ଯସ୍ତୌ ପ୍ରାତଃ ସମୁତ୍ଥାଯ ସଦା ପଶ୍ଯତି ମାନଵଃ
ଯେଉଁ ମାନବ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ଉଠି ଏହାକୁ ଦେଖିଥାଏ, ସେ...
ଅଥାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଯୋ ରାମଚରିତଂ ପଠେତ୍
ଅଷ୍ଟମୀ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ ଯେଉଁଠି ରାମଙ୍କର କଥା ପଢିଥାଏ, ସେ...
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠେ ନାଗରଖଣ୍ଡେ ହାଟକେଶ୍ଵରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ରେଣ ହାଟକେଶ୍ଵରକ୍ଷେତ୍ରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଦିପ୍ରାସାଦପଞ୍ଚକନିର୍ମାଣପ୍ରତିଷ୍ଠାପନଵର୍ଣନଂନାମ ଦ୍ଵ୍ଯୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଏକାଶୀ ହଜାର ଅଧ୍ୟାୟ ଥିବା ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଦି ପାଞ୍ଚଟି ପ୍ରାସାଦ ତିଆରି ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବିବରଣା ନାମକ ଦ୍ୱିଶତ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ ଯତ୍ସ୍ଥାପିତାନି ଲିଂଗାନି ରାକ୍ଷସୈରପି ଵାନରୈଃ
ଋଷିମାନେ ପଚାରିଲେ: ଯେଉଁ ଲିଙ୍ଗଗୁଡିକ ରାକ୍ଷସ ଓ ବାନରମାନେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ—
ତସ୍ମାଦ୍ଵିସ୍ତରତୋ ବ୍ରୂହି ଯତ୍ରଯତ୍ର ଯଥାଯଥା
ସେଗୁଡିକ କେଉଁଠି ଏବଂ କିପରି ସ୍ଥାପିତ ହେଇଥିଲେ, ତୁମେ ଏହାକୁ ଖୁବ ଭଲଭାବରେ କହ।
ବାଲମଂଡନକଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ସମାହିତଃ
ବାଲମଣ୍ଡନକକୁ ପହଞ୍ଚି, ଏଠାରେ ଶାନ୍ତି ଭାବରେ ସ୍ନାନ କରିଲାପରେ,
ମୁଖଲିଂଗଂ ତତସ୍ତତ୍ର ସ୍ଥାପଯାମାସ ଶୂଲିନଃ ॥। ତଥାନ୍ଯୈର୍ଵାନରୈଃ ସର୍ଵୈମୁଖଲିଂଗାନି ଶୂଲିନଃ
ସେଠି ଶୂଳଧାରୀ ଶିବଙ୍କର ମୁଖଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୂଳଧାରୀଙ୍କର ମୁଖଲିଙ୍ଗଗୁଡିକ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
ଯସ୍ତେଷାଂ ମୁଖଲିଂଗାନାଂ କରୋତି ଘୃତକଂବଲମ୍॥। ମକରସ୍ଥେନ ସୂର୍ଯେଣ ଶିଵଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁଠି ମୁଖଲିଙ୍ଗଗୁଡିକୁ ଘୃତ ଦେଇ ଅଭିଷେକ କରେ, ମକର ରାଶିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବାବେଳେ, ସେ ଶିବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ତତଃ ପଶ୍ଚିମଦିଗ୍ଭାଗେ ତସ୍ଯ କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ ରାକ୍ଷସୈଃ _
ତାପରେ, ସେହି କ୍ଷେତ୍ରର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ, ରାକ୍ଷସମାନେ—
ରାମେଣ ପୂର୍ଵଦିଗ୍ଭାଗେ ପ୍ରାସାଦାନାଂ ଚ ପଂଚକମ୍
ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ପାଞ୍ଚଟି ପ୍ରାସାଦ ତିଆରି ହେଲା।
ତଥାଦକ୍ଷିଣଦିଗ୍ଭାଗେ କୂପିକା ତେନ ନିର୍ମିତା॥। ଆନର୍ତ୍ତୀଯତଡାଗସ୍ଯ ସମୀପେ ପାପନାଶନୀ
ଏହିପରି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ, ଆନର୍ତ୍ତୀୟ ତାଳା ନିକଟରେ, ସେ ଏକ ଛୋଟ କୂଆ ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ପାପ ନଶ୍ଟ କରେ।
ଯସ୍ତସ୍ଯାଂ କୁରୁତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଦକ୍ଷିଣାଯନେ
ଯେଉଁଠି ଦକ୍ଷିଣାୟନ ଆସିଲାବେଳେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ,
ଯସ୍ତତ୍ର ଦୀପକଂ ଦଦ୍ଯାତ୍କାର୍ତିକେ ମାସି ଚ ଦ୍ଵିଜାଃ ନ ଚାଂଧୋ ଜାଯତେ କ୍ଵାପି ଯତ୍ରଯତ୍ର ପ୍ରଜାଯତେ ॥ 6.103.
ଯେଉଁଠି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଦୀପ ଦାନ କରେ, ମହାଜନମାନେ, ସେ କେଉଁଠି ଜନ୍ମ ନେଲେ ମଧ୍ୟ କେବେ ଅନ୍ଧା ହେଇ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ।
କିଂପ୍ରଭାଵଂ ଚ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ସୂତପୁତ୍ର ପ୍ରକୀର୍ତଯ
ଏବେ, ସୂତପୁତ୍ର, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଏହାର ମହିମା କହ।
ଆନର୍ତ୍ତୀଯତଡାଗସ୍ଯ ମହିମା ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ଦ୍ବିଜମାନେ, ଆନର୍ତ୍ତୀୟ ତାଳାର ମହିମା—
ଆଶ୍ଵିନସ୍ଯ ସିତେ ପକ୍ଷେ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ସମାହିତଃ
ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ, ଏକାଗ୍ର ମନରେ,
ତତୋ ଦୀପୋତ୍ସଵଦିନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ସମାହିତଃ
ତାପରେ, ଦୀପାବଳି ଦିନରେ, ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି,
ସଂପୂଜ୍ଯୋ ଧର୍ମରାଜସ୍ତୁ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାନୁଲେପନୈଃ
ଧର୍ମରାଜକୁ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତିଲମାଷପ୍ରଦାନେନ ଦ୍ଵିଜାନାଂ ତର୍ପଣେନ ଚ
ତିଳ ଓ ମାଷ ଦେଇ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତି କରିବା ଦ୍ୱାରା,
ଯ ଏଵଂ କୁରୁତେ ଵିପ୍ରାସ୍ତୀର୍ଥ ଆନର୍ତ ସଂଜ୍ଞିତେ
ଯେଉଁଠି ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତାହା ଆନର୍ତ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ,
ଯସ୍ମିନ୍ଦିନେ ସମାଯାତୋ ରାମସ୍ତତ୍ର ପ୍ରହର୍ଷିତଃ
ଯେ ଦିନ ରାମ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେ ଦିନ ସେ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଥିଲେ।
ଅତ୍ରାଗସ୍ତ୍ଯୋ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତିଷ୍ଠତେ ରଘୁନଂଦନ
ଏଠାରେ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ରଘୁବଂଶୀ ସହିତ ଉଭୟ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛନ୍ତି।
ଅଥ ତେଷାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମୋ ରାଜୀଵଲୋଚନଃ 6.103.୨୦ ଅଷ୍ଟାଂଗପ୍ରଣିପାତେନ ତଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ରଘୂତ୍ତମଃ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ରାମ, ପଦ୍ମନୟନ ଓ ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ କୁଣ୍ଡିଲେ।
ନାତିଦୂରେ ତତସ୍ତସ୍ଯ ଵିନଯେନ ସମନ୍ଵିତଃ
ସେଠାରୁ ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ, ନମ୍ରତା ସହିତ ସେ ଉଭୟ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।
ତତଃ ପୃଷ୍ଟସ୍ତୁ ମୁନିନା କଥଯାମାସ ଵିସ୍ତରାତ୍
ତାପରେ ମୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ସେ ବିସ୍ତାରରେ ସବୁ କଥା କହିଲେ।
ଯଥା ସୀତା ପରିତ୍ଯକ୍ତା ଯଥା ସୌମିତ୍ରିଣା କୃତଃ
ସୀତା କିପରି ପରିତ୍ୟାଗ ହେଲେ ଓ ସୌମିତ୍ରି କଣ କରିଥିଲେ, ସେ ସବୁ କଥା।
ତଥା ସୁଗ୍ରୀଵମାସାଦ୍ଯ ତଥୈଵ ଚ ଵିଭୀଷଣମ୍
ସେପରି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କିପରି ସମ୍ମିଳନ କରିଲେ ଓ ଭିବୀଷଣଙ୍କ ସହିତ କିପରି ହେଲା।
ତତୋଽଗସ୍ତ୍ଯଃ କଥାଶ୍ଚିତ୍ରାଶ୍ଚକ୍ରେ ତସ୍ଯ ପୁରସ୍ତଦା
ତାପରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ସେ ମୁହଁମୁହଁରେ ଅଦ୍ଭୁତ କଥାମାନେ କହିଲେ।
ତତଃ କଥାଵସାନେ ଚ ଚଲଚିତ୍ତଂ ରଘୂତ୍ତମମ୍
କଥା ଶେଷ ହେବା ପରେ, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମଙ୍କର ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲା।
ଯନ୍ନ ଦେଵେଷୁ ଯକ୍ଷେଷୁ ସିଦ୍ଧଵିଦ୍ଯାଧରେଷୁ ଚ
ଯାହା ଦେବମାନେ, ଯକ୍ଷମାନେ, ସିଦ୍ଧ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମିଳେନାହିଁ,