଃ
ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ, ଏହା ପାଖରେ ରାତି ଜାଗି ରହିବା ଉଚିତ।
ପିଂଡନିର୍ଵାପଣଂ ତତ୍ର ଯଃ କରୋତି ସମାହିତଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁ ମଣିଷ ଏଠାରେ ଏକାଗ୍ରତାରେ ପିଣ୍ଡଦାନ କରେ,
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ସପ୍ତମେ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡେ ତୃତୀଯେଽର୍ବୁଦଖଂଡେ ପାର୍ଥେଶ୍ଵରମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଏକାଶୀହଜାର ଶ୍ଲୋକର ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ତୃତୀୟ ଅର୍ବୁଦଖଣ୍ଡରେ 'ପାର୍ଥେଶ୍ୱର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ତିରିଶିତିଏଁ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଯତ୍ର ସନ୍ନିହିତୋ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵଯଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ମହୀପତେ କସ୍ମିନ୍କାଲେ ମୁନେ ବ୍ରୂହି ସର୍ଵଂ ଵିସ୍ତରତୋ ମମ
ଯେଉଁଠି ସ୍ୱୟଂ ବିଷ୍ଣୁ ସଦା ବସିଛନ୍ତି, ହେ ରାଜା, ଏହା କେଉଁ ସମୟ ଏବଂ କେଉଁଠି ଘଟିଥିଲା, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ କୁହ, ହେ ମୁନି।
ଚଂଦ୍ରାର୍କପଵନେ ନଷ୍ଟେ ଜ୍ଯୋତିଷି ପ୍ରଲଯଂ ଗତେ
ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପବନର ଆଲୋକ ନଷ୍ଟ ହୋଇ, ସମସ୍ତ କିଛି ପ୍ରଳୟରେ ଲିନ ହେଉଥିବା ବେଳେ,
ତତୋ ଯୁଗସହସ୍ରାଂତେ ଵିବୁଦ୍ଧଃ କମଲାସନଃ
ତାପରେ, ହଜାର ଯୁଗ ଶେଷରେ, କମଳାସନ ବ୍ରହ୍ମା ଜାଗିଲେ।
ଭ୍ରମଂଶ୍ଚାପି ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରୋ ଯାଵତ୍ପଶ୍ଯତି ଦୂରତଃ
ଚାରିଟି ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ସେ ବ୍ରହ୍ମା ଘୁରୁଥିଲେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୂରରୁ କିଛି ଦେଖିଲେ।
ତଂ ଚୋଵାଚ ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରଃ କସ୍ତ୍ଵଂ କେନ ଵିନିର୍ମିତଃ
ସେ ଚାରିମୁହଁ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ କିଏ? କିଏ ତୁମକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି?'
ତମୁଵାଚାଥ ଗୋଵିଂଦଃ ପ୍ରହସଞ୍ଛ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଗିରା
ତାପରେ ଗୋବିନ୍ଦ ହସି, ମୃଦୁ କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ,
ଅହମାଦ୍ଯଃ ପୁମାନେକୋ ମଯା ସୃଷ୍ଟୋ ଭଵାନପି
'ମୁଁ ଆଦି ପୁରୁଷ, ଏକମାତ୍ର; ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛ।'
ଅବ୍ରଵୀତ୍ପରୁଷଂ ଵାକ୍ଯଂ ଭର୍ତ୍ସଯଂଶ୍ଚ ପୁନଃପୁନଃ
ସେ ପୁନିପୁନି କଠୋର କଥା କହି, ତାଙ୍କୁ ତିରସ୍କାର କରିଲେ।
ସୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଂ ହି ମଯା ମୂଢ ପ୍ରଥମୋଽହମସଂଶଯମ୍ 7.3.34.
'ମୁଁ ତୁମକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି, ମୂର୍ଖ; ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ପ୍ରଥମ।'
ଏଵଂ ଵିଵଦମାନୌ ତୌ ମିଥୋ ରାଜନ୍ମହାଦ୍ଯୁତୀ
ଏଭଳି ରାଜା, ସେଇ ଦୁଇଜଣେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ପରସ୍ପରେ ବିବାଦ କରିଥିଲେ।
ମୁଷ୍ଟିଭିର୍ବାହୁଭିଶ୍ଚୈଵ ନଖୈର୍ଦଂତୈର୍ଵିକର୍ଷଣୈଃ
ସେମାନେ ମୁଠି, ବାହୁ, ନଖ, ଦାନ୍ତ ଓ ଟାଣି ଟାଣି ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ତତୋ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଂତେ ତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ନୃପୋତ୍ତମ
ଏହିପରି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା—
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଵାଗୁଵାଚାଶରୀରିଣୀ
ସେଇ ସମୟରେ ଏକ ଦେହହୀନ ସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା।
ଏତନ୍ମାହେଶ୍ଵରଂ ଲିଂଗଂ ଯୋଽସ୍ଯ ଚାଂତେ ଗମିଷ୍ଯତି
ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଏହି ମହା ଲିଙ୍ଗର ଶେଷକୁ ଯିଏ ପହଞ୍ଚିପାରିବ—
ଅଧୋଭାଗଂ ଵ୍ରଜତ୍ଵେକ ଏକଶ୍ଚୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ମମାଜ୍ଞଯା
ମୋ ଆଦେଶରେ ଜଣେ ତଳକୁ ଯାଉ, ଅନ୍ୟଜଣେ ଉପରକୁ ଯାଉ।
ଵିଦାର୍ଯ ଵସୁଧାଂ କୃଷ୍ଣୋଽପ୍ଯଧସ୍ତାତ୍ସତ୍ଵରଂ ଗତଃ ତାଵତ୍କାଲାଗ୍ନିରୁଦ୍ରସ୍ତୁ ଦୃଷ୍ଟସ୍ତେନ ମହାତ୍ମନା
କୃଷ୍ଣ ମାଟିକୁ ଫାଟି ତଳକୁ ତୁରନ୍ତ ଯାଇଲେ; ସେଠାରେ ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା କାଳାଗ୍ନି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଗଂତୁମିଚ୍ଛଂସ୍ତତୋଽଧସ୍ତାଦ୍ଯାଵଦ୍ଵେଗଂ କରୋତି ସଃ
ଏହାପରେ ସେ ଆଉ ତଳକୁ ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଗତି କଲେ।
ତତୋ ମୂର୍ଛାଭିସଂତପ୍ତୋ ଦହ୍ଯମାନୋଽଦ୍ଭୁତାଗ୍ନିନା
ତାପରେ, ଅଦ୍ଭୁତ ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ି, ମୂର୍ଛାରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ।
ତଥା ଲିଂଗଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଯା ପୂଜା କୃତା ତତଃ 7.3.34.
ଏଭଳି ଲିଙ୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କଲେ।
ବ୍ରହ୍ମାଽପି ଵ୍ଯୋମମାର୍ଗେଣ ଗତୋ ହଂସଵିମାନତଃ
ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ହଂସ ରଥରେ ଆକାଶ ପଥରେ ଯାଇଲେ।
ତତୋ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଂତେ କେତକୀଂ ସୋଽପ୍ଯପଶ୍ଯତ
ତାପରେ, ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ସେ କେତକୀ ଫୁଲକୁ ଦେଖିଲେ।
କ୍ଵ ତ୍ଵଯା ଗମ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନିରାଲଂବେ ମହାପଥି
ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ଏହି ଅନନ୍ତ ବଡ଼ ପଥରେ ତୁମେ କେଉଁଠିକୁ ଯାଉଛ?
ଲିଂଗସ୍ଯାସ୍ଯ ହି ପର୍ଯଂତଂ ଯୋ ଲଭିଷ୍ଯତି ଚାଵଯୋଃ
ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଯିଏ ଏହି ଲିଙ୍ଗର ଶେଷକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିବ—
ସ ଜ୍ଯାଯାନିତରୋ ହୀନୋ ହ୍ଯେତଦୁକ୍ତଂ ପିନାକିନା
ସେ ଉତ୍ତମ, ଅନ୍ୟଜଣ ଅଧମ—ଏହିପରି ପିନାକଧାରୀ କହିଛନ୍ତି।
ଲବ୍ଧ୍ଵା ଲିଂଗସ୍ଯ ପର୍ଯଂତଂ ଯାସ୍ଯାମି କ୍ଷିତିମଂଡଲେ
ଲିଙ୍ଗର ଶେଷକୁ ମିଳିଲେ, ମୁଁ ପୃଥିବୀକୁ ଫେରିଯିବି।
ଵ୍ଯର୍ଥଶ୍ରମୋଽସି ଲୋକେଶ ନାଂତୋ ଲିଂଗସ୍ଯ ଵିଦ୍ଯତେ
ତୁମର ଶ୍ରମ ବ୍ୟର୍ଥ, ହେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ; ଏହି ଲିଙ୍ଗର କୌଣସି ଶେଷ ନାହିଁ।
ଲିଂଗମୂର୍ଧ୍ନଃ ପତଂତ୍ଯା ମେ କାଲୋ ଜାତୋ ମହାଦ୍ଯୁତେ
ଲିଙ୍ଗର ଶିରାଉପରୁ ମୁଁ ତଳକୁ ପଡ଼ିବାବେଳେ, ହେ ମହାତେଜସ୍ବୀ, ବହୁ ସମୟ କଟିଗଲା।