ତଥାଦକ୍ଷିଣଦିଗ୍ଭାଗେ କୂପିକା ତେନ ନିର୍ମିତା॥। ଆନର୍ତ୍ତୀଯତଡାଗସ୍ଯ ସମୀପେ ପାପନାଶନୀ
ଏହିପରି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ, ଆନର୍ତ୍ତୀୟ ତାଳା ନିକଟରେ, ସେ ଏକ ଛୋଟ କୂଆ ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ପାପ ନଶ୍ଟ କରେ।
ଯସ୍ତସ୍ଯାଂ କୁରୁତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଦକ୍ଷିଣାଯନେ
ଯେଉଁଠି ଦକ୍ଷିଣାୟନ ଆସିଲାବେଳେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ,
ଯସ୍ତତ୍ର ଦୀପକଂ ଦଦ୍ଯାତ୍କାର୍ତିକେ ମାସି ଚ ଦ୍ଵିଜାଃ ନ ଚାଂଧୋ ଜାଯତେ କ୍ଵାପି ଯତ୍ରଯତ୍ର ପ୍ରଜାଯତେ ॥ 6.103.
ଯେଉଁଠି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଦୀପ ଦାନ କରେ, ମହାଜନମାନେ, ସେ କେଉଁଠି ଜନ୍ମ ନେଲେ ମଧ୍ୟ କେବେ ଅନ୍ଧା ହେଇ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ।
କିଂପ୍ରଭାଵଂ ଚ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ସୂତପୁତ୍ର ପ୍ରକୀର୍ତଯ
ଏବେ, ସୂତପୁତ୍ର, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଏହାର ମହିମା କହ।
ଆନର୍ତ୍ତୀଯତଡାଗସ୍ଯ ମହିମା ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ଦ୍ବିଜମାନେ, ଆନର୍ତ୍ତୀୟ ତାଳାର ମହିମା—
ଆଶ୍ଵିନସ୍ଯ ସିତେ ପକ୍ଷେ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ସମାହିତଃ
ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ, ଏକାଗ୍ର ମନରେ,
ତତୋ ଦୀପୋତ୍ସଵଦିନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ସମାହିତଃ
ତାପରେ, ଦୀପାବଳି ଦିନରେ, ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି,
ସଂପୂଜ୍ଯୋ ଧର୍ମରାଜସ୍ତୁ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାନୁଲେପନୈଃ
ଧର୍ମରାଜକୁ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତିଲମାଷପ୍ରଦାନେନ ଦ୍ଵିଜାନାଂ ତର୍ପଣେନ ଚ
ତିଳ ଓ ମାଷ ଦେଇ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତି କରିବା ଦ୍ୱାରା,
ଯ ଏଵଂ କୁରୁତେ ଵିପ୍ରାସ୍ତୀର୍ଥ ଆନର୍ତ ସଂଜ୍ଞିତେ
ଯେଉଁଠି ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତାହା ଆନର୍ତ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ,
ଯସ୍ମିନ୍ଦିନେ ସମାଯାତୋ ରାମସ୍ତତ୍ର ପ୍ରହର୍ଷିତଃ
ଯେ ଦିନ ରାମ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେ ଦିନ ସେ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଥିଲେ।
ଅତ୍ରାଗସ୍ତ୍ଯୋ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତିଷ୍ଠତେ ରଘୁନଂଦନ
ଏଠାରେ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ରଘୁବଂଶୀ ସହିତ ଉଭୟ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛନ୍ତି।
ଅଥ ତେଷାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମୋ ରାଜୀଵଲୋଚନଃ 6.103.୨୦ ଅଷ୍ଟାଂଗପ୍ରଣିପାତେନ ତଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ରଘୂତ୍ତମଃ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ରାମ, ପଦ୍ମନୟନ ଓ ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ କୁଣ୍ଡିଲେ।
ନାତିଦୂରେ ତତସ୍ତସ୍ଯ ଵିନଯେନ ସମନ୍ଵିତଃ
ସେଠାରୁ ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ, ନମ୍ରତା ସହିତ ସେ ଉଭୟ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।
ତତଃ ପୃଷ୍ଟସ୍ତୁ ମୁନିନା କଥଯାମାସ ଵିସ୍ତରାତ୍
ତାପରେ ମୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ସେ ବିସ୍ତାରରେ ସବୁ କଥା କହିଲେ।
ଯଥା ସୀତା ପରିତ୍ଯକ୍ତା ଯଥା ସୌମିତ୍ରିଣା କୃତଃ
ସୀତା କିପରି ପରିତ୍ୟାଗ ହେଲେ ଓ ସୌମିତ୍ରି କଣ କରିଥିଲେ, ସେ ସବୁ କଥା।
ତଥା ସୁଗ୍ରୀଵମାସାଦ୍ଯ ତଥୈଵ ଚ ଵିଭୀଷଣମ୍
ସେପରି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କିପରି ସମ୍ମିଳନ କରିଲେ ଓ ଭିବୀଷଣଙ୍କ ସହିତ କିପରି ହେଲା।
ତତୋଽଗସ୍ତ୍ଯଃ କଥାଶ୍ଚିତ୍ରାଶ୍ଚକ୍ରେ ତସ୍ଯ ପୁରସ୍ତଦା
ତାପରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ସେ ମୁହଁମୁହଁରେ ଅଦ୍ଭୁତ କଥାମାନେ କହିଲେ।
ତତଃ କଥାଵସାନେ ଚ ଚଲଚିତ୍ତଂ ରଘୂତ୍ତମମ୍
କଥା ଶେଷ ହେବା ପରେ, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମଙ୍କର ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲା।
ଯନ୍ନ ଦେଵେଷୁ ଯକ୍ଷେଷୁ ସିଦ୍ଧଵିଦ୍ଯାଧରେଷୁ ଚ
ଯାହା ଦେବମାନେ, ଯକ୍ଷମାନେ, ସିଦ୍ଧ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମିଳେନାହିଁ,
ଯସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରାଯୁଧସଂଘାଶ୍ଚ ନିଷ୍କ୍ରାମଂତି ସହସ୍ରଶଃ
ଯାହାଠୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ହଜାର ହଜାର ଭାବେ ବାହାରିଯାନ୍ତି,
ତଦ୍ରାମସ୍ତୁ ଗୃହୀତ୍ଵାଽଥ ଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନଃ ॥ 6.103.
ସେ ଦେଖି ରାମ ତାହା ନେଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଫୁଲିଗଲା।
ଅତ୍ଯଦ୍ଭୁତକରଂ ରତ୍ନୈର୍ନିର୍ମିତଂ ତିମିରାପହମ୍
ଅତ୍ୟଧ୍ଭୁତ ଏହି ବସ୍ତୁ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଛି, ଅନ୍ଧାରକୁ ଦୂର କରେ।
ମମାଶ୍ରମସମୀପସ୍ଥଂ ତଦ୍ଦେଵଦେଵନିର୍ମିତମ୍
ମୋ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ଦେବଦେବଙ୍କ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଏହି ବସ୍ତୁ ଅଛି।
ତସ୍ଯ ତୀରେ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ଯଦାଶ୍ଚର୍ଯମନୁତ୍ତମମ୍
ତାହାର ତୀରରେ, ମୁଁ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅପୂର୍ବ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଥିଲି।
କଦାଚିଦ୍ରାଘଵଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଶୀଥେଽହଂ ସମୁତ୍ଥିତଃ
କେବେ ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ମଧ୍ୟରାତିରେ ଉଠିଥିଲି।
ଯାଵତ୍ତାଵଦ୍ଵିମାନଂ ତଦପ୍ସରୋଗଣରାଜିତମ୍ ଅନ୍ଧସ୍ତତ୍ର ସମାରୂଢଃ ସ୍ତୂଯତେ କିନ୍ନରୈର୍ନୃପଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଦିବ୍ୟ ରଥ, ଯାହା ଅପ୍ସରାମାନେ ସୁନ୍ଦର କରିଛନ୍ତି, ରହିଥାଏ, ରାଜା ତାହାରେ ବସିଥିବାବେଳେ କିନ୍ନରମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।
ରତ୍ନାଭରଣମେତଚ୍ଚ ବିଭ୍ରତ୍କଣ୍ଠେ ସୁନିର୍ମଲମ୍
ସେ ନିଜ ଗଳାରେ ଏହି ଚମକୁଥିବା ଏବଂ ନିର୍ମଳ ମଣିର ଗହଣା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି।
ଅଥୋତ୍ତୀର୍ଯ ଵିମାନାଗ୍ର୍ଯାତ୍ସ୍କଂଧଲଗ୍ନୋ ରଘୂଦ୍ଵହ
ତାପରେ, ସେ ଦିବ୍ୟ ରଥରୁ ଉତରି, ଶ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କଲେ, ରଘୁବଂଶୀ।
ତତଶ୍ଚ ସଲିଲାତ୍ତସ୍ମାଦାକୃଷ୍ଯ ଚ କଲେଵରମ୍
ତାପରେ, ସେ ଜଳରୁ ନିଜ ଦେହକୁ ଉଠାଇଲେ।