ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଵିନଯାତ୍କୃତାଂଜଲିପୁଟଃ ସ୍ଥିତଃ
ଅଞ୍ଜଳି ଜୋଡି ନମ୍ରତାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ସେ କହିଲେ।
ଵାଷ୍ପପୂରପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ନଵକ୍ତ୍ରୋ ଭୂଯୋ ଵିନିଃଶ୍ଵସନ୍
ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଅଶ୍ରୁରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା, ସେ ପୁଣିଥରେ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ସତ୍ଯାର୍ଥଂ ଵିଭୀଷଣକୃତେ ହିତମ୍
ତାପରେ ସେ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ସତ୍ୟ କଥା କହିଲେ।
ଅହଂ ରାଜ୍ଯଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସାଂପ୍ରତଂ ରାକ୍ଷସୋତ୍ତମ
ମୁଁ ରାଜ୍ୟ ଛାଡିଦେଇଛି, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ନ ତେନ ରହିତୋ ମର୍ତ୍ଯେ ମୁହୂର୍ତମପି ଚୋତ୍ସହେ
ଏହା ବିନା ମୁଁ ମାନବମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ରହିପାରିବି ନାହିଁ।
ଅହଂ ଶିକ୍ଷାପଣାର୍ଥାଯ ତଵ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵିଭୀଷଣ
ମୁଁ ଶିକ୍ଷା ଓ ଉପଦେଶ ପାଇଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ବିଭୀଷଣ।
ଏଷା ରାଜ୍ଯୋଦ୍ଭଵା ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ମଦଂ ସଂଜନଯେନ୍ନୃଣାମ୍
ରାଜ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ଶ୍ରୀ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅହଂକାର ଜନ୍ମ ଦେଇଥାଏ।
ଶକ୍ରାଦ୍ଯା ଅମରାଃ ସର୍ଵେ ତ୍ଵଯା ପୂଜ୍ଯାଃ ସଦୈଵ ହି ॥ ମାନ୍ଯାଶ୍ଚ ଯେନ ତେ ରାଜ୍ଯଂ ଜାଯତେ ଶାଶ୍ଵତଂ ସଦା । ୬.୧୦୧.
ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସଦା ତୁମେ ସମ୍ମାନ କର; ଯେଉଁମାନେ ସମ୍ମାନିତ, ସେମାନେ ତୁମର ରାଜ୍ୟ ସଦା ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରଖନ୍ତି।
ମମ ସତ୍ଯଂ ଭଵେଦ୍ଵାକ୍ଯ ମେତସ୍ମାଦହମାଗତଃ
ମୋ କଥା ସତ୍ୟ ହେଉ; ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
ଵିନାଶଂ ସହସା ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତସ୍ମାନ୍ମାନ୍ଯାଃ ସୁରାଃ ସଦା ମତ୍କାଯ ଏଵ ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯଃ ସର୍ଵୈରେଵ ନିଶାଚରୈଃ
ଅଚାନକ ବିନାଶ ଆସିଛି; ତେଣୁ ସଦା ଦେବତାମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହେଉନ୍ତୁ। ମୋ ଦେହକୁ ମାତ୍ର ସମସ୍ତ ରାତିରେ ଚଳା ଜନମାନେ ଦେଖନ୍ତୁ।
ତଥା ନିଶାଚରାଃ ସର୍ଵେ ତ୍ଵଯା ଵାର୍ଯା ଵିଭୀଷଣ
ଏଭଳି, ବିଭୀଷଣ, ସମସ୍ତ ରାତିରେ ଚଳା ଜନମାନେ ତୁମେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର।
ପରଂ ତ୍ଵଯା ପରିତ୍ଯକ୍ତେ ମର୍ତ୍ଯେ ମେ ଜୀଵିତଂ ଵ୍ରଜେତ୍
କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲେ, ମୋ ଜୀବନ ମାନବମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଶେଷ ହେଇଯିବ।
ତସ୍ମାନ୍ମାମପି ତତ୍ରୈଵ ତ୍ଵଂ ଵିଭୋ ନେତୁମର୍ହସି
ତେଣୁ, ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ସେଠିକୁ ନେଇଯିବା ଉଚିତ।
ତସ୍ମାନ୍ନାର୍ହସି ମାଂ କର୍ତୁଂ ମିଥ୍ଯାଚାରଂ କଥଂଚନ
ତେଣୁ, କେବେ ବି ମୋ ପ୍ରତି ମିଥ୍ୟା ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅହମସ୍ମିନ୍ସ୍ଵକେ ସେତୌ ଶଂକରତ୍ରିତଯଂ ଶୁଭମ୍ ଭକ୍ତିମାନ୍ପ୍ରତିସଂଧାଯ ଯାଵଚ୍ଚଂଦ୍ରାର୍କତାରକମ୍
ମୋର ଏହି ସେତୁ ଉପରେ, ମୁଁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଭ ତିନି ରୂପ ଶିବଙ୍କୁ ବସାଇଲି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରା ରହିବେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଭୀଷଣମ୍
ଏପରି କହି, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭିବୀଷଣଙ୍କୁ, ଯିଏ ରାକ୍ଷସମାନେର ରାଜା, ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
କୁର୍ଵନ୍ଯୁଦ୍ଧକଥାଶ୍ଚିତ୍ରା ଯାଃ କୃତାଃ ପୂର୍ଵମେଵ ହି
ସେ, ପୂର୍ବରୁ ଘଟିଥିବା ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧ କଥାଗୁଡ଼ିକୁ କହିଲେ।
ଶଂସମାନଃ ପ୍ରଵୀରାଂସ୍ତାନ୍ରାକ୍ଷସାନ୍ବଲଵତ୍ତରାନ୍ ୬.୧୦୧.
ସେ, ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବୀର ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ତତଶ୍ଚୈକାଦଶେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଦିଵସେ ରଘୁନଂଦନଃ
ତାପରେ, ଏକାଦଶ ଦିନ ଆସିବା ସମୟରେ, ରଘୁନନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଵାନରୈସ୍ତୈଃ ସମୋପେତୋ ଵିଭୀଷଣପୁରଃସରଃ ୩୨ ମଧ୍ଯେ ଚୈଵ ତଥାଦୌ ଚ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂତେନ ଚେତସା
ସେ, ସେହି ବାନରମାନେ ସହିତ, ଭିବୀଷଣଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଆରମ୍ଭ ଓ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପବିତ୍ର ମନ ନେଇ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ସେତୁବଂଧଂ ତଥାସାଦ୍ଯ ପ୍ରସ୍ଥିତଃ ସ୍ଵଗୃହଂ ପ୍ରତି
ସେତୁକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ନିଜ ଘରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
ମାନଵା ଆଗମିଷ୍ଯଂତି କୌତୁକାଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯାଵିତାଃ
ଲୋକମାନେ କୌତୁହଳ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭରିଆ ଆସିବେ।
ରାକ୍ଷସାନାଂ ମହାରାଜ ଜାତିଃ କ୍ରୂରତମା ମତା
ହେ ମହାରାଜ, ରାକ୍ଷସମାନେର ବଂଶ ସବୁଠାରୁ କ୍ରୁର ଭାବାଯାଏ।
ଯଦା କଶ୍ଚିଜ୍ଜନଂ କଶ୍ଚିଦ୍ରାକ୍ଷସୋ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯତି । ଆଜ୍ଞାଭଂଗୋ ଧ୍ରୁଵଂ ଭାଵୀ ମମ ଭକ୍ତିରତସ୍ଯ ଚ
ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ରାକ୍ଷସ କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟକୁ ଖାଇଦେବ, ସେତେବେଳେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ଆଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ ହେବ ଓ ମୋର ଭକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ରହିବ ନାହିଁ।
ଭଵିଷ୍ଯଂତି କଲୌ କାଲେ ଦରିଦ୍ରା ନୃପମାନଵାଃ
କଳିଯୁଗରେ ରାଜା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଦରିଦ୍ର ହେବେ।
ନିତ୍ଯଂ ଚୈଵାଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରକ୍ଷଃକୃତଂ ଭଯମ୍ । ତେଷାଂ ଯଦି ଵଧଂ କଶ୍ଚିଦ୍ରାକ୍ଷସାତ୍ପ୍ରାପଯିଷ୍ଯତି
ତଥାପି, ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଭୟ ଛାଡ଼ି ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ଆସିବେ; ଯଦି ସେମାନଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସ ମାରିଦେଇଥାଏ,
ଭଵିଷ୍ଯତି ଚ ମେ ଦୋଷଃ ପ୍ରଭୁଦ୍ରୋହୋଦ୍ଭଵଃ ପ୍ରଭୋ ॥ ତସ୍ମାତ୍କଂଚିଦୁପାଯଂ ତ୍ଵଂ ଚିନ୍ତଯସ୍ଵ ଯଥା ମମ । ଆଜ୍ଞାଭଂଗକୃତଂ ପାପଂ ଜାଯତେ ନ ଗୁରୋ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୬.୧୦୧.
ତେବେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଆଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗର ଦୋଷ ମୋର ଉପରେ ପଡ଼ିବ। ତେଣୁ, ମୋର ଆଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ପାପ ହେବ ନାହିଁ, ଏପରି କିଛି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାବିଦିଅ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତଃ ସ ରଘୁସତ୍ତମଃ
ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ—
ତତସ୍ତଂ କୀର୍ତିରୂପଂ ଚ ମଧ୍ଯଦେଶେ ରଘୂତ୍ତମଃ
ତାପରେ, ମଧ୍ୟଦେଶରେ, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେଇ କୀର୍ତ୍ତିର ରୂପକୁ ବସାଇଲେ।
ତେନ ସଂସ୍ଥାପିତୋ ଯତ୍ର ଶିଖରେ ଶଂକରଃ ସ୍ଵଯମ୍॥। ଶିଖରଂ ତତ୍ସଲିଂଗଂ ଚ ପତିତଂ ଵାରିଧେର୍ଜଲେ
ଯେଉଁଠି ଶିଖର ଉପରେ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂ ବସାଇଦେଲେ, ସେଇ ଶିଖର ଓ ଲିଙ୍ଗ ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ ପଡ଼ିଗଲା।